ඉතුරු සල්ලි dynamics අංක 2 (2026 ජුලි සිට)

ධනේෂ් විසුම්පෙරුම

2026 ජුලි ගාස්තු වෙනස් වීම - 2026 ජුලි 06 සිට ශ්‍රී ලංකාවේ මගී ප්‍රවාහන බස් රථවල සාමාන්‍ය බස් සේවාවල ආරම්භක ගාස්තු අවස්ථා දහය වූයේ රුපියල් 34, 44, 56, 69, 82, 95, 108, 115, 123 හා 131 ලෙස ය. මේ නිරීක්ෂණ ඒ අනුව ය.

අවසන් යාවත්කාලීන කිරීම - 2026 සැප්තැම්බර් 21

ආරම්භක ගාස්තු වෙනස් වී ඇති ආකාරය

පොදු නිරීක්ෂණ

මේ ගාස්තු සංශෝධනයත් සමඟ දැකිය හැකි මූලික කරුණු දෙකක් මෙසේ ය.

(a) අඩු වටිනාකමක් ඇති කාසි භාවිතය නැති කිරීමට කොන්දොස්තරවරුන් උත්සාහ දරන බව -  බස් රථවල අඩු මිල කාසි (රුපියල හා 2 වැනි) භාවිතයෙන් වැළකීම කොන්දොස්තරවරුන්ගේ උත්සාහයයි. එහි දී ඔවුන්ට වාසි සිදුවන අවස්ථා මෙන්ම අවාසි සිදුවන අවස්ථා ද තිබේ (පහළ විස්තර කර ඇත).

(b) කාසි භාවිතයට ගෙන ඒමට මගීන් දරන උත්සාහය - මගීන් හැකිතාක් මාරු සල්ලි ගෙන ඒමට උත්සාහ දරන බව පෙනේ. ඒ වැඩි වශයෙන් රුපියල් 5 හා 2 කාසි ය. එසේම කළු ගැහුණු, ගෙවල්වල නොසලකා පසෙක ලා තිබුණු කාසි යම් ප්‍රමාණයක් ද බස් රථවලට පැමිණ ඇති ආකාරයක් දැකිය හැකි ය.

ආසන්න දින කීපයක දී ලැබුණු පසෙක ලා තිබුණු කාසි

මේ අනුව, මේ ගාස්තු සංශෝධනය සමහර කාසි භාවිතයෙන් ඉවත් කිරීමට කොන්දොරස්තරවරුන් ද, ඒ කාසි භාවිතයට ගෙන ඒමට මගීනුත් අතර ඇති අඛණ්ඩ තරගයක් බව පෙනේ.

දැන් අපි ගාස්තු අවස්ථා අනුව හඳුනා ගත හැකි ප්‍රවණතා බලමු.

(1) රුපියල් 34, 44 ගාස්තු අවස්ථා

මේ ගමන් ගාස්තු දෙකට රු. 40, 50, 100 දුන්විට රුපියලක් නම් නොලැබේ.

රුපියල් පහේ ඒවා කොන්දොස්තර ළඟ තිබේ නම් ලැබේ. ඉහත මිල ගණන් නෝට්ටුවලින් දුන්විට මුලින්ම අසන්නේ "පහක් නැද්ද" කියා ය. ඒ ඇතැම්විට ඔවුන් අතේ පහේ ඒවා තිබියදීත් ය. 

එසේම උදේට පහ ලැබෙන බස්වල හවසට රුපියල් 44ට පහක් නොලැබීමේ අවස්ථාවක් ද ඇත (විශේෂයෙන් 138 බස්වල). පෞද්ගලික බස්වල ටිකට්වල ද උදේට හා සවසට මේ වෙනස ඇත.

රුපියල් 34 ගාස්තුව සඳහා මගීන් වැඩි වශයෙන් 20 කොළ දෙකක් ලබා දේ. එවිට පහක් ඉල්ලීම අඩු ය. පනහක් දුන් විට පහක් ඉල්ලා 20ක් ආපසු දීම ඇත.

විශේෂයෙන් රු. 44 ගාස්තුව සඳහා 100ක් දුන්විට පහක් ඉල්ලීම අනිවාර්ය වාගේ ය. ඒ වැඩියෙන් ඔවුන් අත ඇති රු. 20 කොළවලින්ම ඉතිරි දිය හැකි නිසා ය. රු. 10 කාසි දැන් දැන් අඩු ය. ඒවා කොන්දොස්තරවරුන්ට ලැබෙනවාත් අඩු ය.

රවුම් කර ගණන් කීම

එසේම යන තැන කියා කෙනෙකු ගාන ඇහුවොත් කියන්නේ පහේ ඒවායිනි. ඒ 35, 45 ආදි වශයෙන් කියා ය. ඒ වැටයීමේ පාඩම හරියට කරගත් නිසා නොවේය... 

එසේම 34 ටිකට් දෙකකට ගාන 68 නොව, 70කි! 44 දෙකක් යනු රු 88ක් නොව 90කි. ඇතැම් විට 100ක වීමට ද හැකිය.

මාරු කාසි භීතියක්? 

ඒ වගේම මේ ගාස්තු දෙකට මාරු රුපියල් 4 දුන්නොත් ඔවුන් ඒක ගන්නේ ටිකක් මූණ අවුල් කරගෙන ය, හරියට අකමැත්තෙන් මෙනි. එසේ ඔවුන්ට මගීන්ගෙන් එසේ ලැබුණු රුපියලේ හා දෙකේ කාසිවලින් ඉක්මනට මිදෙන්නට උත්සාහ කරන්නේ ඒවා ඉක්මනින් ඉතිරි සල්ලි ලෙස මගීන්ටම ලබා දීමෙනි. මේ නිසා රුපියල් 34 හා 44ට රුපියල් 6ක්ම ලද අවස්ථා ද තිබේ!

(2) රුපියල් 56 ගාස්තු අවස්ථාව

මේ ගාස්තු අවස්ථාව කොන්දොස්තර රුපියලක් පාඩු කරගන්නා අවස්ථාවකි. මෙහි දී බොහෝ විට අපෙන් ගන්නේ 55කි. සාමාන්‍යයෙන් ඒ ටිකට් එකට පහේ කාසියක් සමඟ දුන් විට කිසි කතාවක් නැතිවම ගනිති. "දැන් ගාන 56යි" කියා කියනවා මට ඇසී ඇත්තේ එකම එක වරකි. ඒ මට නොවේය.

අතේ රුපියල ඇති අවස්ථාවල මම රුපියල් 56 හරියටම දෙන අතර, කාසි දෙකක් මොකද කියා බලා ඒවා ගනිති.

(3) රුපියල් 69 ගාස්තු අවස්ථාව

මේ ගාස්තුව නම් 70ම ය. කුමන මාර්ගයේ ගියත් මම හැමදාම දෙන ගමන් ගාස්තුවක් වන අතර, කිසිදු දවසක රුපියලක් නම් ඉතිරි ලැබී නැත. 100 කොළයක් දුන්නොත් 20ක් හෝ 10ක් නැතිද අසති. පනහට වඩා විස්ස අතේ ඇති නිසා 10ක්ම ඉල්ලති. මම නම් 20 කොළ stand by තියාගෙන ඉන්නෙමි.

(4) රුපියල් 82 ගාස්තු අවස්ථාව

මෙම ගාස්තුවට පොදු දේ වන්නේ මාරු කාසි නොගැනීමය. මේ මාස දෙකකට වැඩි කාලය තුළ 82 ටිකට්ටුවට මම රු. 2 දුන් විට ඒ රු. 2 එපා කියා විස්සක් මට දුන් අවස්ථා බොහෝ ය (කාසිය ගෙන රු 20 දුන් අවස්ථා ගණන හා සමානය). මේ කාලය තුළ 174 බස්වල ගිය රු. 82 ගමන්වල දී දුන්නත් ගත්තේම නැත. 176 නම් ගත් අවස්ථා අඩු ය. 138 නම් ගත් අවස්ථා හා නොගත් අවස්ථා සමානය. උදේට කෙසේ වෙතත්, හවසට නම් රු. 2 කාසිය ගන්නේ අඩුවෙනි.

2026 ජුලි ගාස්තු වෙනස් වීමෙන් දින පනහකට පමණ පසු අගෝස්තු 27 දින මම රු. 82 ටිකට්ටුවක් ගැනීමට ලංගම බසයකට රු. 2ක් දුනිමි. එවිට කොන්දොස්තර මට මෙසේ කීවේය.

"ගණන් වැඩි උනාට පස්සේ 82 ටිකට් එකට රු. 2ක් ලැබුනාමයි" කියාය.
ඔහු කී පරිදි හැමෝම දෙන්නේ රුපියල් පහය, නැතිනම් දෙන්නේම නැත.

(5) රුපියල් 95 ගාස්තු අවස්ථාව

මෙයත් ඉතිරි රුපියල් 5 ලැබීමට හෝ නොලැබීමට සමාන අවස්ථාව ඇති ගාස්තුවක් සේ පෙනේ මෑත දවසක 95 ටිකට්ටුවට රු. 100 දුන්නාම මගෙන් 15ක් ඉල්ලා සිට මා ළඟ නැති තැන රුපියල් හතරක් දුන්නේ ලංගම බසයක ය.

