කාබනික ආහාර ගැනීම මුත්‍රවල පළිබෝධනාශක මට්‌ටම අඩු කරයි

ධනේෂ් විසුම්පෙරුම

විදුසර, 27.02.2019, පි. 5 (Vidusara)

http://www.vidusara.com/2019/02/27/feature1.html

කාබනික කෘෂිකර්මය හා කාබනික ආහාර නිෂ්පාදන නිසා ඇති විය හැකි සෞඛ්‍යමය බලපෑම පිළිබඳ කිසියම් ආකාරයක සාකච්ඡාවක්‌ කලක සිට ලෝකයේ දැකිය හැකි ය. කාබනික ආහාර නිසා ඇති විය හැකි ධනාත්මක සෞඛ්‍යමය බලපෑම් පිළිබඳව කලක සිට ම අවධානයට ලක්‌ වී ඇත. විද්‍යාඥයන් විසින් වරින් වර සිදු කරනු ලබන අධ්‍යයනවලින් හෙළි වන කරුණු අනුව කාබනික කෘෂිකර්මයේ වැදගත්කම තහවුරු වෙමින් ඇති බව සැලකිය හැකි ය. පසුගිය දා ප්‍රකාශයට පත් ව ඇති එක්‌ අධ්‍යයනයකින් පෙන්වා දී ඇත්තේ සාමාන්‍ය ආහාර වේලක සිට කාබනික ආහාර වේලකට මාරු වී දින කිහිපයක්‌ ඇතුළත මුත්‍රවල පළිබෝධනාශක මට්‌ටම අඩු වන බවයි.

පළිබෝධනාශකවලට නිරාවරණය වීම නිසා ඇති විය හැකි සෞඛ්‍ය බලපෑම් පිළිබඳ ව මෑත කාලයේ දී සිදු කළ අධ්‍යයන විශාල ප්‍රමාණයකින් කරුණු අනාවරණය වී ඇත. මේ පිළිබඳ ව ඇති දත්ත අනුව ප්‍රජානන හැකියාවේ අඩු වීම, ළමයින්ගේ හැසිරීම හා අවධානය පිළිබඳ ගැටලු, ඇදුම රෝගය, පිළිකා ඇති වීම, ප්‍රජනන සෞඛ්‍යය ආශ්‍රිත ගැටලු, අන්තරාසර්ග පද්ධතිය සම්බන්ධ ගැටලු වැනි කරුණු පිළිබඳ ව පැහැදිලි සාධක මේ වන විට අනාවරණය වී තිබෙයි. කෙසේ වෙතත් පොදු වශයෙන් ගත් විට ආහාර ආශ්‍රිත ව ඇති වන පළිබෝධනාශකවලට නිරාවරණය වීම නිසා ඇති වන නිශ්චිත සෞඛ්‍ය බලපෑම් ගැන සිදු කර ඇති අධ්‍යයන ගණන අඩු ය. නිදසුනක්‌ ලෙස පසුගිය වසරේ සිදු කර ඇති එක්‌ අධ්‍යයනයකින් පෙන්වා දී තිබුණේ කාබනික ආහාර වැඩි වශයෙන් පරිභෝජනය කිරීම නිසා හෙවත් පළිබෝධනාශකවලට අඩු වශයෙන් නිරාවරණය වීම නිසා, පිළිකා වර්ග ගණනාවකින් ආරක්‌ෂා වීමට හැකි බවයි.

පසුගිය කාලය තුළ දී විවිධ ආහාරවල හමු වන පළිබෝධනාශක ශේෂ ප්‍රමාණය පිළිබඳ ව ඇමෙරිකාවේ සිදු කර ඇති අධ්‍යයනවලින් කාබනික ආහාරවල දැකිය හැකි පළිබෝධනාශක ශේෂ ප්‍රමාණය අඩු බව හෙළි වී ඇත. ඒ එසේ නො වන සාමාන්‍ය ආහාරවලට සාපේක්‌ෂ ව ය. එසේ ම ඇමෙරිකාවේ සිදු කරන ලද අධ්‍යයනවලින් මින් පෙර අනාවරණය වී ඇත්තේ සාමාන්‍ය ආහාර පරිභෝජනය කරන්නවුන්ට වඩා කාබනික ආහාර පරිභෝජනය කරන්නවුන්ගේ මුත්‍රවල දැකිය හැකි පළිබෝධනාශක ප්‍රමාණය ද අඩු වන බවයි. කෙසේ වෙතත් එම අධ්‍යයන මූලික වශයෙන් අවධානය යොමු කර ඇත්තේ ඕගනෝපොස්‌පේට කාණ්‌ඩයේ පළිබෝධනාශකවලට නිරාවරණය වීම සම්බන්ධ ව ය. එසේ ම පයිරත්‍රොයිඩවලට නිරාවරණය වීම සම්බන්ධව ද අඩුවෙන් වුව ද අධ්‍යයන සිදු කර ඇත.

අලුත් අධ්‍යයනයේ පසුබිම

උක්‌ත තත්ත්වය සැලකිල්ලට ගෙන සිදු කර ඇති අප මාතෘකා කරගන්නා පර්යේෂණයේ දී සිදු කර ඇත්තේ තෝරාගත් පවුල් හතරක සාමාජිකයන් ලබාගන්නා ආහාරය අනුව ඔවුන්ගේ මුත්‍රවල පළිබෝධනාශක ශේෂ හමු වන ප්‍රමාණය පිළිබඳ ව විමසා බැලීමයි. ඒ සඳහා යොදාගත් පවුල් 4 ජනවාර්ගික වශයෙන් පමණක්‌ නො ව භූගෝල විද්‍යාත්මක වශයෙන් එකිනෙකට වෙනස්‌ වූ ප්‍රදේශවල ජීවත් වන පවුල් විය. එක්‌ පවුලක සාමාජික සංඛ්‍යාව 3 - 5 අතර ප්‍රමාණයක්‌ විය. ඔවුන් තෝරාගැනීමේ දී සලකා බලා ඇති කරුණු අතර ඔවුන් සාමාන්‍යයෙන් කාබනික ආහාර පරිභෝජනය නො කරන්නවුන් වීම හා ඔවුන්ගේ ආහාරය දින හයක කාලයක්‌ සඳහා වෙනස්‌ කිරීමට ඇති කැමැත්ත ද වෙයි. ඒ අනුව වයස අවුරුදු 36 - 52 අතර වැඩිහිටියන් හත් දෙනකු හා වයස අවුරුදු 4 - 15 අතර ළමයින් නව දෙනකු මේ අධ්‍යයනයට සම්බන්ධ වී ඇත.

අධ්‍යයන දත්ත ලබාගැනීම දින 12ක කාලයක්‌ තිස්‌සේ සිදු කර ඇත. එම පළමු දින පහක කාලයේ එම පවුල්වල සාමාජිකයන් ආහාරයට ගත්තේ ඔවුන් සාමාන්‍යයෙන් එදිනෙදා ආහාරයට ගන්නා කාබනික නො වන නිෂ්පාදන ඇතුළත් ආහාර ය. ඊළඟ දින හයක කාලයේ දී ඔවුන් ආහාරයට ගත්තේ කාබනික ආහාර පමණකි. නිවස, සේවා ස්‌ථානය, පාසල ආදි සියලු ස්‌ථානවල දී ඔවුන්ට සහතික කළ කාබනික ආහාර ලබා දෙන ලදි. එයට සියලු ම වර්ගවල ආහාර ඇතුළත් විය. එය ලබා දෙන ලද්දේ ඔවුන්ට අවශ්‍ය ආහාර පාන පිළිබඳ ලේඛනයක්‌ ලබාගෙන එම ආහාර ද්‍රව්‍ය Rජු ව ම අදාළ පවුල්වලට ලබා දීමෙන් හා කාබනික ආහාරවලින් සමන්විත රාත්‍රී ආහාර වේලක්‌ එවැනි ආහාර සකසන ස්‌ථානවලින් නිවාසවලට සැපයීමෙනි. කාබනික ආහාර වර්ග සපයන ලද දින හයක කාලයේ දී ඒවා අදාළ පවුල්වලට ලබා දී ඇත්තේ නොමිලේ ය.

අධ්‍යයනය පුරා ම දිනපතා ඔවුන්ගේ මුත්‍ර සාම්පල ලබාගන්නා ලද අතර එසේ ලබාගත් සාම්පල 158ක්‌ පර්යේෂණාගාරවලට ගෙනැවිත් පළිබෝධනාශකවලට සහ පළිබෝධනාශක ශරීරයේ දී බිඳ වැටීමේ දී ඇති වන පරිවෘත්තිජ (metabolite) රසායන ද්‍රව්‍ය සඳහා පරීක්‌ෂා කරන ලදි.

පළිබෝධනාශක සඳහා පරීක්‌ෂාව

ඒ අදාළ පළිබෝධනාශක හෝ ඒවා ශරීරගත වීමෙන් පසු නිපදවෙන පරිවෘත්තිජ රසායනික ද්‍රව්‍ය දහ සයක්‌ පරීක්‌ෂා කිරීමෙනි. එහි දී අවධානයට ලක්‌ කර ඇති පළිබෝධනාශක අතර ඕගනෝපොස්‌පේට (ක්‌ලෝර්පයිරිපොස්‌, මැලතියන් හා වෙනත් පළිබෝධනාශක ගණනාවකි) අදාළ ව රසායනික ද්‍රව්‍ය කාණ්‌ඩ පහක්‌ සඳහා පරීක්‌ෂා කර ඇත), පයිරත්‍රොයිඩ (රසායන ද්‍රව්‍ය හතරක්‌ පරීක්‌ෂා කර ඇත), නියෝනිකොටිනොයිඩ (පළිබෝධනාශක දෙකක්‌ සඳහා පරීක්‌ෂා කර ඇත), දිලීරනාශක (තුනක්‌ සඳහා පරීක්‌ෂා කර ඇත) හා එක්‌ වල් පැළෑටිනාශකයක්‌ පිළිබඳ ව අවධානය යොමු කර ඇත. එමඟින් විවිධ රසායන ද්‍රව්‍ය 40කට නිරාවරණය වීම නිරූපණය කරයි. එසේ පරීක්‌ෂා කළ යුතු පළිබෝධනාශක රසායනික ද්‍රව්‍ය මොනවා ද යන්න තීරණය කර ඇත්තේ ඒවා ඇමෙරිකාවේ භාවිත කරන ප්‍රමාණය හා ආහාරවලින් ඒවා හමු ව ඇති සුලබතාව අනුව ය. ඒවා හඳුනාගැනීම සඳහා නවීන තාක්‌ෂණික ක්‍රම යොදාගෙන තිබෙයි. මෙතෙක්‌ වැඩි අධ්‍යයන ගණනක්‌ සිදු ව ඇති ඕගනෝපොස්‌පේටවලට අමතර ව ඉහත සඳහන් සෙසු රසායනික පළිබෝධනාශක ඇමෙරිකාවේ ද වෙනත් රටවල ද භාවිතය ඉහළ යමින් පවතී.

එහි දී ලැබුණු ප්‍රතිඵලය සුවිශේෂී වූවකි. අධ්‍යයනයට සම්බන්ධ වූ පවුල්වල සියලු ම සාමාජිකයන් ඔවුන්ට හුරුපුරුදු සාමාන්‍ය ආහාර ගත් කාලයේ දී ඔවුන්ගේ මුත්‍රවල මේ රසායන ද්‍රව්‍ය මැනිය හැකි ප්‍රමාණවලින් හමු විය. කාබනික ආහාර වේලකට ඔවුන් පිවිසි පසුව ඔවුන්ගේ මුත්‍රවල හමු වන එම රසායන ද්‍රව්‍ය ප්‍රමාණයේ කැපී පෙනෙන අඩු වීමක්‌ දැකිය හැකි විය. පරීක්‌ෂා කළ එක්‌ රසායන ද්‍රව්‍යයක්‌ හැර අනෙක්‌ සියලු රසායන ද්‍රව්‍යවල කැපී පෙනෙන අඩු වීමක්‌ කාබනික ආහාරවලට මාරු වීමෙන් පසුව ඇති වී තිබෙයි.

ඇතැම් රසායන ද්‍රව්‍ය හමු වූ ප්‍රමාණය ඉතා ම කැපී පෙනෙන ආකාරයකින් අඩු වී තිබීම ද මෙහි ඇති විශේෂ සිදුවීමකි. නිදසුනක්‌ ලෙස ගත හොත් එම පුද්ගලයන්ගේ මුත්‍රාවල ඕගනෝපොස්‌පේටයක්‌ වන මැලතියන් මඟින් ඇති වන මැලතියන් ඩයිකාබොක්‌සිලික්‌ අම්ලය හමු වන ප්‍රමාණය කාබනික ආහාර ගන්නා විට 95%කින් පමණ අඩු විය. මෑතක සිට ජනප්‍රිය වී ඇති නියෝනිකොටිනොයිඩ කාණ්‌ඩයට අයත් ක්‌ලොතිඇනිඩින් ප්‍රමාණය 82%ක්‌ තරම් ප්‍රමාණයකින් අඩු වී ඇත. තවත් ඕගනෝපොස්‌පේටයක්‌ වන ක්‌ලෝර්පයිරිපොස්‌වලින් ජනනය වන රසායන ද්‍රව්‍යයක්‌ වන 3, 5, 6 - ට්‍රයික්‌ලෝරො - 2 -පිරිඩිනොල් හමු වීම ද කාබනික ආහාරවලට මාරු වීමෙන් පසුව 60%කින් පමණ අඩු වී ඇත.

වෙනත් කරුණු

මේ අධ්‍යයනයේ දී යොදාගත් නියෑදිය කුඩා වීම ඇතැම් විට විවේචනයට ලක්‌ විය හැකි කරුණකි. එහෙත් එහි දී මුත්‍ර නියෑදි සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක්‌ පරීක්‌ෂා කර ඇත. එසේ ම අන්තර්ජාතික වශයෙන් පිළිගැනෙන සමාලෝචනයකට ලක්‌ කළ පර්යේෂණ පත්‍රිකාවක්‌ බැවින් එහි විද්‍යාත්මක බව පිළිබඳ ගැටලුවක්‌ ඇතිs බවක්‌ නො පෙනේ. අනෙක්‌ අතට එම අධ්‍යයනයට ලක්‌ කළ පිරිස නිවසින් පිටත දී පළිබෝධනාශකවලට නිරාවරණය වන්නේ ද යන්න ගැන ලැබුණු තොරතුරු ප්‍රමාණවත් නො වන බව පර්යේෂකයන්ගේ අදහස වෙයි.

මේ සියලු කරුණු ගැන අවධානය යොමු කරන පර්යේෂකයන් පවසන්නේ කාබනික ආහාර ගැනීමට යොමු වීමෙන් මිනිසුන්ගේ මුත්‍රවල හමු වන පළිබෝධනාශක ප්‍රමාණය කැපී පෙනෙන අයුරින් අඩු වන බවයි. එනම්, කාබනික ආහාර හඳුන්වා දීමෙන් පසු ආහාර මඟින් පළිබෝධනාශකවලට නිරාවරණය වීම අඩු වූ බවයි. කෙසේ වෙතත්, අද වන විට ලෝකයේ ඉතා පුළුල් ලෙස භාවිත වන විනාශකාරී කාණ්‌ඩයක්‌ වන නියෝනිකොටිනොයිඩ කාණ්‌ඩයේ රසායන ද්‍රව්‍යවලට ආහාර හරහා නිරාවරණය වීම පිළිබඳ ව තක්‌සේරු කිරීමට තවදුරටත් අධ්‍යයන අවශ්‍ය වන බව ද මෙහි දී පර්යේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.

මූලාශ්‍රය : Environmental Research, DOI: 10.1016/j.envres.2019.01.024

මහනුවර රථවාහන තදබදය, වායු දූෂණය හා මාර්ග වසා තැබීම

ධනේෂ් විසුම්පෙරුම

විදුසර, 09.03.2016, පි. 5 

Vidusara - Kandy traffic, air pollution and closed road

http://www.vidusara.com/2016/03/09/feature2.html



මධ්‍යම පළාතේ අගනුවර වන මහනුවර නගරයේ පවත්නා රථවාහන තදබදය පිළිබඳව සංවාදයක්‌ මේ වන විට සමාජයේ සාකච්ඡාවට ලක්‌ ව ඇති ආකාරය දැකගත හැකි ය. මෙහි දී අවධානයට ලක්‌ වූ කරුණු අතර, නගරයේ අධික රථවාහන තදබදය, වාහන ධාවනය පිළිබඳ යම් යම් සීමා හඳුන්වා දීම හා දළදා මාළිගය අසලින් වැටී ඇති මාර්ගය විවෘත නො කිරීම පිළිබඳව යම් සංවාදයක්‌ ද දැකගත හැකි ය.

මහනුවර නගරය පිහිටා ඇත්තේ හාත්පසින් වට වූ පහත් භූමියක්‌ ලෙස ය. ප්‍රධාන වශයෙන් හන්තාන හා හුන්නස්‌ගිරි කඳුවැටිවලින් ද, බහිරවකන්ද වැනි තවත් කඳුවලින් ද වට වී ඇති පහත් බිමක්‌ ලෙස මහනුවර නරගය හැඳින්විය හැකි ය. මේ නිසා එය සමාන කළ හැක්‌කේ බේසමකට ය. මේ භූගෝලීය පිහිටීමේ ප්‍රතිඵලය වන්නේ මේ ප්‍රදේශයේ එකතු වන වායු විමෝචන, මේ ප්‍රදේශයෙන් පිටවීම සිදු වන්නේ සෙමින් වීම ය. වෙනත් ආකාරයකින් පවසන්නේ නම් විවිධ වායු දූෂක ඇතුළත් වාතය නගරයේ වැඩි සාන්ද්‍රණයකින් දැකිය හැකි ය.

විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනවලින් හෙළි වී ඇති ආකාරයට මහනුවර නගරයේ දැකිය හැකි වායු දූෂණ ගැටලුව කොළඹ නගරයට වඩා ඉහළ ය. මේ නිසා නගරයේ හා ඒ ආශ්‍රිත ප්‍රදේශවල වැසියන් අතර ශ්වසන රෝග බහුල බව ද වාර්තාවල සඳහන් වේ. රථවාහන මෙන්ම ඉන්ධන බලාගාර පිහිටා ඇති කොළඹ නගරයේ විමෝචනය වන වායු දූෂක ප්‍රමාණය අධික වුව ද, මුහුදට ආසන්න ව පිහිටා ඇති බැවින් දූෂිත වාතය විසිරී ඉවත් වී යයි. මේ නිසා කොළඹ නගරයේ දූෂිත වාතයේ සාන්ද්‍රණය වසරේ වැඩි කාලයක්‌ තිස්‌සේ ඉහළ අගයක්‌ නො ගනී. (මුහුදු සුළෙග් බලපෑම අඩු කාලවල දී කොළඹ නගරයේ වායු දූෂණය ඉහළ යන බව අධ්‍යයනවලින් පෙන්වා දී තිබේ).

දළදා මාළිගය අසල මාර්ගයේ අර්බුදය

මහනුවර නගරයේ වාහන තදබදය සමග ම සාකච්ඡාවට ගැනෙන තවත් කරුණක්‌ වන්නේ මේ වන විට වසා දමා ඇති මාර්ගය එනම් දළදා මාළිගය අසලින් වැටී ඇති මාර්ගය විවෘත කිරීම ය. මේ මාර්ගය A 26 දරන මහනුවර සිට මහියංගනය හරහා පදියතලාව දක්‌වා දිවෙන මාර්ගය වේ. එසේ ම ඊට හාරගම මාර්ගය වැනි මාර්ග කිහිපයකින් මහනුවර නගරයට පිවිසෙන ජනතාවට ඇති ප්‍රධාන මාර්ගයයි. දළදා මාළිගයේ ආරක්‌ෂාව සඳහා මේ මාර්ගයේ කොටසක්‌ වසා දමන ලද්දේ මීට වසර ගණනාවකට පෙර වන අතර ඒ කාලය අතර කෙටි කාලයක්‌ එය විවෘත ව තබා ඇත. දළදා මාළිගයට පැමිණෙන ඕනෑ ම අයකුට පෙනෙන පරිදි, ඒ මාර්ගය වසා දැමීමෙන් පසු ප්‍රදේශයේ ඇති වී තිබෙන්නේ ඉතා නිස්‌කලංක වටපිටාවකි. එය ආගමික ස්‌ථානයක්‌ සඳහා ඉතා යෝග්‍ය තත්ත්වයක්‌ බව ඕනෑ ම ආගමක අනුගාමිකයකුට වැටහෙන කරුණකි. දළදා මාළිගය යනු මෙරට බෞද්ධයන් ගේ වැදගත් ම පූජනීය ස්‌ථානයක්‌ බව අප අමතක නො කළ යුතු ය.

එහෙත් ඉන්පසුව මේ මාර්ගයේ පැමිණෙන වාහන නුවර වැව වටා ගමන් කර නගරයට පිවිසිය යුතු විය. මේ සඳහා කිලෝමීටර් එක හමාරක පමණ දුරක්‌ අමතරව ගමන් කළ යුතු වූ අතර, ඒ නිසා හා ඇති වන වාහන තදබදය නිසාත් මේ සඳහා වැඩි කාලයක්‌ ගත වේ. එහි දී විමෝචනය වන වායු දූෂක නගරයේ වායු දූෂණය සඳහා දායක විය හැකි බව සත්‍යයකි. මේ පිළිබඳව සිදු කර ඇති පර්යේෂණවලින් ද මීට සාධක ලැබී තිබේ. මේ නිසා අදාළ මාර්ගය වෙනුවට විකල්ප ද කලක සිට යෝජනා වී තිබේ. වැවට ඉහළින් නව මාර්ගයක්‌ ඉදි කිරීම, වැවට යටින් උමං මාර්ගයක්‌ තැනීම හා උඩවත්ත කැළේ හරහා මාර්ගයක්‌ ඉදි කිරීම මේ විකල්ප අතර වේ. එහෙත් මේ සියල්ල සැලකිය යුතු බලපෑමක්‌ සහිත ඒවා ය. නිදසුනක්‌ ලෙස ගත හොත්, වැවට ඉහළින් මාර්ගයක්‌ ඉදි කිරීම නගරයේ සුන්දරත්වයට බලපෑමක්‌ ඇති කරන අතර උඩවත්ත කැළේ හරහා මාර්ගයක්‌ ඉදි කිරීම ද එම සුවිශේෂ පරිසරයට සැලකිය යුතු බලපෑමක්‌ ඇති කරන්නකි.

එහෙත් මහනුවර නගරයේ රථවාහන තදබදයට හා වායු දූෂණයට එක ම හේතුව දළදා මාළිගය අසලින් වැටී ඇති මාර්ගය වසා තැබීම නම් නො වේ. දළදා වීදියේ වසා ඇති කොටස විවෘත කිරීමෙන් මහනුවර නගරයේ වාහන තදබදය අඩු කිරීම සඳහා ලැබෙන දායකත්වය 10%ක්‌ පමණ තරම් බව පසුගිය දා මේ පිළිබඳව ඩේලි නිව්ස්‌ පුවත්පතට ලිපියක්‌ සම්පාදනය කරන පේරාදෙණිය සරසවියේ ආචාර්ය ජයලත් එදිරිසිංහ මහතා පවසා තිබිණි. මහනුවර නගරය හුරු පුරුදු කවරකු හට ද මෙය පුදුමයක්‌ නො වේ. නගරයට වැඩි වාහන ප්‍රමාණයක්‌ පැමිණෙන්නේ කටුගස්‌තොට හරහා සහ පේරාදෙණිය හරහා ය. කටුගස්‌තොට හරහා ප්‍රධාන මාර්ග තුනක්‌ ඔස්‌සේ පැමිණෙන වාහන නගරයට ඇතුළු වේ. පේරාදෙණිය හරහා ප්‍රධාන මාර්ග දෙකක්‌ ඔස්‌සේ පැමිණෙන වාහන නගරයට ඇතුළු වේ. එසේම තවත් මාර්ග ගණනාවක්‌ ද තිබේ. අනෙක්‌ අතට පෙර කී මාර්ගය විවෘත කිරීමෙන් තව තවත් වාහන වැඩි වශයෙන් ඒ ඔස්‌සේ නගරයට ඇතුළු වීමට ඉඩ තිබේ. එබැවින් රථවාහන තදබදයට හා වායු දූෂණයට විසඳුම් සෙවිය යුත්තේ සමස්‌ත මාර්ග පද්ධතියම පිළිබඳව සලකා බැලීමෙනි.

එසේ තිබිය දී, හුදෙක්‌ මේ සියල්ලට විසඳුමක්‌ ලෙස දළදා මාළිගය අසල ඇති මාර්ගය විවෘත කරගැනීම සඳහා පමණක්‌ බල කරමින් උද්ඝෝෂණ පැවැත්වීම දැකිය හැකි ය. මේ කණ්‌ඩායම් පසුපස වෙනත් අරමුණු සහිත පිරිසක්‌ සිටින්නේ ද යනුවෙන් සමාජයේ හා සමාජ ජාල තුළ ඇති වී තිබෙන සැකය සාධාරණ බව පෙනෙන්නේ මේ නිසා ය.

පොදු ප්‍රවාහනය ප්‍රවර්ධනය

මහනුවර නගරයේ රථවාහන තදබදය සඳහා විසඳුමක්‌ ලෙස කාර්යබහුල වේලාවල දී නගරයේ ප්‍රධාන මාර්ග කිහිපයක වාහන ධාවනය තනි අතට සිදු කිරීම ආරම්භ කර ඇති බව ඉතා මෑත දී වාර්තා විය. කොළඹ නගරයේ දී අප අත්දැක ඇති ආකාරයට, මේ පියවර වාහන තදබදය සඳහා සුදුසු විසඳුමකි. වායු දූෂණය අඩු කිරීම සඳහා එය දායක වනු ඇත්තේ සීමා සහිතව ය. නගරයේ වායු දූෂණයට විසඳුම සෙවිය යුත්තේ රථවාහන පැමිණීම සීමා කිරීමෙන් හෝ වාහනවලින් නිකුත් වන වායු දූෂක අවම කිරීමෙනි. එය කළ හැකි නම්, රථවාහන තදබදයට ද විසඳුමක්‌ ලැබෙනු ඇත. නගරයේ ඇති ගොඩනැගිලි අතරින් රැසක්‌ පැරැණි ගොඩනැගිලි වන නිසා නගරයේ මාර්ග පුළුල් කිරීම ද අසීරු කරුණක්‌ වන නිසා වාහන ධාවනය සීමා කිරීම වැදගත් වේ.

ඒ සඳහා ගත හැකි හොඳ ම ක්‍රමවේදය පොදු ප්‍රවාහන සේවා විධිමත් ව ප්‍රවර්ධනය කර ජනතාව ඒ වෙත යොමු කිරීම ය. දුම්රිය සේවාව විධිමත් කිරීම හා නගර සේවා බස්‌ රථ සේවාවක්‌ ඇති කිරීම මේ සඳහා ගත හැකි පියවර අතර වේ. මේ පිළිබඳ යම් යම් යෝජනා ඉදිරිපත් ව ඇති බව ද වාර්තා වී තිබේ.

පේරාදෙණිය දෙස සිට මහනුවරට ළගා විය හැකි ප්‍රධාන දුම්රිය මාර්ගය ඔස්‌සේ ගම්පොළ දෙසින් මෙන්ම කඩුගන්නාව දෙසින් ද මගීන්ට පැමිණිය හැකි ය. අනෙක්‌ දුම්රිය මාර්ගය පැමිණෙන්නේ මාතලේ දිසාවෙනි. මේ නිසා එම දුම්රිය මාර්ග දෙක පුළුල් කිරීම හා කෙටිදුර ධාවනය වන දුම්රිය ප්‍රමාණය ඉහළ නැංවීම මගින් නගරයට පැමිණෙන රථවාහන ප්‍රමාණය අඩු කළ හැකි ය. ඒ දුම්රිය ගමන් ගාස්‌තු අඩු බැවින් ඒ සඳහා මගී ආකර්ෂණය ඇති වන හෙයිනි.

නගර සේවා බස්‌රථ සේවාවක්‌ ආරම්භ කිරීම ද මේ සඳහා වැදගත් පියවරකි. එය සමගාස්‌තු සේවාවක්‌ වන්නේ නම් වඩාත් යෝග්‍ය බව මේ ගැන අදහස්‌ දක්‌වන්නවුන් පෙන්වා දී ඇත. ඒ හා සමගාමීව, දුරගමන් බස්‌ රථ නගරයට ඇතුළු වීම සීමා කරමින් දුරගමන් බස්‌නැවතුම්පොළවල් නගරයෙන් පිටත පිහිටුවීම වැදගත් ය. එසේ ම නගරයට පැමිණෙන බස්‌ රථවල ගමනාන්ත මහනුවරට සීමා නොකර මහනුවර හරහා වෙනත් ප්‍රදේශවලට දිගු කිරීම ද යෝග්‍ය පියවරකි. අතීතයේ දී මේ පියවර පැවැති බව ඇතැම් බස්‌රථ ගමන්මාර්ග දෙස බැලූ විට පෙනේ.

කෙසේ වෙතත්, ජනතාව පොදු ප්‍රවාහන සේවා වෙත යොමු වීමට නම්, දියුණු, පහසුකම් සහිත හා කලට වේලාවට ගමන් කළ හැකි විශ්වසනීය පොදු ප්‍රවාහන සේවාවක්‌ අවශ්‍ය බව පිළිගත යුතු කරුණකි. ඒ සඳහා වන මැදිහත් වීමක දී රජයට අයත් දුම්රිය සේවාව හා ශ්‍රී ලංකා ගමනාගමන මණ්‌ඩලයට වැදගත් කාර්යයක්‌ සිදු කළ හැකි ය. අනෙක්‌ අතට, පෞද්ගලික වාහනවලින් ගමන් කර, වාහන නවතා ගමන් කළ හැකි ක්‍රමවේදයක්‌ (Park and Ride) සඳහා පහසුකම් සැපයිය හැකි වාහන නැවතුම් පොළවල් මහනුවර නගරයෙන් පිටත සන්ධිස්‌ථානවල පිහිටි බස්‌නැවතුම්පොළ හා දුම්රිය ස්‌ථාන ආශ්‍රිතව ඉදි කිරීම ද අත්‍යවශ්‍ය ය. කෙසේ වෙතත් කොළඹ නගරයේ මේ විසඳුම ක්‍රියාත්මක කිරීමේ දී ඇති වූ ගැටලු ඇති නො වීමට පියවර ගැනීම ද වැදගත් ය.

පහසුකම් සහිත පොදු ප්‍රවාහන සේවාවක්‌ තිබේ නම්, පෞද්ගලික වාහන ධාවනය සීමා කිරීමට පියවර ගැනීම කළ හැකි ය. නිදසුනක්‌ ලෙස නගරයට පිවිසෙන පෞද්ගලික වාහනවලින් ගාස්‌තු අය කිරීම, ඔත්තේ-ඉරට්‌ටේ අංක සහිත වාහන සඳහා නගරයට පිවිසිය හැකි නිශ්චිත දින නියම කිරීම වැනි පියවර දැක්‌විය හැකි ය. විදුලියෙන් ධාවනය වන වාහන සඳහා එවැනි සීමා ඉවත් කිරීම ද ප්‍රායෝගික ය. අනෙක්‌ අතට මහනුවර නගරයට පැමිණීමේ අවශ්‍යතාවක්‌ නොමැති වාහන සඳහා නගරය මගහැර යා හැකි වෙනත් මාර්ග තැනීමෙන් (by pass roads) පහසුකම් සැපයිය හැකි ය.

මහනුවරින් ආදර්ශයක්‌?

කෙසේ වෙතත් ඉහත සඳහන් යෝජනා ද ඇතුළු යෝජනා රැසක්‌ මේ පිළිබඳව කටයුතු කරන ආයතන හා කමිටුවල බලධාරීන් සාකච්ඡාවට ගෙන ඇති ඒවා ය. එහෙත් සාධනීය පියවර පවා ක්‍රියාත්මක කිරීමට එතරම් උත්සාහ නො ගැනෙනා බවට ද විවේචන ඇත. ඒ එම යෝජනා ඇතැම් පිරිස්‌වල අසතුටට හේතු විය හැකි නිසා විය හැකි ය. මේ නිසා උමං මාර්ග හා ගුවන් පාලම් වැනි යෝජනාවලට වැඩි සැලකිල්ලක්‌ ඇති වී තිබේ. එහෙත් සිදු විය යුත්තේ එය නො වේ. නගරයට එන වාහනවලට පහසුකම් සැපයීම මෙන්ම නගරයේ වායු දූෂණය පාලනයට නිසි පියවර ගැනීම ද වැදගත් ය. එන නගරයේ මෙන්ම දිස්‌ත්‍රික්‌කයේ ම වැසියන් ගේ සෞඛ්‍යය සඳහා බලපාන්නකි.

ජනතාව ගේ අවශ්‍යතා ද සැලකිල්ලට ගනිමින්, පරිසර හිතවාදී විසඳුමක්‌ ලබා දී රටට ම වැදගත් ආදර්ශයක්‌ හෙවත් මොඩලයක්‌ බිහි කරන්නට මෙය කදිම අවස්‌ථාවකි. ඊට අදාළ තත්ත්ව ගණනාවක්‌ ම මහනුවර තිබේ. මහනුවර නගරයේ ජනගහනය මෙන්ම දෛනිකව නගරයට පැමිණෙන පිරිස ද කොළඹ නගරයට සාපේක්‌ෂව අඩු ය. එසේ ම මහනුවර නගරයේ පවත්නා දේශගුණ තත්ත්වය වඩාත් සෞම්‍ය ය. මේ සඳහා අවශ්‍ය වන්නේ ඊට අදාළ බලධාරීන් ගේ අවධානය හා ජනතාව ගේ සහයෝගයෙන් ඍජුව පියවර ගැනීමයි.

http://www.vidusara.com/2016/03/09/feature2.html

ලෝකයේ අනාගත සංවර්ධනයේ න්‍යාය පත්‍රය - තිරසර සංවර්ධන අභිමතාර්ථ

ධනේෂ් විසුම්පෙරුම

විදුසර, 30.09.2015

Sustainable development Goals - the agenda of the future development

Vidusara, 30.09.2015

http://www.vidusara.com/2015/09/30/feature5.html



පසුගිය සතියේ (2015 සැප්. 25-27) ඇමෙරිකාවේ නිව්යෝක්‌ නගරයේ දී පැවැත්වුණු එක්‌සත් ජාතීන් ගේ තිරසර සංවර්ධන සමුළුවේ දී 'තිරසර සංවර්ධන අභිමතාර්ථ' (Sustainable Development Goals) නම් අලුත් ම සංවර්ධන ඉලක්‌ක සමූහය ඇතුළත් තිරසර සංවර්ධනය සඳහා වූ 2030 න්‍යාය පත්‍රය නිල වශයෙන් අනුමත කරන ලදි. 'ගෝලීය අභිමතාර්ථ' (Global Goals) ලෙස ද හැඳින්වෙන මේ අභිමතාර්ථ සමූහය ජගත් මට්‌ටමෙන් අනාගත සංවර්ධන සැලසුම් සඳහා පදනම් වන ඉලක්‌ක සමූහයක්‌ වනු ඇත.

මේ නව ඉලක්‌ක පිළිබඳ අවධානය යොමු වන්නේ 2015 වර්ෂය වන විට අත්පත් කරගැනීම සඳහා වූ සංවර්ධන ඉලක්‌ක සමූහයක්‌ වූ 'සහස්‍ර සංවර්ධන අභිමතාර්ථ' (Millennium Development Goals) අසාර්ථක වන බව පෙනී යැමත් සමග ය. 2000 වර්ෂයේ දී ඇති කරගත් මේ ඉලක්‌ක ලෝකයේ රටවල සංවර්ධන වැඩපිළිවෙළ සකස්‌ කිරීමට මෙන්ම සංවර්ධන ආධාර ලබා දීමේ දී ද වැදගත් විය. එහෙත් මේ ඉලක්‌ක කරා ළඟා වීමේ දී ඇතැම් රටවල් මේවා සාර්ථකව අත්පත් කරගන්නා බවක්‌ පෙනුණ ද තවත් රටවලට එසේ කළ නොහැකි බව පැහැදිලි විය. නිදසුනක්‌ ලෙස ගත හොත්, මේ වන විට ලෝක ජනගහනයෙන් බිලියනයක්‌ පමණ දිනකට ඩොලර් 1.25කට අඩු ආදායමක්‌ ලබන අතර, මිලියන 800කට අධික පිරිසකට යෑපීමට ප්‍රමාණවත් තරම් ආහාර නොමැත. එමෙන් ම අභිමතාර්ථ අටකට පමණක්‌ සීමා වීම නිසා ඇතැම් අත්‍යවශ්‍ය අංශ ආවරණය නො වූ බවට ද විවේචන තිබිණි. ආර්ථරික සංවර්ධනය මීට නිදසුනකි.

