Friday, May 8, 2026

බස් එකේ ෆෝන් කතා (බස් කතා 18)

මේක එක කතාවක් නෙවි, කතා දෙකක්. ඒව බස් කතා වගේම ෆෝන් කතා...


නුගේගොඩ ඉදල උඩහමුල්ලට යන්න බස් එකකට හිටිය ඉරිද හවසක ටිකක් ඉදිද්දි ආව ලංගම එකක්. ඒකෙ උඩ බෝඩ් එක මහනුවර (17) පහල තිබ්බා නුගේගොඩ 183 බෝඩ් එකක් - කියන්නෙ මහනුවර ඉදල පානදුර ඇවිත් ඩිපෝ යන ගමන්. බස් එක ස්ලෝ කලාම කොන්දොස්තර කීව "උඩහමුල්ල... ඩිපෝ විතරයි" කියල. ජනේලයකින් හිස එලියට දාල එයා ඒක කියන්න ඇති හත් අට පාරක්. නුවර යන්නෙ නෑ කියලත් කීවා. 119 එනකමි හිටපු දහ පාලොස් දෙනෙක් බස් එකට නැග්ගා. එච්චර කියලත් එක් තරුණයෙක් නැගලා නුවර යන්න. මගින් නවතලා එයාව බස්සපු කොන්දොස්තර ඇවිත් කියනවා "අච්චර කියලත් නැගලනේ... කනේ ඉයර් ෆෝන් නේ" කියලා.


තව දවසක් 176 යද්දි එලිපින්ස්ටන් එක ළඟින් නැගපු තරුණියක් නැග්ගෙ කෝල් එකකමයි. ඒක ටිකක් සද්දෙන් යන කෝල් එකක්. මරු වැඩේ කියන්නෙ ඉඳගන්න තැනක් නැතිව, ඇතුලෙ ඉඩ තියෙද්දිත් දොර ළඟම හිටගෙන දොරේ කණුව වටෙන් අත කරකවල අරන් තමයි පෝන් එක කනේ තියාගත්තෙ. අනෙක් අතින් බාර් එක අල්ලගෙන. එයා හිටියෙ එතන නෙමෙයි කෝල් එකේමයි. පස්සෙ සීට් එකේ හිටපු මටත් තව අයටත් එයාගෙ ගෙදර විස්තර පවා අහගන්න උනත්, මම නං බයෙන් ආවෙ ඒ ළමයා වැටුනොත් එහෙම සාක්කි දෙන්න වෙයි ද කියලා! කොන්දොස්තරත් ඉඟි මරණව අපට, "අනේ ද කියන්නෙ" කියන බැල්මෙන්. ඒ තරුණිය හිටියෙ සාමාන්‍යයෙන් කොන්දොස්තර ඉන්න තැන. කැපිටල් එක ළඟ බහින්න එයා ළඟ සෙනඟ පිරුනම තමයි එයාට ඉන්න තැන මතක් උනේ.

Thursday, February 12, 2026

උද්ධච්ච වචනාර්ථය

උද්ධච්චය

සිංහල භාෂාවේ නිතර භාවිත වන "උද්ධච්ච" යන්නට අරුත් දෙකක් ඇති බව සිංහල ශබ්දකෝෂය අනුව පෙනේ.  

(1). උඩඟු බව, අහංකාර බව පළමු අර්ථයයි. අප සමාජයේ වැඩි පිරිසක් උද්ධච්ච යන වචනය භාවිත කරන්නේ හා වටහා ගන්නේ මේ අර්ථයෙනි. උදස් යනු මීට සමාන වචනයකි.


මේ වචනය සඳහන් උදෘතයක් "උඩඟු වුවක්ගේ ස්වභාවය උද්ධච්ච නමි" යනුවෙන් හැරමිටිගල සිරි ධීරානන්ද හිමියන් ශෝධනය කළ, පුරානසන්න සහිත මහාසතිප‌ට්ඨාන නම් කෘතියේ (මුද්‍රණය 1941-51) 682 පිටුවේ සඳහන් වන බව සිංහල ශබ්දකෝෂයේ සඳහන් ය. උදස්, උදහස යනු සමාන වචන වේ.