බස් එකේ ෆෝන් කතා (බස් කතා 18)

මේක එක කතාවක් නෙවි, කතා දෙකක්. ඒව බස් කතා වගේම ෆෝන් කතා...

නුගේගොඩ ඉදල උඩහමුල්ලට යන්න බස් එකකට හිටිය ඉරිද හවසක ටිකක් ඉදිද්දි ආව ලංගම එකක්. ඒකෙ උඩ බෝඩ් එක මහනුවර (17) පහල තිබ්බා නුගේගොඩ 183 බෝඩ් එකක් - කියන්නෙ මහනුවර ඉදල පානදුර ඇවිත් ඩිපෝ යන ගමන්. බස් එක ස්ලෝ කලාම කොන්දොස්තර කීව "උඩහමුල්ල... ඩිපෝ විතරයි" කියල. ජනේලයකින් හිස එලියට දාල එයා ඒක කියන්න ඇති හත් අට පාරක්. නුවර යන්නෙ නෑ කියලත් කීවා. 119 එනකමි හිටපු දහ පාලොස් දෙනෙක් බස් එකට නැග්ගා. එච්චර කියලත් එක් තරුණයෙක් නැගලා නුවර යන්න. මගින් නවතලා එයාව බස්සපු කොන්දොස්තර ඇවිත් කියනවා "අච්චර කියලත් නැගලනේ... කනේ ඉයර් ෆෝන් නේ" කියලා.

තව දවසක් 176 යද්දි එලිපින්ස්ටන් එක ළඟින් නැගපු තරුණියක් නැග්ගෙ කෝල් එකකමයි. ඒක ටිකක් සද්දෙන් යන කෝල් එකක්. මරු වැඩේ කියන්නෙ ඉඳගන්න තැනක් නැතිව, ඇතුලෙ ඉඩ තියෙද්දිත් දොර ළඟම හිටගෙන දොරේ කණුව වටෙන් අත කරකවල අරන් තමයි පෝන් එක කනේ තියාගත්තෙ. අනෙක් අතින් බාර් එක අල්ලගෙන. එයා හිටියෙ එතන නෙමෙයි කෝල් එකේමයි. පස්සෙ සීට් එකේ හිටපු මටත් තව අයටත් එයාගෙ ගෙදර විස්තර පවා අහගන්න උනත්, මම නං බයෙන් ආවෙ ඒ ළමයා වැටුනොත් එහෙම සාක්කි දෙන්න වෙයි ද කියලා! කොන්දොස්තරත් ඉඟි මරණව අපට, "අනේ ද කියන්නෙ" කියන බැල්මෙන්. ඒ තරුණිය හිටියෙ සාමාන්‍යයෙන් කොන්දොස්තර ඉන්න තැන. කැපිටල් එක ළඟ බහින්න එයා ළඟ සෙනඟ පිරුනම තමයි එයාට ඉන්න තැන මතක් උනේ.

"මේ සීට් එකත් යනවා" (බස් කතා 17)

එදා හොරණින් ඉංගිරිය බස් එකකට නැග්ගෙ ගුරුගොඩ යන්න.

මට ඉදගන්න සීට් එකක් ලැබුණා. තව සීට් තිබ්බත් කිට්ටුව බහින අය ඉන්නව හිටගෙන, ඉදගන්නෙ නැතිව. ඒ බස් එකේ කිට්ටුව බහින අය වැඩියි තමයි.

බස් එකේ හිටපු වෙළෙන්දෙක් මෙහෙම කීවා...

"මේ සීට් එකත් ඉංගිරියෙ යනව, ඇවිත් වාඩිවෙන්න." කියලා.

ධනේෂ් විසුම්පෙරුම

2026.02.03

Facebook එකෙන් කියවන්න මෙතැනින්

ඉතුරු සල්ලි Dynamics (2024 ගාස්තු වෙනස් කිරීම)

ධනේෂ් විසුම්පෙරුම

(අවසන් යාවත්කාලීන කිරීම - 2025 ඔක්තෝබර් 20)

සටහන: 2024 සිට ශ්‍රී ලංකාවේ මගී ප්‍රවාහන බස් රථවල සාමාන්‍ය සේවාවල ආරම්භක ගාස්තු අවස්ථා දහය වූයේ රු. 27, 35, 45, 56, 66, 77, 86, 90, 97 හා 104 ලෙස ය. මේ නිරීක්ෂණ ඒ අනුව ය.

1. රු 27 හෙවත් 30 ටිකට්ටුව

1.1 වන නිරීක්ෂණය - රු. 27ට ඉතිරි ලැබීම වාසනාවකි!

රුපියල් 27 ටිකට් එකට අපි මාරු 27ක් දුන් විටක ඇර, හරියටම 27ක් අරන් අපට ඉතුරු දුන් දවසක් නම් මතකයේ නැත.

පහළ සඳහන්, ගෙවල් ළඟ පාරේ පවා එසේය. ඉදහිට රු. 2ක් ඉතුරු අවස්ථා ඇතත් ඒ දින ගණන 2% ක් පමණ විය යුතුය.

නොදන්නා කෙනෙක් ඒ සෙක්ෂන් එකේ ගාන ඇහුවොත් කොන්දොස්තර කියන්නේ රුපියල් 30යි කියා ය. කෙනෙක් හරියටම 27ක් දුන්නොත් එයාලගේ මූණු අමුතු වෙන හැටි බලන්න වටිනවා.

රුපියල් තුනක් අතේ නැති එක හරි කියමු. ඒත් 27 ටිකට් දෙකක් ගත්තාම වෙන දේ ඊටත් අපූරු ය. එවිට අපෙන් ගත යුත්තේ 54කි. අඩු ගානේ පහක් තියනවාද කියා අපෙන් අහන ව්‍යවස්ථා ගණන 5% විතර විය යුතුය. කෙලින්ම 60ක් ගන්නවාය. ලංකාවේ ගණිත අධ්‍යාපනය ගැන ලාම්පු කණගාටුවක් දැනෙන්නේ ඒ වෙලාවටය. එහෙම අමුත්තක් දැනෙන්නේ ගණන් පාස් කරන එකේ අමාරුව දන්නා නිසා ය.

2. රුපියල් පහේ නිරීක්ෂණ

2.1 වන නිරීක්ෂණය - ඉතුරු 5 දෙන විදිය වෙනස් 

උදේට රාජගිරියෙන් 177 බස් එකට නගින සෞන්දර්යයේ (UVPA) නංගිලා (=දූලා) රුපියල් 35 ටිකට් එකට 40ක් දෙනවා මිසක් ඉතුරු පහ ඉල්ලන්නේ නැත. ලැබෙයි කියා හිතන්නේ ද නැත. කොන්දොස්තර අයියලා ඉතුරු දෙන්න යන්නේ ද නැත. ඒත් එතිනන්ම බසයට නැග නෙලුම්පොකුණ ළඟට 35 ටිකට් ගන්න මට නම් ඉතුරි රුපියල් 5 ලැබේ. මහත්තුරුන්ට සලකනවා වෙන්ට ඕනෑ ය.

හයිලෙවල් පාරේ දුවන 138 බස්වල උදේට සමහර විට ඉතුරු 5 ලැබුනත්, හවසට නම් ඒ රුපියල් 5 නොලැබෙන බව 95%ක් ෂුවර් ය. ඒ වෙලාවට බස්වල කොන්දොස්තර ටිකට් කඩන්නේ ටිකට් කඩපු ගමන් ගෙදර යන්න තරම් හදිසියෙන් වගේය.

අනෙක් අතට ගෙවල් ළඟින් යන බස් එකේ රුපියල් 35, 45 ටිකට් එකට ඉතුරු 5 ලැබෙන එක 95%ක් තරම් විශ්වාසය. ඒක අනෙක් මාර්ගවල මම දැක නැති තරම් ඉහළ ය.

සටහන - මේ පොටෝවේ තියෙන්නේ 177ක් උදේට රාජගිරියට එන හැටිය. මේවායේ වැඩ කරන සමහරු පොල් ලොරි හා ලී ලොරිවල වැඩ කරපු අය වෙන්නට ඕනෑය.

මෙය Facebook පෝස්ටුවක් ලෙස - 2025 සැප්තැම්බර් 17

3. ඉතුරු නොදෙන/ නොමැති බව ඇඟවීම

3.1 වන නිරීක්ෂණය - ටිකට් එකේ ගණන දකිනවට කරන දේ!

ටිකට් එක මේ විදියට අනිත්‍ අතට හරවල ඔබේ අතට දෙනව නම්, ඒ කියන්නෙ "ඉතුරු දෙන්න මාරු සල්ලි නෑ" කියන එක හෝ "ඉතුරු දෙන්න අදහසක් නෑ" කියන එකයි. ගාස්තුව හරියටම දන්නෙ නැති අයට ඒකෙ ගාන පේනවට වෙන්න ඕන මෙහෙම කරන්නෙ.

ඒ වෙලාවට ටිකට් එක අනිත් පැත්ත හරවලා ගාන බලන්න. ඉතුරු ඕන නං කොන්දොස්තරගේ මූණ බලන්න. ඉතුරු සල්ලි එයා අතේ තියනව නං ලැබෙයි.