මේ නිසා, සහස්‍ර සංවර්ධන අභිමතාර්ථවලින් ඉදිරියට ගිය ඵලදායී වූ සංවර්ධන අභිමතාර්ථ සමූහයක්‌ ඇති කරගැනීම අවශ්‍ය විය. මේ තත්ත්වය හමුවේ 2012 වර්ෂයේ දී බ්‍රසීලයේ රියෝ ද ජැනේරෝ නගරයේ පැවැති එක්‌සත් ජාතීන් ගේ තිරසර සංවර්ධන සමුළුවේ දී (Rio+20) තිරසර සංවර්ධන අභිමතාර්ථ සමූහයක්‌ සකස්‌ කිරීමට එකඟ වූ අතර ඒ සඳහා විවෘත ක්‍රියාකාරී කණ්‌ඩායමක්‌ ද පිහිටුවීමට තීරණය කරන ලදි. එසේ ම 2015 වර්ෂයෙන් පසු කාලය සඳහා වූ එක්‌සත් ජාතීන් ගේ සංවර්ධන න්‍යායපත්‍රයට මේ නව අභිමතාර්ථ ඇතුළත් කිරීම සඳහා ද එකඟතාව පළ විය.

මේ නව අභිමතාර්ථ සකස්‌ කිරීම සඳහා ක්‍රියාකාරී කණ්‌ඩායමට රටවල් 70ක පමණ නියෝජිතයන් අයත් වූ අතර, එහි අවසන් කෙටුම්පත 2014 ජූලි මාසය වන විට සකස්‌ වී තිබිණි. මෙහි දී අනුගමනය කරන ලද ක්‍රියාවලිය මෙතෙක්‌ අනුගමනය කරන ලද පුළුල් ම ක්‍රියාවලියක්‌ සේ සැලකේ. එසේ සකස්‌ කරන ලද අභිමතාර්ථ සමූහය ඇතුළත් පශ්චාත් 2015 සංවර්ධන න්‍යාය පත්‍රය 2014 වර්ෂයේ පැවැති එක්‌සත් ජාතීන් ගේ මහා මණ්‌ඩලයේ 68 වැනි සැසිවාරයට ඉදිරිපත් කර ලදි. ඉන් පසු සාමාජික රටවල අදහස්‌ ද සැලකිල්ලට ගෙන 2015 අගෝස්‌තු මාසය වන විට පොදු එකඟතාවක්‌ ඇති කර ගැනිණි.

ඒ අනුව පසුගිය සති අන්තයේ ඇමෙරිකාවේ නිව්යෝක්‌ නගරයේ දී පැවැති සමුළුවේ දී අනුමත කරන ලද්දේ 'ලෝකය පරිවර්තනය කිරීම( තිරසර සංවර්ධනය සඳහා වූ 2030 න්‍යායපත්‍රය' (Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development) යනුවෙන් හැඳින්වෙන මේ රාමුවයි.

තිරසර සංවර්ධන අභිමතාර්ථ

මේ තිරසර සංවර්ධන අභිමතාර්ථවලට අභිමතාර්ථ (goals) 17ක්‌ හා ඒ හා සම්බන්ධ ඉලක්‌ක (targets) 169ක්‌ පමණ ඇතුළත් ය. මේවා තිරසර සංවර්ධනය හා සම්බන්ධ අංශ රැසක්‌ ආවරණය කරයි. මේ අභිමතාර්ථ හා ඉලක්‌ක 2016 ජනවාරි මස පළමුවැනි දා සිට බලපැවැත්වෙනු ඇති අතර ඒවා සාක්‌ෂාත් කරගැනීමේ අවසන් ඉලක්‌කය වන්නේ 2030 වර්ෂයයි. එනම් වසර පහළොවක පමණ කාලයකි.

තිරසර සංවර්ධන අභිමතාර්ථවල වැදගත් කරුණක්‌ වන්නේ මෙය ලෝකයේ සැම රටකට ම අදාළ ඒවා වීමයි. (සහස්‍ර සංවර්ධන අභිමතාර්ථ බොහෝ දුරට දියුණු වන රටවලට අදාළ විය). එසේ ම සංවර්ධනය සඳහා අදාළ අංශ වැඩි ප්‍රමාණයක්‌ ආවරණය වන ලෙස වැඩි අභිමතාර්ථ ගණනක්‌ තිබීම ද තිරසර සංවර්ධන අභිමතාර්ථවල වැදගත් වර්ධනයකි. මෙතෙක්‌ එතරම් සාකච්ඡාවට නො ගැනුණු කාන්තාවන් බලගැන්වීම, සාමය හා ආරක්‌ෂාව හා යහපාලනය වැනි සංකල්ප ඊට ඇතුළත් ව තිබීම මීට නිදසුන් වේ.

අනාගත ලෝකයේ සංවර්ධනය සැලසුම් වනු ඇත්තේ මේ නව අභිමතාර්ථ මත පදනම් වෙමිනි. ඉදිරියේ දී සියලු රටවල් මේ අභිමතාර්ථ සිය සංවර්ධන ප්‍රතිපත්තිවලට ඇතුළත් කරගනු ඇත. එහෙත් එය අභියෝගයක්‌ විය හැකි බව පැහැදිලි ය. නිදසුනක්‌ ලෙස ගත හොත් මේ ඉලක්‌ක අත්පත් කරගැනීමට නම් ඒ සඳහා සැලකිය යුතු ආයෝජනයක්‌ සිදු කළ යුතු වේ. ආන්තික දරිද්‍රතාව නැති කිරීම සඳහා වාර්ෂිකව ඩොලර් බිලියන 66ක පමණ මුදලක්‌ අවශ්‍ය බව ගණන් බලා තිබේ. එසේ ම ජලය, කෘෂිකර්මය, ප්‍රවාහනය හා බලශක්‌තිය වැනි යටිතල පහසුකම් වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා වාර්ෂිකව අවශ්‍ය කරන මුදල ද විශාල ය. සමස්‌තයක්‌ ලෙස මේ ඉලක්‌ක අත්පත් කරගැනීමට නම් වාර්ෂිකව ඩොලර් ටි්‍රලියන 3ක්‌ අවශ්‍ය බව පෙන්වා දී තිබේ. මේ මුදල් සොයාගන්නේ කෙසේ ද යන්න මෙහි දී ඇති ගැටලුව වේ. ඒ ඒ රටවල මහජන මුදල් මෙන්ම ආධාර මුදල් තිරසර සංවර්ධන අභිමතාර්ථ සාක්‌ෂාත් කරගැනීම සඳහා යොදාගන්නා ප්‍රධාන මූල්‍ය ප්‍රභවය වනු ඇත. එහෙත් බදු ප්‍රතිපත්ති වෙනස්‌ කිරීම හරහා පෞද්ගලික අංශයෙන් ද, දූෂණය හා නීතිවිරෝධී මූල්‍ය කටයුතු නැවැත්වීම මගින් ද අරමුදල් සම්පාදනය කිරීම ගැන ද අවධානය යොමු වී ඇති බව පෙනේ. කෙසේ වෙතත්, පසුගිය ජුලි මාසයේ දී ඉතියෝපියාවේ දී පැවැති සමුළුවක දී පැහැදිලි වූයේ මේ අභිමතාර්ථ සාක්‌ෂාත් කරගැනීම සඳහා අවශ්‍ය කරන අරමුදල් සම්පාදනය කරගැනීම අසීරු විය හැකි ය යන්න අවධානයට ලක්‌ විය යුතු යුතු කරුණක්‌ බවයි.

මේ අනුව නව ඉලක්‌ක අත්පත් කරගැනීම අභියෝගයක්‌ බව පැහැදිලි ය. කෙසේ වෙතත් මේ අභියෝග ජයගනිමින්, තිරසර සංවර්ධන අභිමතාර්ථ සාක්‌ෂාත් කරගැනීමට කටයුතු කරනු ඇති බවත්, එමගින් ලෝකයේ යම් පරිවර්තනයක්‌ ඇති කළ හැකි වනු ඇතැයි ද යන්නත් ලෝකයේ ම අපේක්‌ෂාව වේ.

අභිමතාර්ථ හා ඉලක්‌ක

තිරසර සංවර්ධන අභිමතාර්ථ 17 හා ඒවාට අයත් ඉලක්‌ක 169 අතරින් වැදගත් ඉලක්‌ක මෙසේ ය. (අදාළ ඉලක්‌ක සියල්ල මෙහි සඳහන් නො වන බව කරුණාවෙන් සලකන්න).

1. දරිද්‍රතාව එහි සැම ආකාරයකින් ම සැම තැනින් ම අවසන් කිරීම

• ආන්තික දරිද්‍රතාව (දිනකට ඩොලර් 1.25ට අඩු ආදායම් ලබන) 2030 වන විට මුලිනුපුටා දැමීම.
• ඒ ඒ රටවල ජාතික නිර්ණායක අනුව දරිද්‍රතාවෙන් පෙළෙන ජනතාව ගේ ප්‍රමාණය 2030 වන විට අඩකින් පමණ අඩු කිරීම.
• 2030 වන විට දුප්පත් හා අවදානම් කාණ්‌ඩයේ ජනතාවට ආර්ථික සම්පත්වලට සමාන ප්‍රවේශයක්‌ තිබීම.
• දුප්පත් හා අවදානම් ජන කොටස්‌ දේශගුණය හා සම්බන්ධ ආන්තික තත්ත්ව හා ආපදා අවස්‌ථාවලින් ඇති වන බලපෑම්වලට ඔරොත්තු දීම.

2. කුසගින්නේ පසු වීම අවසන් කිරීම, ආහාර සුරක්‌ෂිතතාව හා ඉහළ පෝෂණයක්‌ අත්පත් කරගැනීම හා තිරසර කෘෂිකර්මය ප්‍රවර්ධනය කිරීම

• 2030 වර්ෂය වන විට ජනතාව කුසගින්නේ පසු වීම නිමා කිරීම හා සැම ජන කොටසකට ම ආරක්‌ෂිත, පෝෂණයෙන් යුක්‌ත, ප්‍රමාණවත් ආහාර වසර පුරා ලැබීම තහවුරු කිරීම.
• 2030 වර්ෂය වන විට විවිධ මන්දපෝෂණ තත්ත්ව අවසන් කිරීම හා වසර 5ට අඩු දරුවන් ගේ වයසට සරිලන උසක්‌ නොමැති වීම හා උසට සරිලන බරක්‌ නොමැති වීම පිළිබඳ ඉලක්‌කවලට 2025 දී ළඟා වීම.
• 2030 වන විට කෘෂිකාර්මික ඵලදායකත්වය දෙගුණයක්‌ කිරීම, කුඩා පරිමාණ ආහාර නිෂ්පාදකයන් ගේ ආදායම දෙගුණයක්‌ කිරීම.
• 2030 වන විට තිරසර ආහාර නිෂ්පාදන පද්ධති තහවුරු කිරීම හා ප්‍රත්‍යස්‌ථ කෘෂිකාර්මික පිළිවෙත් ක්‍රියාත්මක කිරීම.
• 2020 වන විට බීජ, වගා කරන භෝග, ඇති කරන හා ගෘහාශ්‍රිතකරණය කළ සතුන් හා එAවායේ වල් දර්ශ හා විශේෂවල විවිධත්වය ආරක්‌ෂා කිරීම.

3. නිරෝගී ජීවිතයක්‌ තහවුරු කිරීම හා සියලු දෙනාට, සැම වයසක දී ම යහපැවැත්ම ප්‍රවර්ධනය කිරීම

• ගෝලීය මාතෘ මරණ අනුපාතය 2030 වර්ෂය වන විට සජීවී දරු උපත් 100,000කට 70 දක්‌වා අඩු කිරීම.
• අලූත උපන් දරුවන් ගේ හා වයස අවුරුදු 5ට අඩු දරුවන් ගේ වළක්‌වාගත හැකි මරණ 2030 වන විට අවසන් කිරීම, අලුත උපන් දරුවන් ගේ මරණ ප්‍රමාණය උපත් 1,000කට 12 දක්‌වා අඩු කිරීම හා අවුරුදු 5ට අඩු දරුවන් ගේ මරණ ප්‍රමාණය උපත් 1000කට 25 දක්‌වා අඩු කිරීම.
• 2030 වන විට ඒඩ්ස්‌, ක්‌ෂයරෝගය, මැලේරියාව හා වෙනත් නිවර්තන කලාපීය රෝග මුලිනුපුටා දැමීම හා සෙංගමාලය, ජලය මගින් බෝ වන රෝග හා බෝ වන රෝග වැළැක්‌වීම.
• 2020 වන විට මාර්ග අනතුරුවලින් සිදු වන මරණ හා තුවාල වීම් අඩකින් අඩු කිරීම.
• සුදුසු පරිදි දුම්කොළ පාලනය පිළිබඳ රාමුගත සම්මුතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම ශක්‌තිමත් කිරීම.

4. සමාන හා අන්තර්ග්‍රහණීය (inclusive- සියලු සමාජ ස්‌තරයන්ට අවස්‌ථාවක්‌ ලැබෙන) වූ අධ්‍යාපනයක්‌ ලැබීම තහවුරු කිරීම හා සැමට ජීවිත කාලය පුරා අධ්‍යාපනය ලැබීමේ අවස්‌ථා ප්‍රවර්ධනය

• 2030 වන විට සියලු ගැහැනු හා පිරිමි ළමයින් නිදහස්‌, සමාන හා ගුණාත්මක බවින් යුක්‌ත වූ ප්‍රාථමික හා ද්විතීයික අධ්‍යාපනයක්‌ ලැබීම තහවුරු කිරීම.
• 2030 වන විට සියලු ගැහැනු හා පිරිමි ළමයින්, උසස්‌ තත්ත්වයේ පූර්ව ළමා විය සංවර්ධනයක්‌ සඳහා ප්‍රවේශය ලැබීම.
• 2030 වන විට සියලු ගැහැනු හා පිරිමි සඳහා දරාගත හැකි හා ගුණාත්මක වූ තාක්‌ෂණික, වෘත්තීය හා තෘතීයික අධ්‍යාපනයක්‌ (විශ්වවිද්‍යාලය ද ඇතුළු) සඳහා සමාන ප්‍රවේශයක්‌ ලැබීම තහවුරු කිරීම.
• 2030 වන විට සියලු තරුණ පිරිස්‌ හා වැඩිහිටියන් අතරින් සැලකිය යුතු පිරිසක ගේ සාක්‌ෂරතාව හා සංඛ්‍යා හැකියාව ලැබීම තහවුරු කිරීම.
• දියුණු වන හා විශේෂයෙන් අඩු දියුණු රටවලට ලබා දෙන අධ්‍යාපන ශිෂ්‍යත්ව ප්‍රමාණය ඉහළ නැංවීම.

5. ස්‌ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය අත්පත් කරගැනීම හා කාන්තාවන් හා ගැහැනු ළමයින් බලගැන්වීම

• කාන්තාවන් හා ගැහැනු ළමයින්ට එරෙහි ව සිදු වන සැම ආකාරයක ම වෙනස්‌කම් අවසන් කිරීම.
• කාන්තාවන් හා ගැහැනු ළමයින්ට එරෙහි ව පොදු හා පෞද්ගලික ස්‌ථානවල සිදු වන සියලු ආකාරයේ ප්‍රචණ්‌ඩතා අවසන් කිරීම.
• තීරණ ගන්නා දේශපාලන, ආර්ථික හා පොදු ජීවිතයේ සියලු මට්‌ටම්වල දී කාන්තාවන් ගේ පූර්ණ හා ඵලදායී සහභාගිත්වය හා නායකත්වය සඳහා වන අවස්‌ථා තහවුරු කිරීම.

6. සැමට ජලය ලැබීම හා තිරසර කළමනාකරණය හා හා සනීපාරක්‌ෂාව ලැබීම තහවුරු කිරීම

• සියලු දෙනාට ම ආරක්‌ෂිත හා මිල දරාගත හැකි පානීය ජලය ලබාගැනීමට ජගත් මට්‌ටමින් සමාන අවස්‌ථා ලැබීම 2030 වන විට තහවුරු කිරීම.
• 2030 වන විට ප්‍රමාණවත් හා සමාන සනීපාරක්‌ෂාවක්‌ හා ස්‌වස්‌ථතාවක්‌ ලැබීමේ අවස්‌ථා සියලු දෙනාට ම අත්පත් කරගැනීම.
• ජල දූෂණය අඩු කිරීම, හානිකර රසායන ද්‍රව්‍ය හා ද්‍රව්‍ය එක්‌ කිරීම අවසන් කිරීම හා පිළියම් නො කරන ලද අපජල ප්‍රමාණය අඩක්‌ බවට පත් කිරීම හා ජල ප්‍රතිචක්‍රිකරණය හා ආරක්‌ෂිත නැවත භාවිතය ඉහළ නැංවීම මගින් ජලයේ ගුණාත්මක බව 2030 වන විට වැඩිදියුණු කිරීම.
• 2030 වන විට සියලු අංශවල ජල භාවිතයේ කාර්යක්‌ෂමතාව සැලකිය යුතු තරම් ඉහළ නැංවීම, ජල හිඟය දුරලීම සඳහා මිදිය සැපයීම හා ජල හිඟයෙන් පීඩා විඳින ජන ප්‍රමාණය අඩු කිරීම.
• ජලාශ්‍රිත පරිසර පද්ධති ආරක්‌ෂා කිරීම හා ප්‍රතිස්‌ථාපනය කිරීම.
• ජලය හා සනීපාරක්‌ෂාව කළමනාකරණය වර්ධනය කිරීමේ දී ප්‍රාදේශීය ප්‍රජාව ගේ සහභාගිත්වය ශක්‌තිමත් කිරීම හා සහාය දීම.