(2). සිතෙහි ඇති විසුරුණු බව හෙවත් නොසන්සුන් බව ද උද්ධච්ච නම් වේ. "අළු ගොඩකට ගලක් ගැසූ කලක මෙන් සිතෙහි ඇතිවන විසුරුණු නොසන්සුන් ස්වභාවය ලෙස" මෙය ශබ්දකෝෂයේ දැක්වේ. මෙය අකුසල චෛතසිකයකි. මෙම වචනය සඳහා මූලාශ්‍රය ලෙස ගත් කෘති කීපයක් එහි දක්වා ඇත. ඒ අතර, සාමණේර ප්‍රශ්න සන්නය (18 පමණ රචිත, 1926 දී මුද්‍රිත බෙන්තර ශ්‍රී සරණංකර ශෝධනය, 137 පිටුව), අභිධර්මය (ඩබ්ලිව්. ඩී. සී වාගීශ්වරගේ කෘතියේ 1946 මුද්‍රිත උහන්ඕවිට සුසනතිලක ශෝධනය, 2 පිටුව) හා කළුතර ධර්මදේශනා (1944දී මුද්‍රිත පී.ඩී. ද අල්විස් ප්‍රකාශනය, 224 පිටුව) හා මිළින්ද ප්‍රශ්නය (18 සියවසේ කෘතියේ 1923 මුද්‍රිත පී. ඒකනායක ශෝධනය, 505 පිටුව) දැක්වේ.

උද්දච්චකුක්කුකුච්චය

ඉහත දෙවැනි අරුත හා සම්බද්ධ වදනයක් වන "උද්දච්චකුක්කුච්චයය" යනු පංචනීවරණවලින් එකකි. මෙහි එන "කුක්කුච්චය" යන්නෙන් අදහස් වන්නේ, තමන් කළ අයහපත් දේ/ දුසිරිත් ගැන හා නොකළ යහපත් දේ/ සුසිරිත් ගැන නැවත නැවත පසුතැවිලි වන ස්වභාවයයි.


මීට අදාළ Facebook පෝස්ටුව මෙතැනින්


සටහන -


ධනේෂ් විසුම්පෙරුම

2026-02-12

Friday, February 6, 2026

තවමත් ඔබ පමා නැත

"ඔබේ ගමන්මඟ වෙනස් කිරීමට

තවමත් ඔබ පමා නැත..."


(ඡායාරූපය උපුටා ගැනීම අන්තර්ජාලයෙනි)


රජයේ සේවයෙන් වයස අවුරුදු 60 දී විශ්රාම ලබා ඉන්පසුව ශාස්‍තීය අධ්‍යයන සහ ලේඛන කටයුතු සඳහා පිවිසි පෞද්ගලිකව දැන සිටි අයෙකු මට සිහියට ඒ. ඔහු ලියූ නවකතා, කෙටිකතා හා ශාස්ත්‍රීය පොත් ගණන එක් අතක ඇඟිලි ගණනට සමාන ය. එහෙත්, ඒ අතර රාජ්‍ය සම්මාන ලියූ ශාස්ත්‍රීය කෘතියක් හා හොඳම නවකතාවට රාජ්‍ය සම්මාන ලද කෘතියක් තිබේ. අද අප අතර නැති ඔහුගේ නම ඇසෙන්නේ ඒ කටයුතු නිසා ය.

එසේ නම් ඔබ තවම පමා නැත.

ඔබේ අරමුණ තෝරාගන්න. ඉලක්ක හඳුනාගන්න.

අවශ්‍ය වන්නේ ඒ සඳහා කැපවීමෙන් කටයුතු කිරීම ය. වෙහෙසීම ය.


සම්බන්ධිත Facebook සටහන සඳහා Click කරන්න.

2026.02.02

Tuesday, February 3, 2026

"මේ සීට් එකත් යනවා" (බස් කතා 17)

එදා හොරණින් ඉංගිරිය බස් එකකට නැග්ගෙ ගුරුගොඩ යන්න.

මට ඉදගන්න සීට් එකක් ලැබුණා. තව සීට් තිබ්බත් කිට්ටුව බහින අය ඉන්නව හිටගෙන, ඉදගන්නෙ නැතිව. ඒ බස් එකේ කිට්ටුව බහින අය වැඩියි තමයි.

බස් එකේ හිටපු වෙළෙන්දෙක් මෙහෙම කීවා...
"මේ සීට් එකත් ඉංගිරියෙ යනව, ඇවිත් වාඩිවෙන්න." කියලා.


ධනේෂ් විසුම්පෙරුම

2026.02.03

Facebook එකෙන් කියවන්න මෙතැනින්