මේක නං ලංගම බස්වලත් දකිනව.

මෙය Facebook පෝස්ටුවක් ලෙස - 2025 සැප්තැම්බර් 20

එපා කියන්නේ එපාම නොවේ ඉතින්... (බස් කතා 15)

මේකත් බස් කතාවක්

එහා සීට් එකේ හිටියේ කෙල්ලෙක්. එයාට කෝල් එකක් ආවා. මට ඇහුනේ මේ පැත්තේ කතාව විතරයි.

"ඕ"

"ඕන නෑ"

"එපා"

"මට එපා. එපා කීවම එපා."

ටික වෙලාවක් මේ පැත්තේ කතා නෑ.
එක පාරටම...,

"යේ යේ..යේ යේ..." ආපු සතුටට, එයා නොදැනම අනෙත් අත උඩ ගියා...

අන්න එහෙමයි තමන්ට ඕන දේවල් ලබාගන්නේ... 

හැම තිස්සෙම සටන් පාඨ, උද්ඝෝෂණ කරලම හරියන්නේ නෑනේ.

ධනේෂ් විසුම්පෙරුම

2023.04.04

එදා අපේ සෝෂල් නෙට්වර්ක් සයිට් එක...

අවුරුදු තිහකටත් එහා අතීතයේ අපේ "සෝෂල් නෙට්වර්ක්" සයිට් එකක් අද පෙනෙන හැටියි මේ.

මේ නුගේගොඩ හන්දියේ, නාවල පාර පටන්ගන්න තැන ඇති කඩ පෙළයි. අද මේ පාර අයිනේ වැටක් ගහලා තිබ්බත් එදා කරගම්පිටිය පැත්තෙන් එන 176 හෙට්ටියාවත්ත බස් නැවැත්තුවේ මෙතන පේන කඩ ඉදිරියේයි. නුගේගොඩින් හරවන ඒවා පොටෝ එකේ දකුණු පැත්තට වෙන්න ඇති අද නවත්වන තැනම නැවැත්තුවා. ඒ කාලේ තිබ්බ අංක 173 තොටළඟ හා අංක 4 කොටුව (කොළකවය) බස් නැවැත්තුවේ ඊට ටිකක් ඉදිරියට වෙන්නයි.

මේ පරණ තාලේ තනිමහල් කඩ පේළියේ එදා කඩ කාමර හතරක් තිබ්බා. දකුණු අත පැත්තේ කෙලවරේ පිහිටයේ අදත් තියන 'දොඩම්පේ ස්ටෝර්ස්' එක. වම් කෙලව‌රේ තිබුනේ 'විජය ඔසුසල' - ඒකත් අද තියනවා 'නව විජය ඔසුසල' නමින් (පරණ ගොඩනැගිල්ලෙම වගේ). විජය ඔසුසල අසලම ඇති අනෙක් කඩේ තට්ටු දෙකකට හදලා. ඒ කාලෙත් වහලා තිබ්බා වගේ මතක එක් කඩ කාමරයක් අද වන විට කැඩිලා.

පාරෙ හා පේමන්ට් එක‌ට වඩා පොඩ්ඩක් පහළින් තමයි මේ කඩ කාමර ටික තිබ්බේ. පොඩ්ඩක් වලක් ව‌ගේ. මා දුටු විිිදියට අදත් ඒක එහෙමයි. ඒකට හේතුව මේ ගොඩනැගිලි හැදුවට පස්සේ කාලෙක පාර උස්සපු එක වෙන්න ඕන. ඉතින් ඒ කාලෙ "වල බහිනව" කියපු එකට නියම අර්ථය ඒක!

ඉතින් මේක අපි ලාවට වල බැහැපු සෝෂල් නෙට්වර්ක් සයිට් එක... ඒක උනේ මෙහෙමයි -

ඒ 1989-1992 අතර කාලය. උදේ පාසැල් ගිහින් එහෙමම වගේ හවස රොටරියේ උසස් පෙළ පන්ති ඇරිලා ආවම අපි නවතින්නේ මෙතන... මගේ පංතිවලින් තුනක් විතර තිබ්බේ සතියේ දවස්වල. සඳුදා පාලිත දේවරාජා සර්ගේ බොටනි පංතිය. බ්‍රහස්පතින්දා දෙව්රුවන් සර්ගේ කෙමිස්ට්‍රි පංතිය. සිකුරාදා පිසික්ස් පංතිය.

ඉතින් අපි මෙතන රැඳී ඉන්න හේතුව තමයි සීසන් එකෙන් ලංගම බස්වල යන්න අපට සිදු වීම. ඒ කාලෙ ලංගම බස් අඩුයි වගේම, ඉස්කෝල ළමයි ගොඩක් හිටියම කරගම්පිටියෙ ඉදල එන බස් සමහර විට මෙතන නවත්වන්නේ නැහැ. ඒ නිසා සමහර දවස්වල අපි පැය කාලක් බාගයක් මෙතන ඉන්නවා. මෙතන ඉදලා බස් හෝල්ට් තුනක් ඈත තියන විජයබා මාවතට යන්න ඕන මමත් පැය බාගෙ මෙතන හිටපු දවස් තියනවා. පයින් ගියා නං මට යන්නේ මිනිත්තු පහළොවයි. ඒ උනාට නාවල, රාජගිරිය වගේම ඊටත් එහා යන යාලුවො දාල යන්න බෑනෙ...

ඉතින් අපි එතන ඉන්න උන්ට මචං කියලා සෙට් වෙනවා - ඒක ඉතින් කවුරු හරි ඇක්ටිව් ඉන්නව දැක්කම, හේතුවක් නැතිවත් Hi කියලා චැට් කරන්න සෙට් වෙනවා හා සමානයි.

ඉතින් අපි ඒවට චැට් ගෘප් කියමු. මෙතන සමහර දවස්වලට චැට් ගෘප් කීපයක් ඇක්ටිව් උනා. කොල්ලෝ ඉන්න ඒව තමයි වැඩිම. ඒ වගේම කෙල්ලන්ගෙත් චැට් ගෘප් තිබ්බ දවසුත් තිබ්බා - ඒත් ඉතින් සීසන් කෙල්ලො ටික. මේ ගැවසෙන්නේ එකම සෙට් එක. හැබැයි හැමෝම හැමදාම නෑ - මොකද පංති වෙනස් වන නිසා. මං හිටියේ සඳුදා හා බ්‍රහස්පතින්දා තමයි වැඩි වශයෙන් (සිකුරාදා පංතියෙ මේ පැත්තට එන යාලුවො හිටියෙ නැති තරම්).

ඉතින් අපේ මේ සෝෂල් නෙට්වර්ක් එකේ අද තියන සෝෂල් නෙට්වර්ක්වල තියන දේවල්ම තිබ්බා. ඒක එක දේවල් ගැන අපි කතා කරනවා. සමහර ඒවා සීරියස් කතා. සමහර ඒවා ඕපදූප. ඒව ඉතින් දැන් තියන ගෘප්වල මාතෘකා වගේම තමයි. යන්නෙ කොහෙහෙමල්ලෙ පොල් කතාත් ඕන තරම්!

ඒ වයසෙදි විය යුතු විදියටම වැඩි කතා බහක් තිබ්බේ බඩු හෙවත් කෑලි හෙවත් කෙල්ලෝ ගැනයි. මොකද එතැනින් අපේ පංතිවල වගේම වෙන පංතිවලට යන ළමයිනුත් යනවනේ.

ඉතින් ඔතන දී අපිත් හරියට සෝෂල් මීඩියා ප්‍රොපයිල් වගේනේ. එතනින් යන එන, බස් නැවතුමේ ඉන්න ගෑණු ළමයිනුත් ප්‍රොපයිල් තමයි. ඉතින් ලස්සන ප්‍රොපයිල් එකක් (ගෑණු ළමයෙක්) දැක්කම ඒ දිහා බලනවා - එයාලට එයාලව ලොක් කරන්න බැරි නිසා ප්‍රොපයිල් පොටෝ එක ඉතින් පබ්ලික් තමයි. ලයික් දානවා, හාට් රියැක්ෂන් දානවා. වොයිස් මැසේජ්වවලින් (විසිල් හෝ ඇහෙන්න දාන සූ සද්ද) රියැක්ට් කරන අවස්ථාත් තියනවා. හැබැයි ඒ ප්‍රොපයිල් එක ‌නොදන්න එකක් නම් එන්නේ ඇන්ග්‍රි රියැක්ෂන්. බ්ලොක් වෙන්නත් පුළුවන් - අනිත් හෝල්ට් එකෙන් බස් එකට නගිනවා එතකොට එයාලා. සමහර කාන්තා ‌ප්‍රොපයිල්වල පිරිමි හිමිකරුවන් හෝ ට්‍රයි කරන වෙන්න ‌හිමිකරුවන් ඒ වෙලාවට ඇන්ග්රි රියැක්ෂන් දානවා. අද භාෂාවෙන් කියනවා නම් 'ටිපර් වෙනවා'.