7. දරාගත හැකි, විශ්වස්‍ය වූ, තිරසර හා නූතන බලශක්‌තිය සඳහා ප්‍රවේශය සැමට තහවුරු කිරීම

• 2030 වන විට දරාගත හැකි, විශ්වස්‍ය හා නවීන බලශක්‌ති සේවා ලැබීම තහවුරු කිරීම.
• 2030 වන විට ජගත් බලශක්‌ති මිශ්‍රණයේ ඇති පුනර්ජනනය කළ හැකි විදුලිබල ප්‍රමාණය සැලකිය යුතු තරම් ඉහළ නැංවීම.
• බලශක්‌ති කාර්යක්‌ෂමතාව වර්ධනයේ ජගත් මට්‌ටමේ වේගය 2030 වන විට දෙගුණ කිරීම.
• පිරිසිදු බලශක්‌තිය පිළිබඳ පර්යේෂණ හා තාක්‌ෂණය පිළිබඳව ජාත්‍යන්තර සහයෝගිතාව 2030 වන විට වැඩිදියුණු කිරීම.

8. දරාගත හැකි, අන්තර්ග්‍රහණීය සහ තිරසර ආර්ථික වර්ධනයක්‌, සම්පූර්ණ හා ඵලදායී රැකියාවක්‌ හා සැමට ගෞරවාන්විත වෘත්තියක්‌ ලැබීම ප්‍රවර්ධනය කිරීම

• ජාතික තත්ත්ව අනුව එAක පුද්ගල ආර්ථික වර්ධනය පවත්වාගැනීම හා විශේෂයෙන්, අඩු සංවර්ධනයක්‌ ඇති රටවල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ 7%ක වර්ධනයක්‌ වාර්ෂිකව පවත්වාගැනීම.
• විවිධාංගීකරණය, තාක්‌ෂණික දියුණුව හා නව සොයාගැනීම් මගින් ඉහළ මට්‌ටමක ආර්ථික ඵලදායිත්වයක්‌ ලබාගැනීම.
• නිෂ්පාදනයේ හා පරිභෝජනයේ දී ජගත් මට්‌ටමේ සම්පත් කාර්යක්‌ෂමතාව 2030 වන විට වර්ධනය කරගැනීම හා ආර්ථික සංවර්ධනය පරිසර හායනයෙන් වියුග්මනය කිරීම.
• 2020 වන විට රැකියාවක, අධ්‍යාපනයේ හෝ පුහුණුවක යෙදී නො සිටින තරුණ පිරිසේ ප්‍රමාණය සැලකිය යුතු තරම් අඩු කිරීම.
• කම්කරු අයිතීන් සුරක්‌ෂිත කිරීම හා ආරක්‌ෂිත සේවා පරිසරයක්‌ තිබීම ප්‍රවර්ධනය කිරීම.

9. ප්‍රත්‍යස්‌ථ වූ යටිතල පහසුකම් තැනීම, අන්තර්ග්‍රහණය හා තිරසර කාර්මිකකරණයක්‌ ප්‍රවර්ධනය, නවෝත්පාදනය ධෛර්යවත් කිරීම

• අන්තර්ග්‍රහණය හා තිරසර කාර්මිකකරණයක්‌ ප්‍රවර්ධනය කිරීම හා කර්මාන්ත අංශය රැකියා ප්‍රමාණයට හා දළ ජාතික නිෂ්පාදනයට දක්‌වන දායකත්වය 2030 වන විට සැලකිය යුතු තරමින් ඉහළ නැංවීම.
• විශේෂයෙන් දියුණු වන රටවල කුඩා පරිමාණයේ කර්මාන්ත හා ව්‍යාපාරවලට ලැබෙන මූල්‍ය පහසුකම් හා වෙළෙඳපොළ සඳහා ඇති ප්‍රවේශය ඉහළ නැංවීම.
• 2030 වන විට යටිතල පහසුකම් හා කර්මාන්ත වැඩිදියුණු කිරීමෙන් එAවා තිරසර කිරීම, සම්පත් භාවිතයේ කාර්යක්‌ෂමතාව ඉහළ නැංවීම, පිරිසිදු හා පරිසර හිතකාමී තාක්‌ෂණය යොදාගැනීම.

10. රටවල් ඇතුළත හා රටවල් අතර ඇති අසමානතාව අඩු කිරීම

• රටක ජනගහනයේ අඩු ආදායමක්‌ ලබන 40%ක්‌ පමණ පිරිස ගේ ආර්ථික වර්ධනය 2030 වන විට එහි ජාතික සාමාන්‍යයට වඩා ඉහළ තත්ත්වයක පවත්වාගැනීම.
• වයස, ස්‌ත්‍රී-පුරුෂභාවය, ආබාධිත බව ආදී කරුණු නො සලකා සමාජ, ආර්ථික හා දේශපාලනමය වශයෙන් 2030 වන විට සියලු දෙනා අන්තර්ග්‍රහණය කිරීම ප්‍රවර්ධනය.
• පිස්‌කල්, වැටුප් හා සමාජ ආරක්‌ෂණ ප්‍රතිපත්ති පිළිගැනීමෙන් වැඩි සමානතාවක්‌ අත්පත් කරගැනීම.

11. නගර හා මානව ජනාවාස අන්තර්ග්‍රහණය, ආරක්‌ෂිත, ප්‍රත්‍යස්‌ථ හා තිරසර බවට පත් කිරීම

• 2030 වන විට සියලු දෙනාට ම ප්‍රමාණවත්, ආරක්‌ෂිත හා මිල දරාගත හැකි නිවාස ලැබීම තහවුරු කිරීම.
• ආරක්‌ෂිත, මිල දරාගත හැකි, තිරසර ප්‍රවාහන පද්ධති සඳහා වූ ප්‍රවේශය සියලු දෙනාට ම 2030 වන විට ලබා දීම, මාර්ග ආරක්‌ෂාව වැඩි දියුණු කිරීම හා පොදු ප්‍රවාහන සේවා දියුණු කිරීම.
• 2030 වන විට තිරසර නාගරීකකරණය වැඩිදියුණු කිරීම.
• ලෝකයේ සංස්‌කෘතික හා ස්‌වාභාවික උරුමය ආරක්‌ෂා කිරීමට ගන්නා උත්සාහය ශක්‌තිමත් කිරීම.
• වාතයේ ගුණාත්මක බව හා අපද්‍රව්‍ය කළමනාකරණය පිළිබඳ විශේෂ සැලකිල්ලකින් යුක්‌තව නගරවල ඒක පුද්ගල පාරිසරික බලපෑම 2030 වන විට අඩු කිරීම.
• සම්පත් කාර්යක්‌ෂමතාව, අන්තර්ග්‍රහණීය බව, දේශගුණ වෙනස්‌ වීම වැළැක්‌වීම හා අනුහුරු වීම, ආපදාවලට ප්‍රත්‍යස්‌ථ වීම වැනි කරුණු පිළිබඳව ප්‍රතිපත්ති හා සැලසුම් ඇති කිරීම සඳහා යොමු වූ නගර හා මානව ජනාවාස ප්‍රමාණය 2020 වන විට ඉහළ නැංවීම.

12. තිරසර පරිභෝජන හා නිෂ්පාදන රටා තහවුරු කිරීම

• තිරසර පරිභෝජනය හා නිෂ්පාදනය පිළිබඳ දස අවුරුදු රාමුව ක්‍රියාත්මක කිරීම.
• ස්‌වාභාවික සම්පත් තිරසර කළමනාකරණය හා කාර්යක්‌ෂම භාවිතය 2030 වන විට අත්පත් කරගැනීම.
• සිල්ලර අලෙවිසල් හා පාරිභෝගික මට්‌ටමින් සිදු වන ඒක පුද්ගල ආහාර අපතේ යැම 2030 වන විට අඩක්‌ බවට පත් කිරීම.
• රසායන ද්‍රව්‍ය හා සියලු අපද්‍රව්‍ය 2020 වන විට තිරසර ආකාරයෙන් කළමනාකරණය කිරීම.
• වැළැක්‌වීම, අඩු කිරීම, ප්‍රතිචක්‍රිකරණය හා ප්‍රතිභාවිතය හරහා අපද්‍රව්‍ය ජනනය වීම 2030 වන විට සැලකිය යුතු තරමින් අඩු කිරීම.
• තිරසර සංචරණයේ තිරසර සංවර්ධන බලපෑම් නිරීක්‌ෂණය සඳහා මෙවලම් නිර්මාණය හා ක්‍රියාත්මක කිරීම.

13. දේශගුණ වෙනස්‌ වීම හා එහි බලපෑම් වැළැක්‌වීම සඳහා කඩිනම් පියවර ගැනීම

• දේශගුණය හා සම්බන්ධ ආපදා හා ස්‌වාභාවික ආපදා සම්බන්ධව ප්‍රත්‍යස්‌ථ බව හා අනුහුරු වීමේ ධාරිතාව ශක්‌තිමත් කිරීම.
• ජාතික ප්‍රතිපත්ති, උපායමාර්ග හා සැලසුම් සඳහා දේශගුණ වෙනස්‌ වීම සම්බන්ධ පියවර එAකාබද්ධ කිරීම.
• දේශගුණ වෙනස්‌වීම අවම කිරීම, අනුහුරු වීම හා බලපෑම් අඩු කිරීම හා පූර්ව අනතුරු හැඟවීම් පිළිබඳව අධ්‍යාපනය, අවබෝධය හා ධාරිතාව වර්ධනය කිරීම.
• දියුණු වන රටවල දේශගුණ වෙනස්‌ වීම හා එහි බලපෑම් වැළැක්‌වීම සඳහා 2020 වන විට වාර්ෂිකව ඩොලර් බිලියන 100ක අරමුදලක්‌ දියුණු රටවල දායකත්වයෙන් සම්පාදනය කිරීමේ ප්‍රතිඥාව ක්‍රියාත්මක කිරීම.

14. සාගර. මුහුදු හා සමුද්‍රීය සම්පත් සංරක්‌ෂණය කිරීම හා තිරසර සංවර්ධනය සඳහා යොදාගැනීම

• සියලූ ආකාරයේ සාගර දූෂණය 2025 වන විට වැළැක්‌වීම හා සැලකිය යුතු තරම් අඩු කිරීම.
• සාගර හා වෙරළ පරිසර පද්ධති 2020 වන විට තිරසර ආකාරයෙන් කළමනාකරණය කිරීම හා ආරක්‌ෂා කිරීම.
• සාගරය ආම්ලිකකරණය වීමේ බලපෑම් අවම කිරීම හා පිළියම් යෙදීම.
• සාගරයේ ධීවර අස්‌වනු නෙළීම හා අධික ලෙස මසුන් මැරීම, නීති විරෝධී ව ධීවර සම්පත නෙළීම, හානිකර ධීවර උපක්‍රම භාවිතය 2020 වන විට සාර්ථකව පාලනය කිරීම.
• 2020 වන විට ලෝකයේ සාගර හා වෙරළ ප්‍රදේශවලින් 10%ක්‌ පමණ සංරක්‌ෂණය කිරීම.

15. භෞමික පරිසර පද්ධති ආරක්‌ෂා කිරීම, ප්‍රතිස්‌ථාපනය කිරීම හා තිරසර භාවිතය ප්‍රවර්ධනය කිරීම, වනාන්තර තිරසර ආකාරයෙන් කළමනාකරණය කිරීම, කාන්තාරණය වැළැක්‌වීම, භූමි හායනය නවත්වා එය ප්‍රතිවර්තනය කිරීම හා ජෛව විවිධත්වය අහිමි වීම නැවැත්වීම

• 2020 වන විට භෞමික හා අභ්‍යන්තර මිරිදිය පරිසර පද්ධති සංරක්‌ෂණය, ප්‍රතිස්‌ථාපනය හා තිරසර භාවිතය තහවුරු කිරීම.
• 2020 වන විට සියලු වනාන්තර තිරසර කළමනාකරණය ප්‍රවර්ධනය හා ක්‍රියාත්මක කිරීම, වන විනාශය නැවැත්වීම, හායනයට ලක්‌ වූ වනාන්තර ප්‍රතිස්‌ථාපනය කිරීම, නැවත වන වගාව හා වන වගාව වැඩි කිරීම. 
• 2030 වන විට කාන්තාරණය වැළැක්‌වීම, හායනයට ලක්‌ වූ භූමිය හා පස ප්‍රතිස්‌ථාපනය කිරීම.
• 2030 වන විට කඳුකර පරිසර පද්ධති සංරක්‌ෂණය කිරීම.
• ස්‌වාභාවික වාසස්‌ථාන හායනය අඩු කිරීම සඳහා කඩිනම් පියවර ගැනීම, ජෛව විවිධත්වය අහිමි වීම නැවැත්වීම හා තර්ජනයට ලක්‌ ව ඇති විශේෂ වඳ වී යැම 2020 වන විට වැළැක්‌වීම.
• ප්‍රවේණික සම්පත් භාවිතයේ ප්‍රතිලාභ සාධාරණ අයුරින් බෙදාගැනීම ප්‍රවර්ධනය කිරීම.
• දඩයම, ආරක්‌ෂිත විශේෂ නීතිවිරෝධී ව ප්‍රවාහනය කිරීම හා නිතිවිරෝධී වනජීවී ද්‍රව්‍ය ඉල්ලුම හා සැපයුම පාලනය සඳහා කඩිනම් පියවර ගැනීම. 
• ආක්‍රමණික විශේෂ හඳුන්වා දීම වැළැක්‌වීමට හා ඒවායේ බලපෑම් සැලකිය යුතු මට්‌ටමින් අඩු කිරීමට අවශ්‍ය පියවර 2020 වන විට හඳුන්වා දීම හා ප්‍රමුඛතා විශේෂ මුලිනුපුටා දැමීම.
• ජෛව විවිධත්ව හා පරිසර පද්ධති වටිනාකම් ජාතික හා ප්‍රාදේශීය සැලසුම් සඳහා එක්‌ කරගැනීම.
• පරිසර පද්ධති හා ජෛව විවිධත්වය සංරක්‌ෂණය හා තිරසර භාවිතය සඳහා මූල්‍ය සම්පත් සංචලනය හා වර්ධනය කිරීම.

16. තිරසර සංවර්ධනය සඳහා වූ සාමකාමී හා අන්තර්ග්‍රහණය වූ සමාජ ප්‍රවර්ධනය හා සැමට සාධාරණය සඳහා ප්‍රවේශය සැපයීම හා වග වීමක්‌ සහිත හා අන්තර්ග්‍රහණය වූ ආයතන සැම මට්‌ටමක ම ස්‌ථාපිත කිරීම

• ගැටුම් හා ඒ නිසා ඇති වන මරණ සැම ප්‍රදේශයකින් ම සැලකිය යුතු තරම් අඩු කිරීම.
• ළමයින්ට එරෙහි සියලු ආකාරයේ හිංසන, අපහරණය ආදිය අවසන් කිරීම.
• ජාතික හා ජාත්‍යන්තර මට්‌ටමින් නීතියේ පාලනය ප්‍රවර්ධනය කිරීම.
• සියලු ආකාරයේ අල්ලස හා දූෂණය සැලකිය යුතු තරමින් අඩු කිරීම.
• සියලු මට්‌ටම්වල දී වගවීමක්‌ සහිත හා විනිවිදභාවයෙන් යුතු ආයතන වර්ධනය කිරීම.

17. තිරසර සංවර්ධනය සඳහා වූ ගෝලීය සහයෝගිතාව ක්‍රියාත්මක කිරීමේ හා නව ජීවයක්‌ දීමේ මාර්ග ශක්‌තිමත් කිරීම

• දේශීය සම්පත් සංචලනය (mobilization - යෙදවීම) ශක්‌තිමත් කිරීම. 
• දියුණු වන රටවලට අතිරේක මූල්‍ය සම්පත් සංචලනය.
• උතුරු-දකුණු, දකුණු-දකුණු හා කලාපීය හා ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධතා මගින් විද්‍යාව, තාක්‌ෂණය හා නවෝත්පාදනය පිළිබඳ කටයුතු කිරීම.
• පරිසර හිතකාමී තාක්‌ෂණය දියුණු වන රටවලට ලබා දීම හා දියුණු කිරීම. 
• දියුණු වන රටවල තිරසර සංවර්ධන අභිමතාර්ථ සාර්ථක කරගැනීම සඳහා අවශ්‍ය ධාරිතා සංවර්ධනය සඳහා ජාත්‍යන්තර සහයෝගය ලබා දීම.
• දියුණු වන රටවල අපනයන වර්ධනය කිරීම හා අඩු දියුණු රටවල අපනයන ප්‍රමාණය 2020 වන විට දෙගුණයක්‌ බවට වර්ධනය කිරීම.

http://www.vidusara.com/2015/09/30/feature5.html

මැතිවරණ ප්‍රතිපත්තිවල එන පරිසර ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ විමසුමක්‌

(A review of environmental policies found in political manifestos)

ධනේෂ් විසුම්පෙරුම‍ | Dhanesh Wisumperuma

විදුසර (Vidusara), 12.08.2015
http://www.vidusara.com/2015/08/12/feature4.html

අගෝස්‌තු මස දහ හත් වැනි දින පැවැත්වීමට නියමිත මහ මැතිවරණය වෙනුවෙන් මේ වන විට රට ම සූදානම් වෙමින් තිබේ. ඉදිරි වසර පහක කාලය තුළ ශ්‍රී ලංකාව පාලනය කරනු ලබන ප්‍රතිපත්ති තීරණය කරනු ලබන්නේ මේ මැතිවරණයෙන් ජයග්‍රහණය කරන පක්‌ෂයේ ප්‍රතිපත්ති මත ය. මේ වන විට මැතිවරණයට තරග කරන ප්‍රධාන පක්‌ෂ තුනේ මැතිවරණ ප්‍රකාශන තුනක්‌ ප්‍රකාශයට පත් ව තිබේ.

