Showing posts with label Livelihoods. Show all posts
Showing posts with label Livelihoods. Show all posts

Thursday, November 17, 2022

ජීවනෝපාය හා කාලගුණය (තවදුරටත්)

දේශගුණ දිනපොත - 3

ධනේෂ් විසුම්පෙරුම


ආපහු වහින්න ගත්තනේ. මට මතක් උනේ මේ වැස්ස නිසා ජීවනෝපාය අහිමි වන අය ගැනයි. ඒ කීපයක් මීට කලින් කතා කළා - පලතුරු බීම, කිරි වගේ සීතල දේ අලෙවි කරන කඩවලට වැස්ස තද සීතල දවස්වලට බිස්නස් නෑ. උද්‍යාන අවට තියන මොබයිල් වෑන් සමහරක් වැස්ස දවස්වලට ඇත්තේ නෑ (- මිනිස්සු ඒ වගේ තැන්වලට එන්නේ නැති නිසා). වැස්ස වැඩි නං තුන් රෝදවලට හයර් නෑ වගේම බසුත් හිස් (- මහ වැසි දවසට මමත් වැඩිපුර ගෙදර ඉදලයි වැඩ. අත්‍යාවශ්‍ය දේකට ගියොත් හැර). ඉතින් මේ වගේ නිතර වහින්න ගත්තොත් මේ පිරිස් අසරණයි. ආදායම් නැති වෙනවා. එකක් මිනිස්සු ඒ වගේ දේ පරිභෝජනය අඩු කරන නිසා. අනෙක මිනිස්සු ගමන් බිමන් යෑමට අඩු වන නිසා.

ඒ වගේ ජීවනෝපාය ගොඩක් තියනවා. වීරසුමන වීරසිංහ මහතාගේ FB ගිණුමෙන් ගත් මේ ඡායාරූපය කියන්නේ ඒ වගේ කතාවක්... මේ වගේ විවෘත වීදි/ ජංගම කඩවලින් ජීවත්වන අය වැස්ස දවස්වලට පත්වන්නේ අසීරු තත්ත්වයකට - එකක් ඒ වගේ දිනවලට බිස්නස් නෑ. යන්න එන්නත් අමාරුයි. ඒ වගේම දිගටම වැස්සොත් තවත් ගැටලුවක් - මේ විකුණන සමහර දේවල් ගොඩක් කල්තියාගන්න බෑනේ.



මේකට තියන විසඳුම මොකද්ද? එකක් තමයි පෙට්ටි කඩ වගේ ආවරණයක් තිබීම. එහෙම නැත්තං වැස්සට ආවරණයක් සහිත ජංගම ට්‍රයිසිකලයක් තිබීම. එතකොට වැස්සත් මේ අයට බිස්නස් එක කරගන්න පුළුවන්. ඒත් ඒ අඩුවෙන් - මොකද වැස්සම පාරේ මිනිස්සු අඩු වනවා (ඒත් ජංගම උනොත් එයාට පාරිභෝගිකයා ළඟට යන්න පුළුවන්). අනෙක තමයි අලෙවි කරන ද්‍රව්‍ය ගණන වැඩි කිරීම - විවිධාංගීකරණය... පොඩි පොඩි වෙනත් දේ විකුණන්න. මේ වෙනස්කම් කරන්න පටන් ගන්න යම් ආධාරයක් නං ඕන වෙයි.

මේ ආකාරයට වැස්ස අක්‍රමවත් වීම (අකල් වැසි ඇතුළුව), වැස්ස සුලබ වීම, කෙටි කාලයක් තුළ ඇතිවන තද වැස්ස (තීව්‍රතාව) වගේ වෙනස්කම් ලෝකයේ අද තියන දේශගුණ වෙනස් වීමේ ප්‍රතිඵල ලෙසයි විද්‍යාත්මකව පැහැදිලි කරන්නේ.