ඉතින් ඒ වගේ ප්‍රොපයිල් එකකට ෆ්‍රෙන්ඩ් රික්වේස්ට එකක් දාලා ෆ්‍රෙන්ඩ් වෙන්නත් පුළුවන්. ඕන නං ඉන් පස්සේ පුද්ගලිකව චැට් කරන්නත් සෙට් වෙන්න පුළුවන්. එහෙම උනාම ඒ ප්‍රොපයිල් එකේ පාස්වර්ඩ් එක අදාළ කොල්ලට ලැබෙනවා. සමහර වෙලාවට ඌ ඉන්පස්සේ අපේ නෙට්වර්ක් එකේ නෑ. අනිත් ෆ්‍රෙන්ඩ්ලා අන්ෆ්‍රෙන්ඩ් කරලා, අන්ෆලෝ කරලා වෙනම කතාවක් පටන් ගන්නවා. (ඌ වලෙන් ගොඩ ගියාද, වලට වැටුන ද කියලා කියන්න කල් වැඩි ඒ කාලෙ)

සමහරු ඉතින් එකම ප්‍රොපයිල් එකමයි ෆලෝ කරන්නේ. වෙන පෝස්ට් දිහා බලන්නේවත් නෑ. අපි නං එහෙමම හිටියෙ නෑ ඉතින්... තෝරාගත් ප්‍රොපයිල් ෆේවරිට්වලට ඇඩ් කරන් ෆලෝ කරන අතර, නෙට්වර්ක් එකේ එහා මෙහා ගියා අනෙක් ‌ප්‍රොපයිල් හා පෝස්ට් බලබලා. අර "මට නුඹ විතරක් උනාට නුඹට ඉන්නෙ මං විතර ද" කියලා පස්සේ කාලෙක සින්දුවකුත් තිබ්බේ!

අපි මෙතන චැට් කළේ පෞද්ගලික ඕපා දූප විතරක් නම් නෙවි. අද සෝෂල් මීඩියාවල වාගෙම දේශපාලනයත් කතා කළා... 1989 නොවැම්බර් 13 දින රෝහණ වීජේවීර ඝාතනය උන පුවත දැනගෙන අපි පංති ඇරිලා ආවෙ මෙතනට - එතන හිටිය හැම පැත්තටම සහාය දුන් අය. ඒ වගේම ඉදහිට දේශපාලන චරිතත් මෙතන ඉද්දි දැක්කා - කෝට්ටේ නගරසභා ඡන්දයට 1991 දී ඉදිරිපත් වූ සුසිල් ප්‍රේමජයන්ත මහතාව මම මුලින්ම දුටුවෙ මෙතන දි වෑන් එකක ඉදන් නගර සභා කැම්පේන් එක කරනකොටයි. ඒකත් මට හොඳටම මතකයි.

ඉතින් ඔය නෙට්වර්ක් එකේ රස්තියාදුව ඉවර වෙන්නේ හෙවත් ඩේටා ඉවරවෙන්නේ ලංගම බස් එකක් ආවම. ඒ සාමාන්‍යයෙන්176 හෙට්ටියාවත්ත බස් එකක්. ඒ කාලෙ නුගේගොඩ හරහා ගිය අංක 4 (කොටුව) කොළ කවය හා 173 (තොටළඟ) ලංගම බස් තිබ්බට ඒකෙ යන්න හිටියෙ කීප දෙනෙක් විතරයි. ඒ, ඒ බස් දෙක නාවල හන්දියෙන් නාරාහේන්පිට පැත්තට හරවන නිසා. ඒකෙ මට යන්න පුළුවන් නිසා මම යනවා, සමහර දවස්වලට... (හරියටම කිව්වොත් සීරියස්ලි ෆලෝ කරපු එක්තරා ප්‍රොපයිල් එකක් ඒ බස්වල යන දවස්වලට). එහෙම නැති වෙලාවට ඉතින් 176 ලංගමයක් එනකම් චැට් කර ඉන්නවා අනෙක් යාලුවො එක්ක.

ඒ මතක ඉතා සුන්දරයි. මෙතනින් යන හැම මොහොතකම මම ඒ අතීතයට යනවා...

එදා හිටපු උන් සමහරකගේ නම් එක්ක උනත් කියන්න පුළුවන්. ඒත් සමහර උන් නම් කියනවට කැමති වෙයිද දන්නේ නැති නිසා නිහඬ ‌වෙන්නම්.

මට ඒ ගැන මෙහෙම හිතෙනවා. එදා සෝෂල් නෙට්වර්ක් එක පිසිකල් එකක්. හැබැයි අපට ඒක දැනුනා, තවමත් හොඳටම මතකයි. ඒ හා සමාන වූ දේ අද පරම්පරාව කරන්නේ වර්චුවල්. ඒත් දැන් ටිකකට කලින් චැට් කරපු දේවල් දැන් මතකයි ද?

ධනේෂ් විසුම්පෙරුම

2023.01.30

ඇඳුමෙන් මිනිසුන් මැනීම (කැම්පස් කතා 3)

මේක මං සරසවියේ දෙවන වසර ස්ටුඩන්ට් කාලෙ කතාවක්. අඩුම ගානෙ වසර 25කට කලින් උනේ.

අපි කීප දෙනෙක් මාස කීපයක්ම ආචාර්ය මණ්ඩලයේ මිස් කෙනෙක්ගේ පර්යේෂණයකට සහාය දුන්නා. ඒ සඳහා අපි ගම්පහ පැත්තේ ප්‍රකට විහාරයක් ආශ්‍රිත වනාන්තරකට ගියා. පර්යේෂණය පරිසරය ගැනයි. ඇතැම් අවස්ථාවල අපි කොල්ලො කීප දෙනෙක් ගියා. ඇතැම් දවස්වල මිස් අපිත් එක්ක ගියා.

දවසක් එහෙම ගිහින් ආපහු නුවරපාරට එන්න අතුරු පාරේ කඩයක් ගාවින් බස් එකේ නගින හිටියේ අර මිසුයි, මමයි විතරයි. ඒ කාලෙ අර ජර්නි බස් තිබ්බ දවස්. බස් එකේ සෙනග.

කොන්දොස්තර මෙහෙම කීවා.

"ඔය අක්කා ඇතුළට යන්න" - ඒ් අර මිස්ට.

"මහත්තයා මෙතනින් ඉස්සරහට යන්න" ඒ මට.

විශ්ව විද්‍යාල කථිකාචාර්යවරියක් "අක්කා" උනෙත්, මම "මහත්තයෙක්" උනෙත් ඇඳුම නිසා. මිස් එදා ඇඳලා හිටියේ කැෂුවල් ඇඳුමක්. ෆීල්ඩ් එකට යන්නනේ. මං සාමාන්‍ය විදියට ෂර්ට් එක ඇඳලා යට කරලා හිටියේ.

අද එතුමිය මහාචාර්යවරියක්.

2022.11.21

අධ්‍යාපනයේ වටිනාකම - සතුටක් දැනුණු බස් කතාවක් (බස් කතා 14)

අධ්‍යාපනයේ වටිනාකම - සතුටක් දැනුණු බස් කතාවක් (බස් කතා 14)
--------------------------------------------------------------

අද උදේ බස් එකේ මට අහන් ඉන්න උනේ අමුතු කතාවක්... අනුන්ගේ කතා අහන එක නරක පුරුද්දක් උනාට ඒක බස්වලදී කරන්න වෙනවනේ (අනෙක ඒ ඕපාදූප සෙවීම මගේ එක විනෝදාංශයක් වගේනේ). අද 138 බස් එකේ මගෙ පිටුපස අසුනේ හිඳ සිටි පුද්ගලයා, අනෙක් පස අසුනක හිද සිටි කෙනෙක් හා කතාවක් පටන් ගත්තා. වයස අවුරුදු 25ට කිට්ටු තරුණයන් වූ ඔවුන් කිරුලපන හරියේ පටන් මම බැසගිය තැන දක්වා තරමක දුරක් කතා කරමින් ගියා. මේ ඉන් මට ඇසුණු වැදගත් දේ සමහරක් මේ.

මුලින්ම දකුණු පැත්තෙ උන් කෙනාට වම් පැත්තේ උන් කෙනාගෙ නම අමතක වෙලා තිබිලා මතක් කරගත්තා. ඔවුන් දෙදෙනාම කොළඹ ඉහළ බටහිර පන්නයේ පාසලක (බෞද්ධ නොවන ආගමික පසුබිමක් ඇති) සිසුන්. ඔවුන් පාසල් සමයේ මිතුරන් වූවත්, ඔවුන් අතර වූ කතාවෙන් මට හිතුනේ එකම පංතියකට වඩා එකම ශ්‍රේණියක සිටයවුන් බවයි. උසට සරිලන මහතක් ඇති දේහධාරීන් වූ ඔවුන් ක්‍රීඩා කණ්ඩායම්වල සිටි අය බවත් හිතුනා. මොකද, මූලික වශයෙන් රගර් ක්‍රීඩාව ගැන කතා කළ ඔවුන් මේ සැරේ චැම්පියන් වූ 'පතන' ගැන කීමෙන්.