එක්‌සත් ජාතික පක්‌ෂය ඉදිරිපත් කර ඇති මැතිවරණ ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනය "මාස 60කින් අලුත් රටක්‌ හදන පංචවිධ ක්‍රියාවලිය" නම් වේ. එක්‌සත් ජනතා නිදහස්‌ සන්ධානයේ මැතිවරණ ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනය නම් කර ඇත්තේ "අනාගතයට සහතිකයක්‌" යනුවෙනි. ජනතා විමුක්‌ති පෙරමුණේ මැතිවරණ ප්‍රකාශනය "හෘද සාක්‌ෂියේ සම්මුතිය" නමිනි.

මැතිවරණයට ඉදිරිපත් ව ඇති මේ ප්‍රධාන පක්‌ෂ තුනේ පරිසර ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳව මදක්‌ විමසා බැලීමට අප සිතුවේ අදාළ පක්‌ෂ මෙරට පරිසරය පිළිබඳ දැවෙන කරුණු සම්බන්ධයෙන් ඉදිරිපත් කර ඇති විසඳුම් මොනවා ද යන්න ගැන විමසීම කාලීන අවශ්‍යතාවක්‌ සේ අප දකින නිසා ය.

මෙරට ප්‍රධාන දේශපාලන පක්‌ෂ තුන 2015 මහ මැතිවරණය සඳහා ඉදිරිපත් කර ඇති මැතිවරණ ප්‍රකාශනවල පරිසරය හා සම්බන්ධ ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳව සැලකූ විට ඉන් වඩාත් කැපී පෙනෙන්නේ එක්‌සත් ජනතා නිදහස්‌ සන්ධානයේ (එජනිස) හා ජනතා විමුක්‌ති පෙරමුණේ (ජවිපෙ) ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශන බව පෙනේ. එම පක්‌ෂවල ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනවල පරිසරය වෙනුවෙන් වෙන ම කොටසක්‌ වෙන් කර අංශ රැසක්‌a ඔස්‌සේ කරුණු දක්‌වා තිබේ. එවැනි වෙන ම අංශයක්‌ එක්‌සත් ජාතික පක්‌ෂයේ (එජාප) ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනයේ දැකිය නොහැකි වුව ද පරිසරය හා අදාළ කරුණු ගණනාවක්‌ එම පක්‌ෂයේ ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනයේ වෙනත් තැන්වල හා තිරසර සංවර්ධනය කොටසේ ඇතුළත් ය. පහත දැක්‌වෙන්නේ අදාළ වැදගත් කරුණු ප්‍රධාන මාතෘකා යටතේ ගොනු කර දැක්‌වීමට අප ගත් උත්සාහයකි.

පක්‌ෂ තුනේ ප්‍රධාන පරිසර ප්‍රතිපත්ති

• ප්‍රතිපත්තිමය කරුණු හා දිගු කාලීන සැලසුම් - ශ්‍රී ලංකාව සඳහා භූවිද්‍යා සැලැස්‌මක්‌ වසරක්‌ තුළ සම්පාදනය කරන බව සඳහන් කරන එජාපය පවසන්නේ ඒ අනුව ජාතික පරිසර ප්‍රතිපත්තියක්‌ සකස්‌ කරන බවයි. ජනාවාස හා නගර නිර්මාණය වැනි කරුණු මේ භූ විද්‍යා සැලැස්‌ම අනුව තීරණය වේ. එජනිස ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනයේ සඳහන් වන පරිදි මෙරට භූමිය ඉදිරි වසර 500ක කාලයක්‌ සඳහා සැලසුම් කිරීමට අදහස්‌ කෙරෙයි. මේ සැලසුම් ඉදිරි රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්තියක්‌ බවට පත් කිරීම ඔවුන් ගේ අපේක්‌ෂාව වේ. ස්‌වාභාවික සම්පත් සංරක්‌ෂණය හා කළමනාකරණය සඳහා ජාතික ප්‍රතිපත්තියක්‌ සකස්‌ කිරීමට හා පරිසරයට අදාළ වර්තමානයේ පවත්නා පනත් හා රෙගුලාසි සමාලෝචනය කර ශක්‌තිමත් කිරීමට කටයුතු කරන බව ජවිපෙ සඳහන් කරයි.
• ආරක්‌ෂිත ප්‍රදේශ හා වනාන්තර - සංරක්‌ෂිත කලාප ලෙස නීතියෙන් නියම කර ඇති භූමිභාග ආරක්‌ෂා කරගැනීමට හා ඒවායේ මායිම්වල සුරක්‌ෂිතභාවය තහවුරු කිරීමට කටයුතු කරන බව එජාපය පවසයි. ශ්‍රී ලංකාව හරිත දේශයක්‌ ලෙස පවත්වාගැනීමේ අරමුණින් සියලු වනාන්තර මිනුම් කිරීම, මායිම් සලකුණු කොට විනාශ වීමේ තර්ජනයට ලක්‌ ව ඇති වනාන්තර නැවත ප්‍රතිෂ්ඨාපනය සිදු කරන අතර, රජය හා පෞද්ගලික අංශය උපයෝගී කරගනිමින් නැවත වන වගා වැඩපිළිවෙළක්‌ දියත් කරන්නට කටයුතු කරන බව එජනිස සඳහන් කරයි. රක්‌ෂිත ප්‍රදේශවල රැකවරණය තහවුරු කිරීම, ඒවා ඛණ්‌ඩනය වීම වළක්‌වා ජාලගත කිරීම, අනාරක්‌ෂිත පරිසර පද්ධති රක්‌ෂිත ප්‍රදේශ කිරීම යන කරුණු ජවිපෙ ඉදිරිපත් කර ඇත. වන වගාව පිළිබඳව සඳහන් කරන ජවිපෙ විශේෂයෙන් සඳහන් කරන කරුණක්‌ වන්නේ ෆයිනස්‌, ටර්පන්ටයින් වැනි වගා වෙනුවට දේශීය ශාක වගා මහා පරිමාණයෙන් ව්‍යාප්ත කරන බවකි. 
• ජලපෝෂක ප්‍රදේශ සංරක්‌ෂණය - භූගත ජල සම්පත ආරක්‌ෂා කරගැනීමේ අරමුණින් ජලපෝෂක ප්‍රදේශ සංරක්‌ෂණය සඳහා පියවර ගන්නා බව එජාපය සඳහන් කරයි. ජල පෝෂක ප්‍රදේශ සංරක්‌ෂණය පිළිබඳව ජවිපෙ ද සඳහන් කර තිබේ.
• පරිසර දූෂණය - පරිසර දූෂණය වැළැක්‌වීම සඳහා පියවර ගැනීම මේ පක්‌ෂවල පරිසර ප්‍රතිපත්තියේ එක්‌ මූලික අංගයකි. වායු, ජල, පාංශු, ශබ්ද හා දෘෂ්ටි යන පංචවිධ පරිසර දූෂණය වැළැක්‌වීම සඳහා වූ ජාතික ප්‍රතිපත්තියක්‌ හඳුන්වා දෙන බව එජනිස පවසයි. ජවිපෙ පවසන්නේ ස්‌වාභාවික පරිසරය, ජලය, වෙරළ, භූමිය, වාතය, ස්‌වභාවධර්මයේ හඩ දූෂණය වීම වැළැක්‌වීමට අවශ්‍ය තාක්‌ෂණික මගපෙන්වීම හා නීතිය දැඩිව ක්‍රියාත්මක කරවීම සිදු කරන බවයි. 
• රසායනික පොහොර හා පළිබෝධනාශක - පරිසර හිතකාමී ගොවිතැන නම් මාතෘකාව යටතේ කාබනික ගොවිතැන මගින් ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳපොළ අල්ලාගැනීම හා රටේ ආහාර ස්‌වෛරීත්වය හා ආරක්‌ෂාව තහවුරු කිරීම ගැන එජාපය සඳහන් කරයි. මිනිසාට හා පරිසරයට හානිකර කෘෂි රසායන ද්‍රව්‍ය ආනයනය තහනම් කර ඇති බැවින්, ජීව හිතවාදී කෘෂි රසායන ද්‍රව්‍ය නිෂ්පාදනය සහ භාවිතය දිරිගැන්වීමට පියවර ගන්නා බව ඔවුන් මේ යටතේ තවදුරටත් දක්‌වා ඇත. ප්‍රමිතියකින් තොර පළිබෝධනාශක හා පොහොර ආනයනය හා විකිණීම නැවැත්වීමට අවශ්‍ය නීති සම්මත කරන බවත් එAවා කඩ කරන පිරිස්‌වලට එරෙහි ව දැඩි ව නීsතිය ක්‍රියාත්මක කරන බවත් එජනිස පවසයි. වස විස නැති ගොවිතැන ප්‍රචලිත කිරීම සඳහා රසායනික පොහොර හා පළිබෝධනාශකවලින් තොර ගොවිතැන සඳහා විශේෂ සහන දෙන බව ද එජනිස පවසයි.
• කැළිකසළ ගැටලුව - ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතිකරණයකට යටත් ව කසළ කළමනාකරණය කිරීම හා කසළ බලශක්‌ති නිෂ්පාදනයට හා පොහොර නිෂ්පාදනයට යොදාගැනීම පිළිබඳව එජනිස සඳහන් කරයි. ජවිපෙ සිය ප්‍රකාශනයේ සඳහන් කරන්නේ අපද්‍රව්‍ය කළමනාකරණයේ වගකීම හිමි පළාත්පාලන ආයතනවල එම වගකීම අත් හළ නොහැකි එකක්‌ බවට පත් කරන බව හා ඊට අවශ්‍ය තාක්‌ෂණික මගපෙන්වීම සිදු කරන බව ය. එසේ ම ඔවුන් වැඩිදුරටත් පවසන්නේ ඊට එරෙහි ව කටයුතු කරන ආයතන ගැන නීතිය දැඩිව ක්‍රියාත්මක කරන බවයි.
• වෙරළාරක්‌ෂක නීති - වෙරළාරක්‌ෂක නීති පද්ධතිය ශක්‌තිමත් කිරීමට කටයුතු කරන බව එජනිසය සඳහන් කර තිබේ.
• පරිසර නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම - අභයභූමි හා වනවිනාශයට හා වනසත්ත්ව සංහාරයට වගකිවයුතු චූදිතයන් නීතිය හමුවට පමුණුවා දැඩි දඩුවම් ලබා දීමට කටයුතු කරන බව එජනිස සඳහන් කරයි. ජවිපෙ සඳහන් කරන්නේ පරිසර නීති ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා මනා අන්තර් සම්බන්ධතාවක්‌ සහිත ආයතනික පද්ධතියක්‌ ස්‌ථාපිත කරන බවයි. 
• පරිසර අධ්‍යාපනය - පරිසර අධ්‍යාපනය සාමාන්‍ය පෙළ විෂය නිර්දේශයට හඳුන්වා දීමට කටයුතු කරන බව එජනිස සඳහන් කරයි. පාසල් අධ්‍යාපන ක්‌ෂේත්‍රය තුළට පරිසර විෂය ඇතුළත් කරන බව සඳහන් කරන ජවිපෙ පරිසරය සුරැකීම සඳහා ජනතාව දැනුවත් කිරීමේ අධ්‍යාපන වැඩසටහන් ද සකස්‌ කරන බව කියයි.
• පරිසර ගැටලු විසඳීම සඳහා ප්‍රජා සහභාගිත්වය - රාජ්‍ය නිලධාරීන්, පරිසර සංවිධාන හා පරිසරවේදීන් ඇතුළත් පරිසර කමිටු පිහිටුවා එතුළින් ප්‍රදේශයේ පරිසර ගැටලු හඳුනාගෙන ඒවාට පිළියම් යෙදීමට පියවර ගන්නා බව ජවිපෙ පවසයි. 
• සංවර්ධනය හා පරිසරය හා ස්‌වාභාවික සම්පත්- 2005 වර්ෂයේ සිට ක්‍රියාත්මක කළ සංවර්ධන ක්‍රියාවලියේදී පරිසර හිතවාදී ප්‍රතිපත්ති ප්‍රමුඛතාවයේ ලා සලකමින් පරිසරය සුරැකි බව එජනිස සිය ප්‍රකාශනයේ සඳහන් කරයි. එසේ ම සිය අනාගත සංවර්ධන සැලසුම්වල දී සතාසීපාවාට හා පරිසරයට අයත් අවකාශයට මනාව ගරු කිරීමට ද ඔවුන් පොරොන්දු වී ඇත. සංවර්ධන ව්‍යාපෘති ක්‍රියාත්මක කිරීමට පෙර නිසි ශක්‍යතා ඇගැයීම් ක්‍රියාවලියක්‌ සිදු කරන අතර, එහි දී ස්‌වාභාවික සම්පත්වලට හා ජනතාව ගේ යහපැවැත්මට එල්ල වන අහිතකර බලපෑම් අවම කිරීමට හා විකල්ප සංරක්‌ෂණ ක්‍රමෝපාය ක්‍රියාත්මක කිරීමට පියවර ගන්නා බව ජවිපෙ පවසයි.
• බලශක්‌ති සංරක්‌ෂණය - සුළං, සූර්ය, මුහුදු රළ, ස්‌වාභාවික ගෑස්‌ වැනි විකල්ප බලශක්‌ති උත්පාදනයට විශේෂ සහනාධාර සපයන බව එජාප ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනයේ සඳහන් වේ. බලශක්‌ති අවම ලෙස භාවිත කරන පරිසර හිතකාමී ගොඩනැගිලි ඉදි කරන බව එජාප වැඩිදුරටත් පවසයි. පුනර්ජනනීය බලශක්‌ති පද්ධතියක්‌ ගොඩනැගීමට පියවර ගන්නා බව ජවිපෙ ද සඳහන් කරන අතර, ප්‍රවාහනය හා ගොඩනැගිලි වැනි අංශවල බලශක්‌ති සංරක්‌ෂණය අත්‍යවශ්‍ය අරමුණක්‌ සේ සලකා නීති සම්පාදනයට සහාය ලබා දීමට කටයුතු කරන බව ද ඔවුහු සඳහන් කරති.

විශේෂ මාතෘකා

• රුක්‌ රෝපණය - රජයේ හෝ පෞද්ගලික අවශ්‍යතාවක්‌ සඳහා කපා හෙළන සැම ගසකට ම ගස්‌ 2ක්‌ සිටුවීමට එජනිස සිය මැතිවරණ ප්‍රකාශනයෙන් පොරොන්දු වී තිබේ.
• අලි මිනිස්‌ ගැටුම - අලි-මිනිස්‌ ගැටුම පවත්වා ප්‍රදේශවල රජයේ නියෝජිතයන්, ගැමියන් හා වනජීවී සංවිධානවල නියෝජිතයන්ගෙන් යුත් කමිටු ස්‌ථාපනය කරන බව හා ඒ ප්‍රදේශවල කඩිනමින් විදුලි වැට ඉදි කරන බවත් එජාප මැතිවරණ ප්‍රකාශනයේ සඳහන් වේ. ජවිපෙ සිය ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනයේ පවසන්නේ මෙය ද ඇතුළුව පරිසරය හා මිනිසා ගැටෙන සියලු ප්‍රශ්න සඳහා විද්‍යාත්මක කඩිනම් විසඳුම් ලබා දීමට පියවර ගන්නා බවයි.
• පරිසර හානි දැනුම් දීමේ මධ්‍යස්‌ථානය - පැය 24 ම හා දින 365 පුරා ක්‍රියාත්මක පරිසර හානි දැනුම් දීමේ මධ්‍යස්‌ථානයක්‌ ස්‌ථාපනය කරන බව ජවිපෙ පවසයි.

පරිසරය නො සලකා හැර තිබේ ද?

මේ ප්‍රතිපත්ති විමසා බලන විට පරිසරය පිළිබඳ කරුණු සම්බන්ධව ප්‍රධාන පක්‌ෂ තුන ම කිසියම් හෝ අවධානයක්‌ යොමු කර ඇති බවක්‌ පෙනේ. පරිසරය දේශපාලන ප්‍රතිපත්තිවලට පැමිණෙන්නේ මෑත කාලයක සිට ය. කෙසේ වෙතත් පරිසරය යනු මැතිවරණයේ දී ඉදිරිපත් වන දේශපාලන ප්‍රතිපත්ති මාලාවකට පමණක්‌ සීමා වූ කරණක්‌ බව අපේ පොදු අත්දැකීමයි. අන් ආකාරයකින් පවසන්නේ නම් බලයට පත් වන පක්‌ෂය කුමක්‌ වුව, ඔවුන් ලබා දුන් පරිසර පොරොන්දු සියල්ල ම ඉටු කරන බව අපට අපේක්‌ෂා කළ නොහැකි බව ය.

මෙය බොහෝ සාමාන්‍ය දෙයකි. එයට හේතුව දියුණු වන රටක්‌ ලෙස මානව සංවර්ධන අරමුණුවල දී වෙනත් අංශවලට වැඩි අවධානයක්‌ යොමු වන අතර, පරිසරය පිළිබඳ කරුණුවලට යොමු වන්නේ අඩු සැලකිල්ලක්‌ වීම ය. රටේ ආර්ථිකය ද, සංවර්ධන අරමුණු ද මීට බලපාන වෙනත් සාධක වෙයි.

අනෙක්‌ අතට මැතිවරණයක දී ජනතාව සිය ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමේ දී සලකා බලන සාධක අතර, පරිසර ප්‍රතිපත්තිවලට හිමි වන්නේ ද සාපේක්‌ෂව අඩු ස්‌ථානයකි. දේශපාලන පක්‌ෂවල සෙසු ප්‍රතිපත්ති ඡන්දදායකයින්ට බෙහෙවින් වැදගත් වේ. ඇතැම් අයට වැදගත් වන්නේ රටේ ආර්ථික සංවර්ධනය පිළිබඳ වැඩපිළිවෙළ ය. තවත් අයට වැදගත් වන්නේ ජාතික ආරක්‌ෂාව, රටේ ඒකීයභාවය, භෞමික අඛණ්‌ඩතාව, ස්‌වෛරීභාවය වැනි ජාතිකමය කරුණු ය. මේ නිසා පරිසර ප්‍රතිපත්තිවල වැදගත්කම සීමිත බව අප පිළිගත යුතු ව ඇත. මේ තත්ත්වය අපේ රටට පමණක්‌ පොදු වූවක්‌ නොව, ජගත් මට්‌ටමේ යථාර්ථයකි. දියුණු මට්‌ටමේ රටවල වූව ද දේශපාලන තීරණ ගැනීමේ දී වඩාත් වැදගත් වන්නේ මූලික වශයෙන් ආර්ථික සංවර්ධනය වැනි කරුණු මිස පාරිසරික කරුණු නො වේ. එහෙත් ඉන් කියෑවෙන්නේ පාරිසරික කරුණු කිසිසේත් නොවැදගත් බවක්‌ නො වේ.

http://www.vidusara.com/2015/08/12/feature4.html

Finding sustainability in consumption

Dhanesh Wisumperuma

The Nation, 2015-06-06, Insight

http://nation.lk/online/2015/06/06/finding-sustainability-in-consumption/


A Sri Lankan labourer transports drinking water in Colombo on May 27, 2015, The authorities have announced an eight-hour water cut across Sri Lanka’s capital to carry out urgent repairs at a time when the city is facing the hottest time of the year | (AFP)



This year’s World Environment Day fell on June 5 (Friday). The theme this year is sustainable consumption and production.