2022.11.17

Wednesday, October 26, 2022

වැස්ස හා ජීවනෝපාය

දේශගුණ දිනපොත 2

ධනේෂ් විසුම්පෙරුම


මේ මුලින් කියන සිදුවීම් හතර සිදු උනේ පසුගිය සෙනසුරාදායි. එදා වැස්ස දවසක්. වැස්සේම උනත් හෝමාගම තිබ්බ රැස්වීමකට යන්න උනා. ඒ එද්දී තමයි මේ සිදුවීම් උනේ.
  • යාලුවෙක්ගෙ සෙරෙප්පුවක් කැඩුණා. හදාගන්න අයෙක් ටවුමේ පේන්න හිටියේ නෑ. උදේ ඉදන් වැස්ස නිසා වෙන්න ඇති. මොකද ඒ අය ඉන්නේ එළිමහනේ නිසා.
  • පොඩි තිබහක් ආවා. අපොයි... ටවුමෙ පලතුරු බීම කඩේ වහලා. කොහොමත් මේ වගේ වැහි දවස්වල සීතලේ බීම බොන්න එන්නේ කවුද? 
  • පාරෙ අනිත් පැත්තට ගියොත් පරක්කු වන නිසා මම තිබහ දරාගෙන ඉක්මනින් ආවා. ගෙවල් ගාව හන්දියේ කිරිකඩෙන් උණු කිරි එකක් බීවා. ඒ කඩේ කිරි පැකට් පුරෝලා. ඒව විකිනෙයි ද ඒ වගේ වැසි දවසක?
  • තවමත් වැස්ස නිසාත්, බඩගිනි නිසාත් තුන්රෝද රථයක ගෙදර ආවා. "අද නං ටිකක් හාඩප්" කියල දන්න කියන ඒ රියදුරත් කීවා. ඒකත් ඇත්ත, වැස්ස තද නං කවුද එළියට යන්නේ? තුන් රෝදවලට හයර් තියෙන්නේ පොද වැස්ස දවසටයි. "පොද වැස්සට අපි ආසයි" කියල සමහර තුන්රෝද රථවල ගහලත් තියෙන්නේ.
මේ සිදුවීම ලියන්න ඕන බව හිතුනේ ඊයේ (අඟහරුවාදා) නුගේගොඩ දී දැක්ක සිදුවීමකින්. තේ ඒකක් බොන්න කඩේකට ගිහින් ඉද්දී එතනට ආ තරුණියක් "නෙක්ටෝ එකක්" ඉල්ලුවා. මාත් ආස බීමක් නිසා කනට අමතරව ඇහැත් ඒ පැත්තට ගියා. "අනේ මිස් බෝතල් බීම ජාති නෑනේ. ගිය සතියෙ නම් පුරෝලා තිබ්බා. වැස්ස නිසා ගියෙම නෑනේ" කීව ඒ කඩේ තරුණයා ඒ තරුණියට අයිස්කෝපි එකක් වික්කා. 

මේකෙන් පේන්නේ වැස්ස අපේ අයගේ ජීවනෝපායට වගේම ජීවන රටාවටත් බලපාන හැටියි. දේශගුණ වෙනස් වීමත් එක්ක ඒ බලපෑම වැඩිවෙන්න පුලුවන්. ලංකාවේ වර්ෂාවේ තීව්‍රතාව ඉහළ යමින්. ඒ කියන්නේ යම් කාලයක දී වැටෙන වැස්සේ ප්‍රමාණය ඉහළ යමින්. ඒ නිසා නේ ක්ෂණික ගංවතුර දැන් නිතර අහන්න ලැබෙන්නේ. ඒ වගේ වැසි දින ගණනේ වෙනස්වීම් ගැනත් පර්යේෂණ වාර්තා තිබුනත් ඇතැම් පර්යේෂණ අනුව එය එහෙමම නෑ. මේ ගැන තව සොයාබලා ලියන්න ඕන.

ඉතින් බොහෝ අයට මේ වෙනස්වීම් අනුව ජීවනෝපාය වෙනස් කරනගන්න හෝ විවිධ කරගන්න වෙයි. ඒ වගේම හැඩගැහෙන්න හෙවත් අනුහුරුවෙන්න වෙයි. තව දවසක ඒ ගැන ලියන්නම්.

2022.10.26