ඒ දෙදෙනා ඔවුන්ගේ යාලුවෝ ගැන කතා කළා. ඔවුන් දැන් කරන කියන දේ, පරණ කතා ටිකක් ඇදුනා. මට වහාම පසුපසින් උන් කෙනා තමන් ගැන කී දේ වැදගත්. ඔහුගේ කතාවෙන් කියැවුනේ ඔහු ආ ගමන ගැනයි. ඔහු පාසලෙන් ඉවත් වූ පසු කලක් එක්තරා මුල් පෙළේ පෞද්ගලික බැංකුවක රැකියාවක් කරලා තියෙනවා. ඒ කාලෙ නං ඉස්කෝලෙ යාලුවො කට්ටිය නිතර හමු උන බව හා සෙට් වුන බව කීවා. "දන්නවනේ අපේ උන් කන බොන හැටි... සමහර දවස්වල බිල එක පැන්නා" කීව ඔහු, ඒ බිල් එකිනෙකා ෂෙයා කරගෙන ගෙව්ව බවත් කීවා. ඒව දැන් නැතත් "හොඳ එක්ස්පීරියන්ස් එකක්" කියලා කිව්වේ අනෙකායි.

මෙතන දී වැදගත්ම කාරණය ආවෙ ඉන් පස්සේ. අනෙක් මිත්‍රයාට සාපේක්ෂව ඉතා ප්‍රසන්න පෙනුමක් තිබූ ඔහු තමන් කළ බැංකුවේ රස්සාවෙන් ඉවත් වී තිබෙන්නේ කැම්පස් යන්නයි. දැන් ඔහු ඉගෙන ගන්නෙ කොළඹින් පිටත පිහිටා ඇති අනූව දශකයේ පමණ ආරම්භ කළ රාජ්‍ය විශ්වවිද්‍යාලයක කළමනාකරණ පීඨයකයි. ඔහු සිය විශ්වවිද්‍යාල ජීවිතය සහ ඒ ලැබෙන අධ්‍යාපනයේ 'කොලිටිය' ගැන කෙටියෙන් වුණත් වැදගත් දේ කීවා. ඔහු ඒ අධ්‍යාපනයෙන් පසු වෘත්තිය ජීවිතයක් ආරම්භ කරන්න බලාපොරොත්තු සහගතව ඉන්නා බව පැහැදිලියි.

කොළඹ පිහිටි, ඉංග්‍රීසි භාවිතය අධික, ඒ වගේ පාසලක ළමයෙක් ලංකාවේ විශ්වවිද්‍යාලයක නිදහස් අධ්‍යාපනය අගය කිරීම ඉතා වැදගත් කියලා මට හිතෙනවා. මොකද මම ඒ පාසලේ නම සඳහන් නොකළත්, ඒ පාසලේ ළමයෙක් කොළඹ සරසවියේ අනූව දශකයේ මගේ සයන්ස් බැච් එකේ නම් මට හමු වී නෑ. ඒ වගේම ක්‍රීඩාවල යෙදුණු ඒ පාසලේ ළමයෙක්ට උසස්පෙළ යන්තමින් හෝ කළ පමණින් පුද්ගලික අංශයේ හොඳ රැකියාවක් සොයාගැනීම ඉතා පහසුයි. අපේ කාලේ උනත්, පූර්ණ වශයෙන් රජයට අයත් අපේ පාසලෙත් ඉගෙන ගත් ක්‍රීඩා කළ හෝ නැති සිසුන් සමහරක් උසස් පෙළින් පස්සේ විශ්වවිද්‍යාලයට යනවට වඩා බොහෝ වෙලාවට උනන්දු වුණේ රැකියාවකට යන්නයි. ඔවුන් විශ්ව විද්‍යාලයට ගියා නම් වඩාත් යන්න කැමති උනේ ඉහළම පාඨමාලාවලටයි. ඒකට කීප වරක් උනත් ඒලෙවල් විභාගය කළා.

මේ අදහස් සටහන් කළේ ඒ තරුණයාගේ සිතිවිලි අගය කිරීම සඳහායි. අද ප්‍රවණතාව අනුව ඕලෙවල්වලින් පස්සේ ඒලෙවල් නොකරම (පාසල් ජීවිතයේ හොඳම කාලය අහිමි කරගෙන) පෞද්ගලික විශ්වවිද්‍යාලවලට පිවිස අඩු වයසින් උපාධියක් ගන්න පිරිස් අතර, මේ වගේ අය අගය කරන්න ඕනනේ. ඉතින් මම නැගිටලා ඉස්සරහින් බහින්නේ නැතිව පසුපස දොරෙන් බැස්සේ ඔවුන්ගේ මුහුණු බලාගන්නයි (උඩින් සඳහන් කළ ඔවුන්ගේ වයස හා පෙනුම මම දැක්කේ එවිටයි).

ධනේෂ් විසුම්පෙරුම

2022.08.15

අතිරේක උපකාරක පංති (බස් කතා 13)

මේක සිදුවුණේ ජනවාරි 4වැනිදා. මහරගම යන 138 බසයක.

කොළඹ සිට මා පැමිණි 138 බසයට නුගේගොඩින් උපකාරක පංති යන ‌කෙල්ලෙක් හා ‌කොල්ලෙක් නැග්ගා. පාසල් යන ළමුන් විය හැකි වුනත්, සෙනසුරාදා දවස නිසා ඔවුන් හිටියේ පාට ඇඳුමෙන්. බසයේ හිස් ආසන ‌නොතිබූ නිසා ඔවුන් මා සිටි අසුන කිට්ටුව නැවතුනා.

ඒ යුවතියට මහා හදිසියක් තිබුණා. ටිකට් ගන්නත් එයාගෙ බෑග් එකෙන් සල්ලිි අරන් දෙන්න කියලා ඒ තරුණයාට කීවා. එ‌හෙම කියලා එයා දුරකථන ඇමතුමක් ගත්තා. දැන් මට ඇහෙන්නෙ ‌මේ පැත්තෙන් කියන එන පමණයි.

"අන්න ඔයාගෙ අම්මා ඇවිත් ඉන්නවා පංති‌යෙ ‌ගේට්ටුව ළඟ. ඉන්න තැනකින් ඉක්මනට පලයන්"

"ඇන්ටි මාව දැක්කෙ නෑ. ඒ උනාට අනිත් උන්ව දකියි. අනිත් ඇන්ටිලාගෙනුත් ඇහුවොත් එහෙම..."

"හරි හරි ... ඉක්මනට පලයන්."

දුරකථන ඇමතුම විසන්ධි කළ ඇය තරුණයාට ‌මෙහෙම කීවා.

"උෳ ‌හොඳටම බය ‌වෙලා"

හරිම සරලයි ‌නේද? ඉස්කෝලෙ උගන්වනවාට අමතරව උපකාරක පංති තියනවා. උපකාරක පංතිවල "උපකාරයට" ඊට අමතරව "අතිරේක" පංතිත් තියෙනවා. උපකාරක පංතියෙ උගන්වන්නෙ නැති ‌දේවල් ඉ‌ගෙන ගන්නනෙ. අනික උපකාරක පංතිවල ප්‍රැක්ටිකල් කරන්නෙ නෑන‌ෙ.
මේව ඉතින් අපේ කාලෙත් ‌‌නොවෙච්ච ‌දේවල් ‌නොවෙයිිනෙ..

ධනේෂ් විසුම්පෙරුම

මේ ‌කොයි යන්නේ? (බස් කතා 12 )

දිනය - 2019 ‌දෙසැම්බර් මාසෙ 17

නුගේගොඩින් පිටත්වන 689 බසයකට මං හවස නැග්ගෙ ‌දෙල්කඳ පරණ ‌පොළ ළගින්. බස් එක පරක්කු ‌වෙලා ආපු නිසා සෑහෙන ‌සෙනඟක් පිරිලා හිටියා. මං යන්තම් ඉදිරි ‌දොර‌ෙන් ඇතුළට ගිහින් දකුණු පැත්තෙ ‌දෙවැනි අසුන‌ෙ‌ ඇන්ඳ‌ෙ‌න් අල්ලා ගත්තා. ‌

එතැන සිට බස් නැවතුම්පොළක් පහු වුනාට පස්සෙ උඩහමුල්ල සුසාන භූමිය හමුවෙනවා. ඒ කිට්ටුවදි බසයේ‌ වේගය අඩු වුනා. ඒ ඉදිරියෙන් ගිය අවමගුල් ‌පෙරහැරක් නිසා. සුසානභූමියේ ‌ගේට්ටුව ළඟ අවමඟුල් රථය නවතා තිබුණා - ‌දේහය සහිත ‌‌පෙට්ටිය ඉවතට ගැනීමට සූදානමින් (‌මොකද උඩහමුල්ල දුම්රියපොළ පාරෙන් සුසාන භූමියට වාහන ඇතළු කරන්න බෑ, පඩි‌ෙපෙළක් තියෙන නිසා). බසය එය පසුකරද්දි මා අසළ අසුනේ හිඳ සිටි මැදිවයස් කාන්තාව නැගිට ගරු කළා. එහෙත් මට ‌පෙනුණු මානයේ හිඳ සිටි 10-12 ‌දෙනා අතරින් නැගිට මිය ගිය මිනිසාට ගරු කළේ ඈ පමණමයි. අනිත් හැමෝම ජනේලයෙන් එය දුටුවා. මම ‌මොහොතකට තිගැස්සුනේ මිනිසුන්ට ‌මේ සිරිත් දැන් අමතකද කියා හිතලා. අපි පාසල් ගිය කාලෙදි බසයක යන විට ‌අවමඟුල් රථයක් දුටුවාම සියලුු ‌දෙනාම වගෙ නැගිටපු සිදුවීම් මට මතක් උනා. අපි ඒ සිරිත ඉ‌ගෙන ගත්තෙ ඒ අයුරින්. කිසිව‌ෙක් කියා දීලා ‌නෙමෙයි.