The slogan selected for This year’s World Environment Day is ‘Seven Billion Dreams. One Planet. Consume with Care’. There is more than seven billion people living in this single planet, and hence consume carefully. This highlights a crucial, but neglected environmental aspect of the day of modern world.

Current consumption and production rates of many of the consumables of the world are unsustainable. The concept of ecological debt day describes the approximate calendar date on which humanity’s resource consumption for the year exceeds Earth’s capacity to regenerate those resources that year. In 2014, it was on August 19. Current consumption rates indicate that the world will need more than one earth to provide the necessities of people. This threatens the goal of sustainable development, which emphasizes the need of wise use while saving resources for the future generations.

There is some important aspect of this, i.e. the role of the individual. We use and purchase various materials that are produced using various resources obtained from our environment. Our choices and amounts we consume directly affect the resources of the world. The more we consume, more resources will be used.

Water, food and energy are among the key resources that are over consumed by people in the world. In addition, many minerals, metals etc. are also used by humans at increased rates that threaten their sustainable use. Let’s look at the picture in detail.

Water Use

We consume water for many of needs, such as drinking, cooking, sanitation, agriculture etc. We often use water rather than what we need for these use. For instance, using a bathtub requires 3 times more water than a typical shower. In agriculture, paddy farmers use more water than required for their crops, due to lack of understanding, and this can reduce water for downstream areas. Farmers as well as gardeners often water the crops during the wrong time of the day, causing water waste. We live in a world where more than 1 billion of the population lives in water stress. We experience water stress even in Sri Lanka, during the driest months of the year and in the dry zone of the country. Many of us have heard of the announcements requesting to be cautious in using water in our houses during dry seasons. Meanwhile the lifestyle of developed world needs more water use than the developing nations. For instance, per capita water withdrawal per year in 2005 was 1583 cubic meters for USA, while it was 638 in Sri Lanka.

Food overconsumption

Food is another resource that needs the attention of the people. Food production requires various resources – land, water, fertilizer, energy etc. More food consumption means more production and requires more land, more water and other inputs.

As individual consumers, we have a responsibility to purchase food in correct amounts that is sufficient for the family. This can reduce food waste. The origin of food is an important aspect as long distance transport can increase the carbon footprint of food. In addition, overconsumption of food can create a range of health problems. Increased food consumption can increase the price of food items and can affect food security of the world, which can be serious with other factors. As in water, amount of food consumed and amount of food waste is higher in the rich countries, often causing food shortages in other countries.

Post-harvest waste is a severe issue that cause monetary and resource losses. In Sri Lanka this loss amounts to 30%-40% of total food production, and the use of plastic crates introduced few years ago in Sri Lanka and created a controversy, was an attempt to reduce this loss.

Energy

Energy, especially electricity, is another resource that is commonly over consumed by the consumers, due to the negligence of the consumers. People still use more electricity than they need – unnecessary bulbs, forgetting to switch off fans, televisions when not in use are typical examples. There are various best practices that save electricity and then money in the pocket highlighted in various awareness programs. Other than this, part of the power in Sri Lanka is generated using fossil fuels that are finite and cause air pollution.

Other than the above mentioned resources, many environmental resources are being over exploited by humans at present. Some of the metals and mineral resources are expected to be exhausted within few decades or centuries. Hence we have to be cautious in selecting materials for consumption. Whether it is water, food, other consumable or something else, we have to re think of two aspects; its necessity, whether we need it and the amount we require and our choice – whether the choices made by us are resource efficient with lesser ecological footprints.

Sustainable development is the accepted development model followed by the world. To be in line with that, we also have to be cautious of what we do and what we do not do, since that will save adequate resources for other people as well as the next generation.

http://nation.lk/online/2015/06/06/finding-sustainability-in-consumption/

ග්ලයිපොසේට්‌ පිළිබඳව ජගත් මට්‌ටමෙන් අවධානය

ධනේෂ් විසුම්පෙරුම

විදුසර, 2015-05-20, පි. 4 (Vidusara)

http://www.vidusara.com/2015/05/20/news4.html

පසුගිය සතියේ දී මෙරට ජනමාධ්‍යවල අවධානයට ලක්‌ වූ එක්‌ පුවතක්‌ වූයේ ග්ලයිපොසේට්‌ අඩංගු බහාලුම් හෙවත් කන්ටේනර් පහළොවක්‌ පමණ ප්‍රමාණයක්‌ මෙරටට ආනයනය කිරීමයි. ඉන්දුනීසියාවේ සිට මෙරටට ගෙන්වූ බව වාර්තා වූ මේ මේ බහාලුම් තුළ ඇතුළත් වූ ග්ලයිපොසේට්‌ ප්‍රමාණය ලීටර් 236,000ක්‌ පමණ බව ද පැවසිණි. කෙසේ වෙතත් නීතිමය අවහිරතාවක්‌ නොමැති බැවින් අදාළ කන්ටේනර් රේගුවෙන් නිදහස්‌ කරන ලද බව ද වාර්තා විය.

ග්ලයිපොසේට්‌ පිළිබඳව පසුගිය කාලයේ දී මෙරට තුළ තරමක ආන්දෝලනයක්‌ ඇති වූයේ රජරට ප්‍රදේශයේ දිස්‌ත්‍රික්‌ක කිහිපයක ව්‍යාප්ත වෙමින් පවතින වකුගඩු රෝගය සඳහා මේ රසායන ද්‍රව්‍යය හේතු විය හැකි බව ඇතැම් පර්යේෂණ මගින් හෙළි කිරීම සමඟ ය. කෙසේ වෙතත් මේ අදහස රටේ සැලකිය යුතු ආන්දෝලනයක්‌ ඇති කිරීමට සමත් වූ අතර, විද්‍යාඥයන් අතර ඒ පිළිබඳව මතභේද පැවැති ආකාරය දැකිය හැකි විය. මේ පිළිබඳව බොහෝ වාද විවාද ද ඇති විය.

මේ තත්ත්වය හමුවේ මෙරටට ග්ලයිපොසේට්‌ ගෙන්වීම තහනම් කිරීමට පසුගිය වර්ෂයේ මුල දී එවකට පැවැති රජය තීරණය කළ ද වල් පැළෑටි නාශකයක්‌ ලෙස වැවිලි කර්මාන්තයේ අවශ්‍යතාව කෘෂිකාර්මික අංශ විසින් පෙන්වා දීම නිසා ඒ තහනම ඉවත් කරගන්නා ලදි.

කෙසේ වෙතත් අවසානයේ දී අපේ රටේ දිස්‌ත්‍රික්‌ක කිහිපයක හා ප්‍රාදේශීය ලේකම් කෙට්‌ඨාස කිහිපයක ග්ලයිපොසේට්‌ හා තවත් රසායනික ද්‍රව්‍ය හතරක්‌ භාවිතය, අලෙවි කිරීම සඳහා ඉදිරිපත් කිරීම හා අලෙවි කිරීම තහනම් කර තිබේ. පළිබෝධනාශක පාලනය කිරීමේ පනතේ බලතල අනුව 2014 දෙසැම්බර් මස 22 වැනි දින නිකුත් කරන ලද අංක 1894/4 දරන අති විශේෂ ගැසට්‌ පත්‍රය මගින් මේ තහනම පනවා ඇත. ඒ අනුව අනුරාධපුර, පොළොන්නරුව, මොණරාගල හා කුරුණෑගල යන දිස්‌ත්‍රික්‌ක තුළ ද, මහියංගනය, රිදීමාලියද්ද හා කන්දකැටිය යන බදුල්ල දිස්‌ත්‍රික්‌කයට අයත් ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්‌ඨාස තුළ ද මේ තහනම ක්‍රියාත්මක වේ. මෙහි දී තහනම් කරන ලද අනෙක්‌ සක්‍රිය රසායනික ද්‍රව්‍ය වන්නේ ප්‍රොපනිල් (Propanil), කාබරිල් (Carbaryl), ක්‌ලෝµයිරිපොස්‌ (Cholopyrifos), කාබොµsයුරාන් (Carbofuran) යන රසායනික ද්‍රව්‍ය ය.

අදාළ දිස්‌ත්‍රික්‌ක හැර රටේ සෙසු ප්‍රදේශවල මේ තහනම ක්‍රියාත්මක නො වේ. එමෙන් ම මේ රසායන ද්‍රව්‍ය තහනම ක්‍රියාත්මක වන්නේ ද යන්න සොයා බැලීම සඳහා පියවරක්‌ ගත් බවක්‌ ද වාර්තා නො වේ.

ජගත් මට්‌ටමේ දී ග්ලයිපොසේට්‌

අපේ රටේ බොහෝ දෙනා සිතා සිටි පරිදි ග්ලයිපොසේට්‌ නිසා ඇති විය හැකි ගැටලු සම්බන්ධව අවධානය යොමු ව තිබුණේ අපේ රටේ පමණක්‌ නො වේ. රටවල් ගණනාවක ම මේ රසායන ද්‍රව්‍ය සම්බන්ධව කලක පටන් සැලකිය යුතු අවධානයක්‌ යොමු ව තිබිණි.

ලෝකයේ වැඩි ම ප්‍රමාණයකින් නිෂ්පාදනය කරනු ලබන වල්පැළෑටි නාශකය වන්නේ මේ ග්ලයිපොසේට්‌ ය. එය කෘෂිකාර්මික, වනවිද්‍යාත්මක, නාගරික මෙන්ම ගෘහාශ්‍රිත පරිහරණය සඳහා යොදගන්නා නිෂ්පාදන 750කට අධික ප්‍රමාණයක්‌ සඳහා භාවිත වන බව සඳහන් වේ. 1970 දශකයේ දී පමණ වෙළෙඳපොළට පැමිණි මේ රසායන ද්‍රව්‍යය ඕගනෝපොස්‌පේට කාණ්‌ඩයට අයත් රසායන ද්‍රව්‍යයකි. ඇතැම් දියුණු රටවල මේ රසායන ද්‍රව්‍යය භාවිත කිරීම ඉහළ ගොස්‌ ඇත්තේ ඊට ඔරොත්තු දෙන ග්ලයිපොසේට්‌ ප්‍රතිරෝධී ශාක ප්‍රභේද ජාන විකරණය මගින් නිපදවා ඇති නිසා ය. එය කෘෂි නිෂ්පාදනවල දී වැඩි අස්‌වැන්නක්‌ ලබාගැනීම සඳහා ප්‍රයෝජනවත් වේ.

කෙසේ වෙතත් ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ පිළිකා සම්බන්ධ පර්යේෂණායතනය මගින් පසුගිය මාර්තු මාසයේ දී සිදු කරන ලද එළිදරව් කිරීමක්‌ නිසා ග්ලයිපොසේට්‌ අරභයා ඇති මේ කැමැත්ත පිළිබඳව යළි සිතා බැලීමට සිදු වී ඇති බව පෙනේ.

ග්ලයිපොසේට්‌ පිළිකාකාරකයක්‌ විය හැකි ය

ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයට අනුබද්ධ පිළිකා සම්බන්ධ විශේෂිත ආයතනය වන, ප්‍රංශයේ පිහිටා ඇති පිළිකා පර්යේෂණ පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර ඒජන්සිය (International Agency for Research on Cancer - ICAR) ග්ලයිපොසේට්‌ සම්බන්ධව ප්‍රකාශ කළේ එය පිළිකාකාරකයක්‌ විය හැකි බව ය. එA තීරණය ගන්නා ලද්දේ මේ පිළිබඳ විශේෂඥයන් 17ක ගෙන් යුක්‌ත කණ්‌ඩායමක්‌ විසින් ඕගනෝපොස්‌පේට පළිබෝධනාශක පහක්‌ සම්බන්ධව සිදු කරන ලද ඇගැයීමක ප්‍රතිඵලයක්‌ ලෙස ය.

එහි දී ග්ලයිපොසේට සහ කෘමිනාශක ලෙස භාවිත වන, මැලතියන් (malathion) හා ඩයසිනොන් (diazinon) යන රසායන ද්‍රව්‍ය තුන ම 'මානව පිළිකාකාරක වීමට සම්භාවී වූ' (probably carcinogenic to humans) හෙවත් 2A කාණ්‌ඩයට ඇතුළත් කර ඇත. මේ කාණ්‌ඩයට අයත් වන්නේ මිනිසුන්ට පිළිකාකාරක වන බවට සීමිත සාධක ඇති බව හා පරීක්‌ෂණාත්මක සතුන් සම්බන්ධ පර්යේෂණවල දී එA බවට ප්‍රමාණවත් සාධක ඇති ද්‍රව්‍ය ය. (IARC ආයතනය පිළිකාකාරක ද්‍රව්‍ය කාණ්‌ඩ පහකට වර්ග කරයි. 1 වැනි කාණ්‌ඩය යනු 'මානව පිළිකාකාරක' (carcinogenic to humans) ද්‍රව්‍ය වේ. දෙවැන්න ඉහත සඳහන් 2A කාණ්‌ඩයයි. තෙවැන්න හෙවත් 2ඊ කාණ්‌ඩය 'මානව පිළිකාකාර බවට භව්‍ය' (possibly carcinogenic to humans) වූ ද්‍රව්‍ය ය. සිව්වැන්නට (3 කාණ්‌ඩය) අයත් වන්නේ 'මානව පිළිකාකාරක බවට වර්ග කිරීමට අපහසු' (Not classifiable as to its carcinogenicity to humans) ද්‍රව්‍ය ය. 4 වැනි කාණ්‌ඩයට අයත් වන්නේ 'මානව පිළිකාකාරක නො විය හැකි' (Probably not carcinogenic to humans) ද්‍රව්‍ය ය.)

මේ පිළිබඳ පුවතක්‌ The Lancet Oncology සඟරාවේ පළ විය. (Carcinogenicity of tetrachlorvinphos, parathion, malathion, diazinon, and glyphosate, DOI: 10.1016/S1470-2045(15)70134-8). මේ සම්බන්ධ සම්පූර්ණ වාර්තාව ඉදිරියේ දී ප්‍රකාශයට පත් වීමට නියමිත ය. එA, පිළිකා පර්යේෂණ පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර ඒජන්සියේ 112 වැනි වාර්තාව ලෙසිනි.

මිනිසුන්ට පිළිකා ඇති කරන බවට ඉහත වාර්තාවේ උපුටා දක්‌වා ඇති පහත සඳහන් පර්යේෂණ සිදු කර ඇත්තේ කෘෂිකාර්මික අංශයේ යෙදෙන පිරිස්‌ පදනම් කරගනිමිනි. ඒ අනුව වසා පද්ධතිය ආශ්‍රිත පිළිකා තත්ත්වයක්‌ වන non-Hodgkin lymphoma ඇති වීමේ අවදානම ග්ලයිපොසේට්‌වලට නිරාවරණය වීම නිසා ඉහළ යන බව පහත අධ්‍යයනවලින් දක්‌වා ඇත.

• ස්‌වීඩනයේ දී පුළුල් වයස්‌ පරාසයක කාන්තාවන් හා පිරිමින් යොදාගනිමින් සිදු කරන ලද අධ්‍යයනයකට අනුව ග්ලයිපොසේට්‌ හා මේ පිළිකා වර්ගය අතර ශක්‌තිමත් සම්බන්ධයක්‌ පවතී. 1999-2002 අතර දී සිදු කළ මේ අධ්‍යයනය 2008 වර්ෂයේ දී පළ විය. (International Journal of Cancer, DOI: 10.1002/ijc.23589)
• ඇමෙරිකාවේ මධ්‍ය-බටහිර ප්‍රදේශයේ පිරිමින් ආශ්‍රිතව සිදු කරන ලද අධ්‍යයනයකට අනුව, උක්‌ත පිළිකා ඇති වීම ඉහළ යැම සඳහා ග්ලයිපොසේට්‌ හේතු විය හැකි ය. මෙය 2003 වර්ෂයේ දී පළ වූවකි. (Occupational& Environmental Medicine, DOI: 10.1136/oem.60.9.e11)
• පිරිමින් පමණක්‌ යොදාගෙන කැනඩාව පුරා සිදු කරන ලද, 2001 වර්ෂයේ දී ප්‍රකාශයට පත් වූ අධ්‍යයනයක දී පෙනී ගොස්‌ තිබුණේ ග්ලයිපොසේට්‌ භාවිත කරන දින ගණන හා මේ පිළිකා ඇති වීම අතර සම්බන්ධයක්‌ ඇති බවයි. (Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention, වෙළුම 10) 

කෘෂිකාර්මික සේවකයන් ගේ රුධිරයේ හා මුත්‍රාවල ග්ලයිපොසේට්‌ ඇතුළත් බව ඇතැම් පර්යේෂවලින් දක්‌වා තිබේ.

සතුන් සම්බන්ධ පිළිකා සම්බන්ධ ප්‍රමාණික සාදක ද උක්‌ත වාර්තාව සඳහා පදනම් කරගෙන ඇත. මේවා මීයන් ගේ වෘක්‌කීය නාළිකා, සම ආශ්‍රිත දුර්ලභ අර්බුද තත්ත්ව, අග්න්‍යාශය ආශ්‍රිත ඇඩිනෝමා තත්ත්ව ආදිය මේ සඳහා නිදසුන් වේ. එසේ ම ග්ලයිපොසේට්‌ හා ග්ලයිපොසේට්‌ ආශ්‍රිත සංයෝග නිසා ඩීඑන්ඒ හා වර්ණදේහවලට හානි කරන ලද අවස්‌ථා ක්‌ෂීරපායින් සම්බන්ධ අධ්‍යයනවලින් ද මිනිස්‌ සෛල හා සත්ත්ව සෛල යොදාගෙන කළ බහිර්රෝපණ (in vitro) අධ්‍යයනවලින් ද දක්‌වා ඇත.