ඒ අතර‌ෙ ‌කොන්දොස්තර ඉදිරි ‌දොරෙන් බසයට නැග්ගා. ඔහු ශබ්ද නගා ‌මෙහෙම කීවා - ‌"මේ අක්කට ඉඳගන්න ‌දෙන්න කවුරුවත් නැද්ද" කියලා. එවිට තමයි මම දුටුවේ මා සිටි තැනට පිටුපසින් අනෙක් පැත්තේ අසුනක් අල්ලාග‌ෙන සිටගෙන සිටි‌යේ ගැබිණි කාන්තාවක් බව. ඇය මා බසයට නගින විටත් බසයට නැග සිටි ‌කෙනෙක්. බස් නැවතුම්‌පොළ තුනක් පමණ පසුකර යනතුරුත් ඇය සිටගෙනමයි! ගැබිණි කාන්තාවන් සඳහා ‌වෙන් කළ අසුන කිට්ටුව සිටගෙන සිටි ඇයට අසුනක් දීමට ‌කෙනෙක් නැහැ... අන්තිමට මම ‌පෙර සඳහන් කළ, අනෙක් පස අසුනක හිඳ සිටි මැදිවියේ කාන්තාව ඇගේ අසුන ඒ ගැබිණි කාන්තාවට දුන්නා. ‌ෙසෙනඟ සිටි නිසා ඇය ඊට කලින් ගැබිණි කාන්තාව දැක නැති බව මට ‌තේරුණා.

අප මේ ‌කොහිද යන්නේ කියලා මට හිතුනා. මනුස්සකම ‌කොහි ගිහින්ද? ඒ බස‌යේ අසුන්ගෙන සිටි අය අතරින් මනුස්සයො හිටියෙ එක්කෙනයිද? අපේ උදව් අවශ්‍ය ජීවත්වන ‌කෙනෙකුට උදව් ‌නොකරන අය මිය ගිය අයෙකුට ගරු කරාවිද?

මං හිතනවා ‌මෙවැනි අවස්ථාවල ඔබේ අත්දැකීම් මීට වඩා යහපත් ඒවා කියලා. මගේ පැතුමද එයයි.

ධනේෂ් විසුම්පෙරුම

දුම්රියේ අගය... (බස් කතා 11)

දිනය ඔක්තෝබර් 9 බදාදා හෙවත් ඊයේය. වෙලාව සවස 4.30ට පමණ ඇත. 138 හෝමාගම පුද්ගලික බසයක පැමිණි මම දෙල්කඳ හන්දියෙන් බසින්නට සූදානම් වීමි. ඉදිරි දොරට ළඟා වන මට රියැදුරු හා කොන්දොස්තරගේ කතාබහක් ඇසිණි.

රියැදුරු - "මොකද්ද බං මේ වෙලා තියෙන්නෙ... මේ වෙලාවෙත් සීට් ගානටවත් නැතිව දුවන්න වෙලානෙ"

කොන්දොස්තර - "ආපහු කෝච්චි දුවන්න පටන් අරන්නෙ."

රියැදුරු - "ඒ වගෙයි. පහුගිය දවස් ටිකේ බස් එකේ ගිය මිනිස්සු ආපහු කෝච්චියට ගිහින්"

ටවුන්හෝල් සිට දෙල්කඳ දක්වාම එම බසයේ අසුන් ගණනට වත් මගීන් සිටියේ නැත. ඔවුන්ට අනුව එයට හේතුව දුම්රිය වර්ජනය නිමාවීමත් සමඟ මගීන් ආපසු දුම්රිය වෙත යොමු වීමය.

ධනේෂ් විසුම්පෙරුම

විෂය බාහිර ක්‍රියාකාරකම්!!! (​බස් කතා 10)

සති කිහිපයකට පෙර දිනයක මෙම සිදුවීම වූයේ නුගේගොඩින් ගමන් ඇරඹුණු බසයකය. මට පසුපස අසුනේ තරුණයන් දෙදෙනකුගේ කතාව මට ඇසුණි.

ඔවුන්ගේ මාතෘකාව උසස්පෙළ විභාගය බව පැහැදිලි වූයේ "තියරි ක්ලාස්" හා "රිවිෂන් ක්ලාස්" ගැන කතා කළ නිසාය. බයෝ විෂයධාරාව නොවන බව වැටහුනේ "බයෝ අයට පාඩම් කරන්න" ඇති බව එකෙක් කී නිසාය. ධාරා විද්‍යුතය ගැන කී බැවින් ඔවුන් ගණිත අංශයෙන් උසස් පෙළ හදාරන බව සිතාගත හැකිය.

මෙසේ කතාව ඇදී යන විට ඔවුන් පාඩම් කරන හැටි ගැන කතාව යොමුවිය. එක් අයෙක් කීවේ ජනවාරි මාසෙ එයා සෑහෙන වැඩ කළ බවයි. සියයට 20 පමණ පාඩම් කර අවසන් කළ බවයි.

අනෙකා කීවේ ජනවාරි මාසෙ එයාට එතරම් වැඩක් කරගන්නට නොහැකි වූ බවයි. ඔහු ඊට කී හේතුව මට එක්වරම විශ්වාස කළ නොහැකි විය.

"ජනවාරි මාසෙ සෙට් උනා වැඩි උනා. ගැහුවත් වැඩියි. වැඩක් කෙරුනෙම නෑ"

මේ අද දවසේ පාසල්වල තත්ත්වයද? තවමත් යන්තම් අවුරුදු 18 පැන්න අයගේ ජීවිතද...?

අපේ කාලෙත් පිරිමි පාසල් ළමුන් සෙට් උනා. මත්පැනින් සප්පායම් වුනා. එහෙත් බිග්මැච් සමයෙ වගෙ කලාතුරකින් දවසක විතරයි. සිගරැට් බීපු අය හිටියත් එයත් දිනපතා කළ අය නැති තරම්. කළෙත් හොරෙන්. මේ කියනව වගෙ මාසෙට දවස් ගණනක් සෙට් වූ අය එකල හිටියෙ නැති තරම්. 

මේ අද යුගයේ විෂය බාහිර ක්‍රියාකාරකම්ද?

ඒ කියන්නෙ තුන පහු වෙලාද? (බස් කථා 9)

​ගෙවල් ළඟින් බසයකට නැග දොර අසලම අසුනේ හිඳගතිමි

"වෙලාව කීයද?" එහා පැත්තේ හිඳ සිටි තරුණිය විමසුවාය.

"හතරයි" ඒ මගේ උත්තරය.

"ඒ කියන්නෙ තුන පහු වෙලාද?" ඇගෙන් තවත් පැනයක්. ඒ ප්‍රශ්නය නිසා මම ඇගේ මුහුණ බැලුවේ 3 හා 4 තේරුම්ගත නොහැකි කෙනා බලන්නටය.

ඒ සිතිවිල්ල ගැන මට සැණෙකින් කණගාටුවක් ඇතිවිය. ඈ බුද්ධි වර්ධනයේ ගැටලු සහිත තරුණියකි. මේ මාර්ගයේ එවැනි ළමුන් හා තරුණ තරුණියන් යනු නිතර මම දැක ඇත්තෙමි. එවැනි අය සඳහා වූ පාසලක් අවට තැනක ඇති බව නිලඇඳුම් ලාගත් ළමුන්ගෙන් පෙනිණි.

මේ අය ඇතැම් කරුණු වටහාගත නොහැකි අයයි. ඔවුන් බොහෝවිට ගමන් යන්නේ ඥාතියෙකු සමගය. මේ තරුණියද කිසිවෙකු හා පැමිණ ඇතිවා ද විය හැකිය.

මේ අප සමාජයේ වෙසෙන අපේ අවධානය හා සහාය අවශ්‍ය පිරිසකි.

මහත්තයා සහ බල්ලා (බස් කථා 8)

මේක වුනේ දැනට මාසයකට විතර කලින්. මාර්ග අංක 17, පානදුර බස් එකක.

​බස් එකේ ඉස්සරහ හරියෙ ඉන්න මහත්තයෙක්, එයාගෙ නෝනට රෑ 8ට විතර බස් එකේ සිට දුරකථනයකින් මෙහෙම කියනවා පසුපස සිටි මට අැසිණි.