පසුගිය සතියේ වාර්තා වූ පුවතකට අනුව ඇමෙරිකාවේ රාජ්‍ය ආයතනයක්‌ වන පරිසර ආරක්‌ෂක ඒජන්සිය (Environmental Protection Agency) මේ වන විට ග්ලයිපොසේට්‌ පිළිබඳව කිසියම් වූ අධ්‍යයනයක්‌ සිදු කරමින් සිටින අතර එහි වාර්තාව ඉදිරියේ දී නිකුත් වීමට නියමිත ය. (මීයන් තුළ අර්බුද (tumour) ඇති වීම පිළිබඳ පැවැති සාධක හේතුවෙන් ග්ලයිපොසේට්‌ 'මිනිසුන්ට භව්‍ය පිළිකාකාරක' (possible human carcinogen) බවට 1985 දී ඇමෙරිකානු පරිසර ආරක්‌ෂණ ඒජන්සිය නම් කළ අතර, පසුව 1991 වර්ෂයේ දී ඒ නම් කිêම ඉවත් කර ඇත.)

ග්ලයිපොසේට්‌ තහනම් කර ඇති රටවල්

ඉහත සඳහන් කර ඇති ආකාරයට ග්ලයිපොසේට්‌වල ඇති සෞඛ්‍ය බලපෑම් නිසා එය තහනම් කිêමට පියවර ගෙන ඇති එක ම රට අපේ රට පමණක්‌ නො වේ.

ජාත්‍යන්තර මාධ්‍ය ඔස්‌සේ වාර්තා වූ ආකාරයට ඇතැම් රටවල් ග්ලයිපොසේට්‌ භාවිතය සීමා කිරීම පිළිබඳව අවධානය යොමු කර ඇත. කොලම්බියාවේ නීතිවිරෝධි ලෙස වගා කරන කොකා වගා විනාශ කිරීම සඳහා ග්ලයිපොසේට්‌ යොදාගැනීම නතර කරන බව පවසා තිබුණේ පසුගිය සතියේ දී ය. ඇමෙරිකාවේ අනුග්‍රහයෙන් ක්‍රියාත්මක මේ මත්ද්‍රව්‍ය විරෝධී වැඩසටහන යටතේ ගුවන් යානා මගින් ග්ලයිපොසේට්‌ ඉසීම සිදු කරන ලදි. (ඇමෙරිකාව මේ සඳහා මැදිහත් වන්නේ මේ නීතිවිරෝධී කොකා ශාක යොදාගනිමින් නිපදවන කොකේන් අවසානයේ දී ඇමෙරිකාවට යෑවෙන නිසා ය). ග්ලයිපොසේට්‌ සඳහා වෙනත් විකල්පයක්‌ සෙවිය යුතු බව එරට ජනාධිපතිවරයා පෙන්වා දී ඇත. මේ සඳහා ඔවුන් පදනම් කරගෙන ඇත්තේ ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ අනතුරු හැඟවීමයි.

එල් සැල්වදෝරය ග්ලයිපොසේට්‌ සම්බන්ධ සීමා කිරීම් සිදු කරන ලද්දේ 2013 වර්ෂයේ දී ය. නෙදර්ලන්තය, පෞද්ගලික භාවිතය සඳහා ග්ලයිපොසේට්‌ අලෙවි කිරීම තහනම් කිරීමට පියවර ගෙන ඇති බව ද වාර්තා වූයේ මෑතක දී ය. බ්‍රසීලය වැනි වෙනත් රටවල් ද ග්ලයිපොසේට්‌ සීමා කිරීම පිළිබඳව පියවර ගත් බව මින් පෙර වාර්තා වී තිබිණි.

මේ කරුණු සියල්ල විමසා බලන විට අපට පෙනෙන්නේ ග්ලයිපොසේට්‌ යනු තවදුරටත් අවධානය යොමු කළ යුතු රසායන ද්‍රව්‍යයක්‌ බවයි. අනෙක්‌ අතට අපේ රටේ තත්ත්වය සම්බන්ධව ද අවධානයෙන් සිටීම වැදගත් ය. රටේ කිසියම් ප්‍රදේශයක පමණක්‌ මේ රසායන ද්‍රව්‍යය තහනම් කිරීමෙන් එය භාවිතයේ කිසියම් අඩු වීමක්‌ ඇති වේ ද යන ගැටලුව මතු වේ. මේ තත්ත්වය තවදුරටත් විමසා බැලිය යුතු තත්ත්වයකි.

http://www.vidusara.com/2015/05/20/news4.html

ශී‍්‍ර ලංකාවේ උද්භිද උද්‍යාන නව මාවතකට

ශී‍්‍ර ලංකාවේ උද්භිද උද්‍යාන නව මාවතකට

ධනේෂ් විසුම්පෙරුම

විදුසර 2015-03-11 (Vidusara) - Not available online

ඡායාරූප: භූෂණ කල්හාර

උද්භිද උද්‍යානයක් කී පමණින් බොහෝ දෙනාගේ සිතට නැගෙන්නේ විසිතුරු මල් හා වෙනත් ශාකවලින් පිරුණු අලංකාර උද්‍යානයකි. මේ නිසා පොදු ව්‍යවහාරයේදී මෙවැනි උද්‍යාන හඳුන්වනු ලැබෙන්නේ මල්වත්ත යනුවෙනි. මේ හේතුවෙන් උද්භිද උද්‍යාන යනු දේශිය මෙන්ම විදේශීය සංචාරකයන්ගේ සිත් ගත් ස්ථාන වේ.

ඈත අතීතයේ පටන් අපේ රටේ මෙවැනි මල්වතු පැවති බවට සැලකිය යුතු සාධක තිබේ. කෙසේ වෙතත් නූතන අර්ථයෙන් යුක්තව පොදු උද්භිද උද්‍යාන ආරම්භ වන්නේ 19වන සියවස ආරම්භයේදී පමණය. මෙරට පහතරට ප‍්‍රදේශ පාලනය කළ බි‍්‍රතාන්‍ය ජාතිකයන් 1810 වර්ෂයේදී පමණ කොළඹ නගරයේ වර්තමාන කොම්පඤ්ඤවීදිය ප‍්‍රදේශයේ ‘කිව් උද්‍යානය’ නමින් උද්භිද උද්‍යානයක් ආරම්භ කරන ලදී. එය පිහිටුවීම සඳහා එවකට බි‍්‍රතාන්‍යයේ විසූ ජෝසප් බෑන්ක්ස් නම් ප‍්‍රකට විද්‍යාඥයාගේ උපදේශය හා විශේෂ උනන්දුව හේතු විය. එහි එක් අරමුණක් වූයේ යටත්විජිතයක් වූ ලංකාවේ වෘක්ෂලතාදිය හා සම්පත් ආර්ථික වශයෙක් උපයෝගි කරගත හැකි ආකාරය පිළිබඳ සොයා බැලීමය. 1813 වර්ෂයේදී පමණ මේ උද්‍යානය කළුතර උග්ගල්බඩ ප‍්‍රදේශයට ගෙන යන ලදි. යළිත් 1821 වර්ෂයේදී මේ උද්භිද උද්‍යානය, වඩා යෝග්‍ය දේශගුණයක් පැවැති මහනුවර ආසන්නයේ පිහිටා ඇති පේරාදෙණිය වෙත ගෙන යන ලද අතර, එය අද වන විට මෙරට ප‍්‍රමුඛතම උද්‍යානය ලෙස ‘පේරාදෙණිය රාජකීය උද්භිද උද්‍යානය’ ලෙස ප‍්‍රකටය.

මේ අතර 1861 වර්ෂයේදී නුවරඑළිය දිස්ත‍්‍රික්කයේ හක්ගල උද්භිද උද්‍යානය ආරම්භ කරනු ලබන්නේ ආර්ථික භෝගයක් ලෙස මෙරට වගා කිරීම ආරම්භ කළ සින්කෝනා වගාව පිළිබඳ පර්යේෂණ පැවැත්වීම සඳහාය. එ් ආකාරයෙන්ම රබර් වගාව ශ‍්‍රී ලංකාවට හඳුන්වාදීමත් සමඟ, රබර් පිළිබඳ පර්යේෂණ සිදු කළ වර්තමාන ගම්පහ දිස්ත‍්‍රික්කයේ හෙනරත්ගොඩ ප‍්‍රදේශයේ 1876 වර්ෂයේදී උද්භිද උද්‍යානයක් පිහිටුවන ලදි. එදායින් පසුව ගත වූ කාලය ඇතුළත බදුල්ල, නුවරඑළිය හා අනුරාධපුර වැනි ස්ථාන කිහිපයක උද්භිද උද්‍යාන පිහිටුවන ලද නමුත් විවිධ හේතු නිසා එ්වා පසු කලක අත්හැර දමා තිබේ.

වර්තමානයේ මෙරට උද්භිද උද්‍යාන පාලනය කරනු ලබන්නේ උද්භිද උද්‍යාන දෙපාර්තමේන්තුව විසිනි. ආරම්භයේ සිට 19වන සියවස පුරා රජයේ ස්වාධීන දෙපාර්තමේන්තුවක්ව පැවැති එය, 1912දී කෘෂිකර්ම දෙපාර්තමේන්තුව පිහිටුවීමත් සමඟ එය යටතට පත් විය. ඉන්පසුව, යළිත් 2006 වර්ෂයේදී උද්භිද උද්‍යාන දෙපාර්තමේන්තුව ස්වාධීන දෙපාර්තමේන්තුවක් බවට පත් විය.

උද්භිද උද්‍යානවල කාර්යභාරය

උද්භිද උද්‍යානවල මූලික කාර්ය භාරය වන්නේ ඇතැම් විට සාමාන්‍ය ජනතාව විශ්වාස කරන පරිදි හුදෙක් සෞන්දර්යාත්මක වින්දනයක් හා විනෝදාස්වාදයක් ලබාදෙන මල්වත්තක් සේ ක‍්‍රියා කිරීම නොවේ. මේ උද්‍යානවල කාර්යභාරය පිළිබඳව බොහෝ උගතුන් හා විද්‍යාඥයින් අතර පවා ප‍්‍රාමාණික අවබෝධයක් නොමැත. මේවාට වඩා වැදගත් වූ විද්‍යාත්මක කාර්යභාරයක් තිබේ.

උද්භිද උද්‍යානවල ඇති ප‍්‍රධානතම වැදගත්කම වන්නේ විතැන් සංරක්ෂණය සඳහා එ්වා දක්වන දායකත්වයයි. එමගින් ශාක ජෛව විවිධත්වය ආරක්ෂා කිරීමේලා ඉතා වැදගත් ප‍්‍රයෝජනයක් සැලසේ.

ශාක පිළිබඳ පර්යේෂණ පැවැත්වීමේදී වැදගත් කාර්යයක් උද්‍යානවලින් සිදුවේ. නිදසුනක් ලෙස ගතහොත් විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ සඳහා වැදගත් වන ශාකාගාර නිදර්ශක එකතුවක් අපේ පේරාදෙණිය උද්භිද උද්‍යානයේ පිහිටා ඇති ශාකාගාරය සතුව තිබේ. එහි ඇති නිදර්ශක එකතුව 168,000ක් පමණ වේ. මේවා ශාක පිළිබඳ පර්යේෂණ කරන්නන්ට නැතිවම බැරි එකතුවකි.

සුවිශේෂ අධ්‍යාපනික වැදගත්කමක්ද මේ උද්භිද උද්‍යාන සතුව පවතී. එ් විවිධ මට්ටම්වල සිසුන්ට ශාක හා සම්බන්ධ දැනුම ලබාදීම සඳහාය.

ආර්ථික වශයෙන් වැදගත් කටයුතු කිහිපයක්ද මේ උද්‍යාන හරහා ක‍්‍රියාත්මක වන අතර, එ් අතර ආශ‍්‍රිතව මල් හා විසිතුරු පැළ වගාකිරීම මෙන්ම ඔසු පැළ වගාකිරීම වැනි වැඩසටහන් ආදිය ඇතුළත්ය. උද්භිද උද්‍යානවලින් සංචාරක කර්මාන්තයට ප‍්‍රයෝජනයක් සැලසෙන බව අමුතුවෙන් කිවයුතු නොවේ. එය අදාළ ප‍්‍රදේශයේ මෙන්ම රටේ ආර්ථිකයටද ප‍්‍රයෝජනවත්ය.

කෙසේ වෙතත් උද්භිද උද්‍යානවලින් සැලෙසන ඉතා වැදගත් කාර්යය වන්නේ විතැන් සංරක්ෂණයේලා මේ උද්‍යානවලින් ලබාගත හැකි දායකත්වයයි.

විතැන් සංරක්ෂණයේලා උද්භිද උද්‍යානවල වැදගත්කම

විතැන් සංරක්ෂණය (ex situ conservation) යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබන්නේ කිසියම් ජීවියකුගේ ජනක ප්ලාස්මය (germplasm) එම විශේෂයේ ස්වාභාවික වාසස්ථානයෙන් බාහිරව සංරක්ෂණය කිරීමයි. ශාක සම්බන්ධයෙන් නම්, මෙහිදී අදාළ ශාකය ලෙසට, බීජ ලෙස, පරාග ලෙස, පටක ආදි ලෙස වෙනත් ආකාරවලින්ද සිදුකරන ආරක්ෂා කිරීමට හැකිය. මේවා එකතු කිරීම, පාලනය කිරීම වැනි කාර්යයන් රාශියක් උද්භිද උද්‍යානයක් මගින් සිදු වේ.

විතැන් සංරක්ෂණය මගින් ලබා ගත හැකි ප‍්‍රයෝජන රාශියකි. නිදසුනක් ලෙස, මේ වන විටද වඳ වී යාමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති ශාක විශේෂ ආරක්ෂා කිරීමට අවස්ථාවක් එමගින් ලැබේ. විවිධ හේතු නිසා වඳවී යා හැකි ශාක විශේෂ ගණනාවක් උද්භිද උද්‍යානවලද වගා කර තිබේ. මෙවැනි එකතු මගින් ලබාගත් බීජ හෝ වෙනත් රෝපණ ද්‍රව්‍ය යොදාගනිමින් එම ශාක විශේෂ යළිත් ස්වාභාවික පරිසරයට හඳුන්වා දුන් අවස්ථා වාර්තා වී තිබේ.

නිදසුනක් ලෙස ගතහොත් 2012 වර්ෂයේදී ප‍්‍රකාශයට පත් කළ ශ‍්‍රී ලංකාවේ තර්ජනයට ලක් වූ සත්ත්ව හා ශාක පිළිබඳ රතු ලේඛනයට (Red List of Threatened Fauna and Flora of Sri Lanka) අනුව මෙරට හමුවන ශාක විශේෂ 3,154ක ප‍්‍රමාණය අතරින් ශාක විශේෂ 1,386ක් පමණ ප‍්‍රමාණයක් තර්ජනයට ලක්ව ඇත. මේ අතරින් ශාක විශේෂ 177ක් පමණ ප‍්‍රමාණයක් දැඩි ලෙස අන්තරායක (Critically Endangered - CR) තත්ත්වයේ ලා සැලකේ. මෑත කාලයේදී හමු වී නොමැති මේ ශාක සමහරක් අද වන විට වඳ වී ගොස් තිබිය හැකිය. මේවා ආරක්ෂා කිරීමට හා වගා කිරීමට උද්භිද උද්‍යානවලට විශේෂ කාර්යභාරයක් සිදු කළ හැකිය. නිදසුනක් ලෙස ගතහොත්, කළුතර දිස්ත‍්‍රික්කයේ වලව්වත්ත නම් විශේෂිත පරිසර පද්ධතියක හමුවන දැඩි ලෙස තර්ජනයට පත් ශාක විශේෂයක් වන Mesua stylosa ශාක උද්භිද උද්‍යානවල වගා කර තිබේ.

මෙරට ශාක අතරින් ස්වාභාවික පරිසරයෙන් වඳවී ගොස් ඇති (Extinct in wild) බව සැලකෙන ශාක විශේෂ දෙකක් මේ වන විට දැකිය හැක්කේ මෙරට උද්භිද උද්‍යානවල පමණි. නිදසුනක් ලෙස ගතහොත් Alphonsea hortensis හා Doona ovalifolia යන මේ අප රටට ආවේණික ශාක දෙක ස්වාභාවික පරිසරයේ දැකිය නොහැකි අතර, එ්වා හමුවන්නේ උද්භිද උද්‍යානවල පමණි. අනාගතයේදී මෙවැනි ශාක ස්වාභාවික පරසරයේ වගා කිරීමට හැකියාව ලැබීමට යම් අවස්ථාවක් ලැබෙන්නේ මේ සංරක්ෂණ උත්සාහය නිසාය.

මේ විතැන් සංරක්ෂණයේදී විවිධ පර්යේෂණ සඳහා ලබා ගැනීමට අවශ්‍ය පටක හා ශාක ආදි කොටස් ලබාගැනීමට හැකිය. ඇතැම් අවස්ථාවලදී ස්වාභාවික පරිසරයෙන් ශාක කොටස් ලබාගැනීම නිසා ඇති විය හැකි තර්ජනය අඩු කිරීම සඳහාද මේ විතැන් සංරක්ෂණයෙන් ලබාගන්නා ජනක ප්ලාස්ම ප‍්‍රයෝජනවත් වේ. එසේම ශාක විශේෂවල බීජ ආදිය කල් තබාගැනීම අපහසු අවස්ථාවලදී එ්වා වර්ධනය කිරීමට අවස්ථාව සැලසීමට උද්භිද උද්‍යාන ප‍්‍රයෝජනවත් වේ.