"මං එන්න තව පැය දෙකක් වත් යයි ඒයි"

"ගේට්ටුව ලොක් කරන්න එපා"

"බල්ලව ලෙහල දාන්න"

"එයාට රෑට බත් දෙන්න එපා"

ඇහුනෙ මෙච්චරයි. නෝන කීවෙ මොනවද කියල මට දන්නෙ නැහැ. ඉන් පස්සෙ අන්තිමට මහත්තය කිවූ දේ ඇහුනෙත් නැහැ. මං හිතන්නෙ බල්ලට කන්න දෙයක් ගෙන එන බව වෙන්න ඇති කිව්වේ. (නේද?)

නැතිව වෙන දෙයක් නෙවෙයි කියා හිතමු. ඒත් ඒක පිටිපස්සට ඇහුනෙ නැහැ.

සුදු කබර බෝ නොවේ (බස් කතා 7)

මේ සිදුවීම වුනේ මීට දින කීපයකට පෙර බත්තරමුල්ලේ සිට මා ගිය 177 බසයක.

බසයේ එතරම් සෙනඟ හිටියේ නැහැ. මා සිටි අසුනට වම් පස අසුනේ හිඳ සිටියේ ප‍්‍රකට සමාගමක සේවය කරන යුවතියක් (යුනිෆෝම් එකෙන් කිව්වෙ). ඇය හිඳගත් වෙලාවේ සිට ජීවත්හි වුනේ ජංගම දුරකථනය සමගින් (මමත් හිටියෙ එහෙම උනත්, වටපිට වෙන දේ ගැන අවධානය තිබුනා).

ටික දුරක් ගිය පසුව ඉදිරි අසුනක සිටි පියෙක් සිය කුඩා දියණිය වඩාගෙන මා සිටි අසුනට ඉදිරි අසුනෙන් හිඳ ගත්තා. ඔහු සුදු කබර රෝගියෙක්. ඔහුගේ සාමාන්‍ය සම අඳුරු පැහැ නිසා රෝගී සම කැපී පෙනෙනවා.

දැන් ඔහු සිටින්නේ අර තරුණියට ආසන්නට, සමාන්තරව අනෙක් පසින් අසුන් ගෙන. අර තරුණිය වරක් ඔහු දෙස බැලුවා පමණයි... වහාම ජනේලයෙන් අනෙක් පස බලාගත්තා. ඇය සිටින්නේ ඔහු සිටින අසුනෙහිත් නොවේ. එහෙත් ඇයට එම දසුන ප‍්‍රිය දසුනක් නොවූ බව පැහැදිලි වූනේ ඇය ඉන් පසුවද නෙත් කොනින් වරින් වර ඔහු දෙස බැලූ බැල්මෙන්... ඇයට ජංගම දුරකථනයේ ජීවිතය අමතකම උනා.

සුදු කබර ඇති වන්නේ සමේ සෙෙලවල වර්ණය ඇති කිරීමට හේතුවන මෙලනින් ජනනයේ ඇති වන ගැටලුවක් මතයි. එය බෝ වන රෝගයක් නොවේ. එහෙත් ඇතැමුන් මේ රෝගීන් දෙස වපර ඇසින් බලන ආකාරය කණගාටුදායකයි.

ලොතරැයියක් අරන් අදිමු (බස් කතා 6)

(ධනේෂ් විසුම්පෙරුම)

මේ සිදුවීම සිදු වූයේ 1980 ගණන්වල අගදීය. එ් මම නාවල පදිංචිව සිටි කාලයයි. මම එ් දිනවල පාසල් ගියේ 173 තොටළඟ බසයෙනි. මට්ටක්කුලිය ඩිපා්ෙවෙන් ධාවනය වුණු පිටකෝට්ටේ- තොටළඟ බස් හැර එ් පාරේ පුද්ගලික බස් රථ ධාවනය වූයේ නුගේගොඩ-තොටළඟ (?) හෝ කොටුව ලෙසිනි. පුද්ගලික බස් කිව්වාට එ්වා සියල්ලම පාහේ කුඩා එල්ෆ් වර්ගයේ වෑන් රථ විය. (පසුකලක මේ මාර්ගයේද විශාල බස් රථ ධාවනය විය*).

සීසන් තිබුනත් අැතැම් දවස්වල ලංගම බස් නැතිව ප්‍රයිවට් බස්වල යන්න සිදු වූ අවස්ථා අැත. මේ එවැනි දවසක සිදු වූ සිදුවීමකි.

එදත් එල්ෆ් වෑන් රථයක දොරේ එල්ලී විජයබා මාවතේ සිට නාරාහේන්පිට දක්වා යෑමට මට සිදු විය. වෑන් එක අැතුළට රිංගා ගන්නට මට හැකි වුනේ නාරාහේන්පිටදීය. එ් දවස්වල අද මෙන් නාරාහේන්පිටට මහා සෙනගක් නොසිටියත් තරමක සෙනගක් සිටි බව මතකය.

බසය තුළට පිවිසි මට මේ දෙබස අැසුනේ බසයේ අසුනක හිඳ සිටි, පාසැලට යමින් සිටි කුඩා දැරියක හා පියෙකුගෙනි. ඔවුන්ටද අසුනක් ලැබුනේ එ් වෙලාවේ විය යුතුය. බසයේ අධික තදබදය නිසා එ් දැරිය පීඩාවට පත්ව සිටි බව පෙනිනි.

දියණිය - "තාත්තෙ මට නං බස් එකේ ඉස්කෝලෙ යන්න බැහැ." අැය කීවේ මුහුණ පුළුටු කරගෙන විය යුතුය.

පියා - "එ් වුනාට දුවේ අපි ඉස්කෝලේ යන්න ඔ්නැනෙ"

දියණිය - "අපි කාර් එකක් ගනිමුකො" දුව කීවාය.

පියා - "එ්කට ලොතරැයියක්වත් අැදෙන්න ඔ්න දුවේ"

දියණිය - "එහෙනම් අපි ලොතරැයියක් අරන් අදිමුකො තාත්තෙ" එ් දියණියගේ අපූරු යෝජනාවයි.

දෙබස අැසුණු අයට සිනා නැගුණත් කිසිවකු හඩ නගා සිනා සුනේ නැති බව මට මතකය. එ් අැය මේ කිසිවක් හරි හැටි නොදත් කුඩා දියණියක් නිසා විය යුතුය.

එ් දියණිය අද වැඩි මහලු තැනැත්තියක් විය යුතුය. අද එ් වයසේ දියණියන් සිටින තැනැත්තියක් විය හැකිය.

* 173 ශ්‍රීලංගම බස් සේවය අඩු වී ගොස් නතර වූයේ 1990 දශකයේදී පමණය. පසුකලක උඩහමුල්ල ඩිපෝවෙන් එක් බසයක් පමණක් ධාවනය වුවද එයද දැන් නැත. මෑතක් තෙක් නුගේගොඩ-කොටුව අතර ධාවනය වූ පුද්ගලික බස් රථ ධාවනය නතර වූයේ 2015 මුලදී අලුත් අාණ්ඩුව පැමිණි දවස්වලය. දැන් එහෙම මාර්ග අංකයක් නුගේගොඩ පැත්තෙන් නම් නැත.

"මල්ලෙ පොල්" (බස් කතා 5)

මේ සිදුවීම වූයේ අද (2017 ඔක්. 21) උදේ මහරගම අධිවේගී මාර්ග බස්පෝලිමේ දීය. මාතර බසයකට නගින්නට ලොකු ට්‍රැවලින් බෑගයක් බිම තබා ගෙන සිටි අයෙකු ඔහු සමග සිටි කාන්තාවකට මෙසේ කීය.

"This bag is too heavy"

"මොනවද තියෙන්නෙ" ප්‍රශ්නය අර කාන්තාවගෙනි.

"පොල්"

අර පුද්ගලයා පිළිතුරු දුන්නේ අපවද සිනා ගන්වමිනි.

ඔහු ඉන්පසුව කී පරිදි බෑගයේ වූයේ පොල් නොවන බව පැහැදිලි වුවත්, මුල් කතාවෙන් පෙනුනේ මේ දවස්වල පොල්වලට ඇති වැදගත්කමයි. පොල් මිල ජනජීවිතයට කර ඇති බලපෑමයි.

පොල් ගෙඩියක මිල ශත 70ට ගිය කලක එය ආණ්ඩුවක් පෙරලන්නට මාතෘකාවක් කරගත් රටක (1977), ගෙඩියක් ශත 10000කට හෙවත් රු. 100කට කන විට කොහොමද? මෙය එදා ඩොලරයක මිල (රු 8 ක්) හා අද ඩොලරයක මිල (රු 153) හා සංසන්දනය කළ හැකිදැයි නොදනිමි.

21.10.2017

පරණ බස් කතා - https://dhaneshw.blogspot.com/search/label/%E0%B6%B6%E0%B7%83%E0%B7%8A%20%E0%B6%9A%E0%B6%AD%E0%B7%8F

ආසන වෙන් කරන අලුත්ම ක්‍රමය (බස් කතා 4)

​ඊයෙ වැස්සෙම පුරහල කිට්ටුවෙන් 138 කට නැග්ගෙ නුගේගොඩට වෙලාවට යන්න. යාලුවෙක් හමුවෙන්න. කාර්යාල වෙලාව හින්ද බස් එකේ හිස් අසුන් තිබුනේ දෙකතුනයි. ඉස්සරහ පූජ්‍ය පක්ෂයේ අසුනේ එක් අසුනක් හිස්ව තිබුනා. එ්ත් එහි ජනේලය ළඟ හිඳ සිටි තරුණිය හිස් අසුනේ ඇයගේ තෙත් කුඩය තබා තිබුනා. මේක මම හැමදාම යන 138 බස්වල කවදාවත් දැක නොතිබූ දෙයක්. එසේම ඇය සිටියේ හරිම පහසුවෙන් වාඩිවීගෙන, ජනේලයෙන් පිටත අනන්තය බලාගෙන. හරියට බස් එකේ නෙවේ ගෙදර සාලෙ වගෙ. මොහොතක් නතර උනත්, කුඩේ ගන්න එයාගෙ අවධානය යෙමු වන බවක් නොපෙනුන හින්ද මම හිස්ව තිබු මැද අසුනකින් ඉද ගත්තා.

එ්ත් එ් සමඟම බසයට නැගණු තරුණියකට හිඳගැනීමට අන් අසුනක් නොවූ බැවින් ඒ ඉදිරි අසුන අසල නතර වුනා. ඒත් අර හිඳ සිටි තරුණිය කුඩය ඉවත් කළේ නෑ. සිටගෙන සිටි තරුණිය ඇයට කතා කර කුඩය පෙන්වූ විට එය ඉවත් කරගත්තත් යම් කරුණක් නිසා සිටගෙන උන් තරුණිය එහි හිඳ ගත්තේ නෑ. පසු අසුනක සිටි කාන්තාවක හා පිරිමියෙකු ඒ ගැන විමසූ විට පෙනුනේ වතුර ඇති නිසා බවයි. ඉන්පසු පසු අසුනක උන් එ් මහත්මයා නැගිට ඔහුගේ අසුන ඇයට අසුන ලබාදී අර තෙමී තිබූ ඉදිරි අසුනේ හිද ගත්තා. ඇන්දක්ද සහිත ඒ අසුනේ තරබාරු ඒ මහත්මයා හිදගැනීමෙන් අර මුල් තරුණියගේ පහසු ඉරියව්වට අැති වූ අපහසුතාවය එයාට ලැබුණු දඬුවම වෙන්න අැති.

පේන විදියට මේක තවත් ආසන වෙන් කිරීමේ ක්‍රමයක්. වැස්ස දවසට තමයි කළ හැක්කේ. එ්ත් ඊයෙ කාන්තාවක් විසින්ම තවත් කාන්තාවකටම අසාධාරණයක් සිදුකිරීම තමයි කණගාටුව.

14.09.2017

පරණ බස් කතා - https://dhaneshw.blogspot.com/search/label/%E0%B6%B6%E0%B7%83%E0%B7%8A%20%E0%B6%9A%E0%B6%AD%E0%B7%8F

අධික වේගයට හේතුව සෙවීම (බස් කථා 3)

මේ කලකට පෙර සිදු වූ සිදුවීමකි. එදින සවස 3ට පමණ මිත‍්‍රයෙකු සමඟ මම පුරහල ප‍්‍රදේශයේ සිට 138 බසයක නැගී නුගේගොඩ දෙසට පැමිණෙමින් සිටියෙමි. අප පැමිණියේ රුක්මල්ගම බසයකය. ආසන ගණනටවත් සෙනඟ නොසිටි අතර අප අසුන් ගෙන සිටියේ පසුපස දොර අසළ පසුපසම අසුනේය.

ගාටා ගාටා ටිකදුරක් ගිය බසය හදිසියේම අධික වේගයෙන් ධාවනය වන්නට විය. පාරේ ඉන්නා සෙනග ගන්නවත් උනන්දුවක් නොමැති බවක් දිස්විය. වෙනත් බසයක් සමග රේස් එකක්වත් නොමැතිව එතරම් වේගයකින් රුක්මල්ගම බසයක් පැමිණීම නිතර 138 පාරේ ගමන් කරන මට පුදුමයක් විය. මගේ මිත‍්‍රයාටද එය එසේම විය.

මගේ මිත්‍රයා අපට මදක් දුරින් සිටි කොන්දොස්තරට අභිනයෙන් කතා කළේය. කොන්දොස්තරද අප අසළට පැමිණියේය.

"මල්ලි අරයා දවල්ට කාල නැද්ද?" මගේ මිත‍්‍රයා කොන්දොස්තරගෙන් ඇසුවේය.

"කවුද?" එ් කොන්දොස්තරගේ පැනයයි.

"ඩ‍්‍රැයිවර් මල්ලි" මගේ මිත‍්‍රයා ඇසුවේය

වික්ෂිප්ත වූ කොන්දොස්තර "එ් ඇයි?" කියා ඇසුවේය.

"නෑ මෙච්චර හයියෙන් යන හින්ද මං හිතුව තවම දවල්ට කාල නැද්ද කියලා" කියා අපේ මිත‍්‍රයා ඇසුවේය.

කොන්දොස්තර මොකුත්ම කීවේ නැත. බසයද අප බසින තැනට පැමිණ තිබිණි.

ප.ලි. - හයිලෙවල් පාරේ 158 බස් ධාවනය වන 'සාමාන්‍ය වේගයේ' ආරෝහණ පිළිවෙලට ගතහොත් මෙසේය. ඒ ඒ මාර්ගයේ ධාවනය වන බහුතර බස්වල වේගය අනුව මෙය ගණන් බලා අැත. එහෙත් සාමාන්‍ය වේගයට වඩා සෙමින් යන මෙන්ම වේගයෙන් ධාවනය කරන රියදුරන් සිටීමට ඉඩ තිබේ. එ්වාට ඉහත කතාවේ කී අාකාරයේ කරුණු හේතු විය හැකිය.

මත්තෙගොඩ < රුක්මල්ගම < අතුරුගිරිය < මහරගම < කොට්ටාව < හෝමාගම

සරසවි ප්‍රේමය අසාර්ථකද? (බස් කතා 2)

2016 අවුරුද්දේ දවසක මා ගමන් කළ 138 බසයට විජේරාම හන්දියෙන් තරුණියක් නැගුනාය. ඇය හිඳ ගත්තේ මගේ අසුනට ඉදිරි අසුනේය. ටික වේලාවකින් ඇයට දුරකථන ඇමතුමක් ලැබිණි. හෙමින් ධාවනය වූ බසයේ ශබ්දය අඩු වූ අතර, ඇය ශබ්ද නගා කතා කළ නිසා, එ් සංවාදයෙන් අඩක් හෙවත් තරුණිය කී දේ මට ඇසිනි. එ් අනුව සාරාංශය මෙසේය.

අැය මෑතදී ජයවර්ධනපුර සරසවියේ අධ්‍යාපනය හමාර කළ සිසුවියකි. ඇයට කතා කළේ සරසවි සිසුවකු බව කතා කළ දේ අනුව පැහැදිලි වූ අතර, ඔහු ඇයට වඩා පහළ වසරක සිසුවකු බව මල්ලී යනුවෙන් ආමන්ත‍්‍රණය කළ බැවින් පෙනිනි.

ටික වේලාවකින් මාතෘකාව වෙනස් විය. ඇගේ කතාවට අනුව පෙනී ගියේ කතා කළ සිසුවා පෙම්වතියක නොමැති වීමෙන් පීඩා විඳින්නකු බවයි. ඇය එම සිසුවාට උපදෙස් දෙමින් සරසවියේදී ඇති කරගන්නා පෙම් සම්බන්ධතා ගැන අපූරු කතාවක් කීවාය.

"දැන් කාලෙ කැම්පස් එක අැතුළෙ ඇති කර ගන්නා අෆෙයාර් හුඟක් හරියන්නේ නැහැ. එ්ක රිසර්ච්වලිනුත් පෙන්නල දීල තියන දෙයක්."

මට ගැටලු රැසක් ඇති විය - ඇත්තෙන්ම සරසවි ප්‍රේමය අසාර්ථක බව අලුත් පර්යේෂණ මගින් සොයාගත් දෙයක්ද? 'දැන් කාලෙ' යනුවෙන් සඳහන් කළේ අතීතයේ සරසවි තුළ ඇති වූ සම්බන්ධතා සියල්ල හෝ වැඩි ප‍්‍රමාණයක් සාර්ථකවී අැති නිසාද? බිඳවැටුණු සරසවි ප්‍රේමය නිසාම ලියැවුණ විරහ ගීත කෙතරම් තිබේද? මෙයාලා එ්වා අසා නොමැතිද?

එසේම පසුව මට තවත් ප්‍රශ්නයක් පැන නැගිණි. එ්, අපේ රටේ නූතන සරසවි සිසු සිසුවියන් මෙවැනි කරුණු ගැන තීරණ ගන්නේ මෙතරම් විද්‍යාත්මක ක්‍රමවලටද? යන්නය. එ් පැනය විසඳුණේ පසුගියදාක සරසවි ප්‍රේමය නිසා කියන තවත් මරණයක් ගැන අැසුණු පසුවය.

අනෙක් බස් කථා(ව) මෙතැනින් කියවන්න.