මෑතක් වනතුරුම සංරක්ෂණයේලා අපේ රටේ උද්භිද උද්‍යානවලින් සිදු වූ සංරක්ෂණ දායකත්වය තරමක් අඩුය. එහෙත් මෑතක සිට අපේ රටේ එ් පිළිබඳ වැඩි අවධානයක් යොමු වී ඇත. විශේෂයෙන් 2006 වර්ෂයේදී උද්භිද උද්‍යාන දෙපාර්තමේන්තුව පිහිටුවීමේදී එහි කාර්යයන් අතරට මේ විතැන් සංරක්ෂණ ක‍්‍රමවේද සඳහා සැලසුම් සකස් කිරීම හා එ්වා ක‍්‍රියාවට නැංවීම අයත් වේ.

විවිධ භූ දේශගුණික කලාපවල උද්භිද උද්‍යාන පිහිටුවීම වැදගත් වන්නේ මේ සංරක්ෂණ වැදගත්කම නිසාය. අදාළ දේශගුණික කලාපයේ දැකිය හැකි ශාක විශේෂ ආරක්ෂා කිරීමේදී එම කලාපයේම පිහිටුවනු ලබන උද්භිද උද්‍යාන මගින් මහඟු සේවයක් සැලසේ. මෑත කාලයේදී ශ‍්‍රී ලංකාවේ ආරම්භ කිරීමට යෙදුණු උද්භිද උද්‍යාන දෙකක් මේ කාර්යය සඳහා විශේෂ අවධානයක් යොමුකර ඇත. එ් මිරිජ්ජවිල ප‍්‍රදේශයේ පිහිටා ඇති වියළි කලාපීය උද්භිද උද්‍යානය හා අවිස්සාවේල්ලට නුදුරු ඉලූක් ඕවිට ප‍්‍රදේශයේ පිහිටා ඇති සීතාවක තෙත් කලාපීය උද්භිද උද්‍යානයයි. (සටහන් බලන්න)

සටහන 1 - වියළි කලාපීය උද්භිද උද්‍යානය - මිරිජ්ජවිල

හම්බන්තොට දිස්ත‍්‍රික්කයේ, හම්බන්තොට නගරයට නුදුරුව මිරිජ්ජවිල ප‍්‍රදේශයේ පිහිටා ඇති වියළි කලාපීය උද්භිද උද්‍යානය මහජනතාව වෙනුවෙන් විවෘත කරන ලද්දේ 2013 වර්ෂයේ නොවැම්බර් මාසයේදීය. එය මෙරට වියළි කලාපයේ පිහිටා ඇති එකම උද්භිද උද්‍යානය වේ.

අක්කර 300ක පමණ භූමියක් පුරා පිහිටා ඇති මේ උද්‍යානය පිහිටුවීමට පෙර මේ ප‍්‍රදේශය හේන් වගාව සඳහා යොදාගෙන තිබේ. දශක කිහිපයකට පෙර මේ ආශ‍්‍රිත ප‍්‍රදේශයේ කජු වගා කිරීමට හා වන වගාවක් ඇති කිරීමට රජය උත්සාහ දරා ඇතත් එය අසාර්ථක වී තිබේ. මේ සඳහා එක් හේතුවක් වී ඇත්තේ මේ ප‍්‍රදේශයේ පවත්නා දැඩි නියඟයයි.

මෙවැනි ප‍්‍රදේශයක උද්භිද උද්‍යානයක් සඳහා සුදුසු භූමියක් තෝරාගෙන උද්භිද උද්‍යානයේ කටයුතු ආරම්භ කරන ලද්දේ 2006 වර්ෂයේදීය. මෙහිදී මුහුණ පෑමට සිදු වූ අභියෝග ගණනාවක් විය. නිදසුනක් ලෙස ගතහොත් අඩු වර්ෂාපතනයක් සහිත වියළි කලාපයේ පිහිටා ඇති බැවින් ඊට අවශ්‍ය ජල අවශ්‍යතාවය ලබාගැනීම සඳහා බැරගම විල නම් මිරිදිය ජලාශයේ එක්රැුස්වන ජලය ලබාගැනීමට පියවර ගෙන තිබේ. එසේම උද්‍යානය ඇතුළතද කුඩා ප‍්‍රමාණයේ වැව් තුනක් පිහිටා තිබේ. මේ නිසාත් උද්‍යානයේ සේවක පිරිස්වල කැපවීමත් නිසා වසර කිහිපයක් ඇතුළත උද්‍යානය විවෘත කළ හැකි වී ඇත.

මේ උද්‍යානය නිර්මාණය කිරීමේදී වැඩි අවධානයක් යොමු කර ඇත්තේ වියළි කලාපීය හා ශුෂ්ක කලාපීය ශාක විශේෂ පිළිබඳවය. මෙහි වෘක්ෂෝද්‍යානය (Arboretum) වගා කර ඇති ශාක අතරින් 80%ක් පමණ ප‍්‍රමාණයක් දේශීය ශාක විශේෂ වේ. මෙහිදී අදාළ භූමියේ ස්වාභාවිකව වැවුණු ශාක විශේෂ රැුසක් යොදාගෙන ඇත. අධ්‍යයන හා පර්යේෂණ සඳහා වැදගත් අංග රාශියක් මේ උද්‍යානයේ පිහිටා ඇත. සිසු උයන, ඖෂධ උද්‍යානය, පලතුරු ශාක එකතුව ආදිය මේ සඳහා නිදසුන් වේ. ඇහැල ගසින් (Cassia fistula), ඔවිල ගසින් (Polyalthia longifolia var. pendula) හා මාර ගසින් (Delonix regia) සැදුණු මංපෙත් මතුකරන්නේ සුන්දර දර්ශනයකි. මේ උද්‍යානයේදී විදේශීය ශාක යොදාගෙන ඇත්තේ මූලික වශයෙන්ම උද්‍යානයේ අලංකාරය පවත්වා ගැනීම සඳහාය.

මේ උද්‍යානය ශාක සංරක්ෂණය සඳහාද වැදගත් මෙහෙයයක් ඉටු කරයි. නිදසුනක් ලෙස ගතහොත්, මෙරට වියළි කලාපයේ හමුවන තර්ජනයට පත් හා ආවේණික ශාක සංරක්ෂණය සඳහා වැදගත් කාර්යයක් මේ උද්‍යානයෙන් ඉටු වේ. එසේම භාවිතයට නොගන්නා ශාක ප‍්‍රවර්ධනය පිණිසද සැලකිය යුතු මෙයෙයයක් මිරිජ්ජවිල උද්‍යානයෙන් අපේක්ෂා කෙරේ.

ජලය හිඟ වූ වියළි කලාපයේ උද්භිද උද්‍යානයක් ස්ථාපිත කිරීමේ අභියෝගය සාර්ථකව ජයගැනීමට හැකියාව ලැබීම නිසාද මිරිජ්ජවිල වියළි කලාපීය උද්භිද උද්‍යානය වැදගත් වේ. 1883 වර්ෂයේදී අනුරාධපුරයේ වියළි කලාපීය උද්භිද උද්‍යානයක් ඉදිකරන ලද නමුත්, නියඟය හා වෙනත් හේතු නිසා එම උද්‍යානය 1906 වර්ෂයේදී අත්හැර දමන ලදි.

සටහන 2 - සීතාවක තෙත් කලාපීය උද්භිද උද්‍යානය - ඉලූක් ඕවිට

තෙත් කලාපීය උද්භිද උද්‍යානය පිහිටා ඇත්තේ කොළඹ දිස්ත‍්‍රික්කයේ අවිස්සාවේල්ල නගරයට ආසන්නව පුවක්පිටිය-තුම්මෝදර මාර්ගයේ ගමන් කිරීමේදී හමුවන ඉලූක් ඕවිට ග‍්‍රාමයේය. එයට අයත් මුළු බිම් ප‍්‍රමාණය අක්කර 105ක් පමණ වන අතර, එය ඉඩම් ප‍්‍රතිසංස්කරණ කොමිසම සතුව පැවැති භූමියකි. විසි වැනි සියවස ආරම්භයේදී මේ ඉඩම ආශ‍්‍රිතව රබර් හා තේ වගාව පැවති අතර මේ භූමිය මූලික වශයෙන් අයත්ව තිබුනේ පන්නාගුල නම් වතුයායකටය. කෙසේ වෙතත් උක්ත භූමියෙන් ඉන් වැඩි කොටසක් පසුකාලයක අත්හැර දමා ඇති බවක් පෙනේ. 2008 වර්ෂයේදී මේ උද්‍යානයේ කටයුතු ආරම්භ කරන ලදි.

මේ ප‍්‍රදේශය වර්ෂාව අධිකව ලැබෙන ප‍්‍රදේශයක් වන අතර, භූමිය හරහා වසර පුරා ගලා යන කුඩා දියපහරක්ද තිබී ඇත. උද්‍යානයේ කටයුතු ආරම්භයට පෙර මේ භූමියේ වැඩි කොටසක් පඳුරු සහිත බිමක් වූ අතර, එම භූදර්ශයේ දියපර ශාක ප‍්‍රමුඛ විය. එසේම කඳු බැවුමේ වැඩි වශයෙන් පැවති ශාක අතර හවරිනුග වැනි හඳුන්වා දුන් ශාකද වේ.

මේ උද්‍යානයේ සෞන්දර්යය වර්ධනය කරන අංශයක් වන්නේ උද්‍යානයට පිවිසෙන විට නෙත ගැටෙන සේ නිර්මාණය කර ඇති විශාල ජලාශයයි. සැබැවින්ම, එකිනෙකට යාව පිහිටි ජලාශ තුනක් වන මේ අපූරු ජලාශය නිර්මාණය කර ඇත්තේ භූමිය හරහා ගලා ගිය දියපහරවල් යොදාගනිමිනි. මේ ජලාශය හා එ් හා යාව පිහිටා ඇති තෘණ භූමිය, ඊට යාව පිහිටා ඇති කුඹුක් ගසින් (Terminalia arjuna) සැදුණු අරඹ මේ උද්‍යානයට එක් කර ඇත්තේ සුවිශේෂ දර්ශනයකි.

උද්‍යානයේ මෙන්ම එහි අක්කර 65ක් පමණ පුරා පැතිර ඇති වෘක්ෂෝද්‍යාන කොටසේද වැඩි වශයෙන් දැකිය හැක්කේ තෙත් කලාපීය ශාක විශේෂ වේ. මෙහිදීද ස්වාභාවිකව භූමියේ වැවි තිබූ ශාක රැසක් උද්‍යානය නිර්මාණය කිරීමේදී යොදාගෙන ඇත. එසේම මේ වන විට තර්ජනයට ලක්ව ඇති තෙත් කලාපයේ හමුවන ආවේණික ශාක විශේෂ යොදාගනිමින් මේ කොටස දියුණු කිරීමට පියවර ගෙන ඇත. මේ අතර ස්වාභාවික පරිසරයෙන් වඳව ගොස් ඇති ශාකද වේ. මේ අනුව පහතරට තෙත් කලාපයේ ශාක සංරක්ෂණය සඳහා මේ උද්‍යානය බෙහෙවින් ප‍්‍රයෝජනවත් වනු ඇත. එසේම තෙත් කලාපීය ශාක පිළිබඳව සිදුකරන අධ්‍යයන හා පර්යේෂණ සඳහා මේ උද්‍යානය දායක වනු ඇත.

මේ උiානය මල් වත්තකින් ඔබ්බට ගොස් උද්භිද උද්‍යානයක දැකිය හැකි සෙසු කාර්යභාරය පිළිබඳව අවධානය යොමු කර ඇත. එහෙත් සංචාරක ආකර්ෂණය උදෙසා විසිතුරු මල් සහිත ශාකද මෙහි වගා කර ඇත. නිදසුනක් ලෙස ගතහොත්, මෙරට නිර්මාණය කෙරෙන විශාලතම රෝස උයන මේ උද්‍යානයේ නිර්මාණය කෙරෙමින් පවතී. එසේම මෙහි නඩත්තු කරනු ලබන තේ වගා බිම උද්භිද උද්‍යානයකදී ලැබිය හැකි නැවුම් අත්දැකීමක් වනු ඇත.

සීතාවක තෙත් කලාපීය උද්භිද උද්‍යානය ඉදිරියේදී විවෘත කිරීමට නියමිතය.

(උද්භිද උද්‍යාන දෙපාර්තමේන්තුවේ හිටපු අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් ආචාර්ය සිරිල් විජේසුන්දර මහතාට අපේ විශේෂ ස්තුතිය හිමි වේ)

ධනේෂ් විසුම්පෙරුම
ඡායාරූප: භූෂණ කල්හාර

කාබනික වගාවල අස්‌වැන්න අරභයා වැදගත් පර්යේෂණයක්‌

කාබනික වගාවල අස්‌වැන්න අරභයා වැදගත් පර්යේෂණයක්‌
ධනේෂ් විසුම්පෙරුම

විදුසර 2015-01-14 (Vidusara)
http://www.vidusara.com/2015/01/14/feature1.html

කාබනික ගොවිතැන හා කාබනික ආහාර පිළිබඳ සාකච්ඡාව අද තරම් අවධානයකට ලක්‌ වූ කාලයක්‌ තවත් නොමැති තරම් ය. මේ ප්‍රවණතාව සමස්‌තයක්‌ ලෙස ලෝකය පුරා ම දැකිය හැකි වූවකි. ජීව විද්‍යාත්මක පොහොර හා පළිබෝධ පාලන ක්‍රම යොදාගනිමින් සිදු කරන ගොවිතැන ලෙස සරලව හැඳින්විය හැකි කාබනික ගොවිතැනේ දී රසායනික පොහොර හා රසායනික පළිබෝධ නාශක යොදා නො ගැනේ. කාබනික ගොවිතැනෙන් නිපදවෙන කාබනික ආහාර සඳහා වැඩි ඉල්ලුමක්‌ ඇත්තේ කාබනික ආහාරවල ඇති සෞඛ්‍යමය වැදගත්කම නිසා ය. එසේ ම කාබනික ගොවිතැනේ ඇති පරිසර හිතකාමී ස්‌වභාවය හේතුවෙන් තිරසර සංවර්ධනය හා සම්බන්ධව කාබනික ගොවිතැන ඉතා වැදගත් තැනක්‌ ගනියි.

කෙසේ වෙතත් කාබනික භෝග නිෂ්පාදනය පිළිබඳව පවත්නා ප්‍රධාන ගැටලු කිහිපයක්‌ ද ගැන ලෝකයේ වැඩි අවධානයක්‌ යොමු වී ඇත. නිදසුනක්‌ ලෙස ගත හොත්, කාබනික ආහාරවල පෝෂණ ගුණය ගැන හා ඒවායෙන් ලැබෙන අස්‌වැන්නේ ප්‍රමාණය පිළිබඳව පුළුල් ආකාරයේ විවාදයක්‌ කලක පටන් පවතී. කාබනික ආහාරවල පෝෂණය හා සෞඛ්‍යමය බලපෑම පිළිබඳව සිදු කළ පසුගිය වර්ෂයේ පළ වූ සමාලෝචනයකට අනුව කාබනික ආහාරවල පෝෂණ හා සෞඛ්‍යමය බලපෑමක්‌ පවත්නා බව පසුගිය වර්ෂය ඇතුළත පෙන්වා දී ඇත. ('විදුසර' 2014 ජුලි 30 දින කලාපය බලන්න).

කාබනික භෝගවල අස්‌වැන්න අඩු මට්‌ටමක තිබීම ද මෙවැනි තවත් ගැටලුවකි. ඒ නිසා කාබනික ආහාරවල මිල ගණන් ඉහළ මට්‌ටමක පවතින අතර, එය අද දිනයේ දැඩි අවධානයකට ලක්‌ ව ඇති ගැටලුවකි. මේ අතරින් කාබනික භෝගවල අස්‌වැන්න පිළිබඳව සිදු කළ අධ්‍යයනයක ප්‍රතිඵල මීට සති කිහිපයකට පෙර ප්‍රකාශයට පත් ව තිබිණි. ඉන් පෙන්වා දී ඇති කරුණු දෙකක්‌ වන්නේ කාබනික භෝගවල අස්‌වැන්න, සම්මත කෘෂිකර්මයේ අස්‌වැන්නට වඩා අඩු වීම මෙතෙක්‌ සිතුවාට වඩා අඩු බව ය. අනෙක්‌ කරුණ වන්නේ භෝග විවිධාංගකරණයට හේතු වන ඇතැම් කෘෂි පිළිවෙත් මගින් මේවායේ අස්‌වැන්න ඉහළ නංවිය හැකි බව ය. (මූලාශ්‍රය( Proceedings of Royal Society B, DOI: 10.1098/rspb.2014.1396)

කාබනික භෝගවල අස්‌වැන්න සිතුවාට වඩා ඉහළයි

මේ පර්යේෂණය වූ කලී කාබනික හා නූතන සම්මත කෘෂිකර්මය පිළිබඳව සංසන්දනාත්මක අධ්‍යයනයකි. මේ සඳහා අධ්‍යයන 115ක්‌ පමණ ප්‍රමාණයකින් ලබාගත් දත්ත - එනම්, කාබනික හා සම්මත කෘෂිකාර්මික අස්‌වනු පිළිබඳ දත්ත - 1071ක්‌ පමණ ප්‍රමාණයක්‌ යොදාගෙන තිබේ. මේ දත්ත ප්‍රමාණය මින් පෙර සිදු කර ඇති මෙවැනි සංසන්දනාත්මක අධ්‍යයනයක දී භාවිත කළ ප්‍රමාණය මෙන් තුන් ගුණයක්‌ තරම් ඉහළ වීම විශේෂත්වයකි. මේ ආකාරයෙන් යොදාගත් අධ්‍යයන රටවල් 38ක්‌ පුරා සිදු කරන ලද ඒවා වන අතර, ඒවා විවිධ භෝග විශේෂ 52ක්‌ පිළිබඳව වසර 35ක පමණ තරම් කාලයක්‌ තිස්‌සේ සිදු කරන ලද අධ්‍යයන වේ.

මෙහි දී අනාවරණය වී ඇති පළමු කරුණ වන්නේ සම්මත කෘෂිකර්මයට වඩා කාබනික වගාබිම්වල අස්‌වැන්න අඩු වන්නේ හුදෙක්‌ 19.2%ක්‌ තරම් වූ ප්‍රමාණයකින් බව ය. (වඩාත් නිවැරැදිව පවසන්නේ නම් මේ අගය 15.5%ත්, 22.9%ත් අතර අගයක්‌ ගනී). සම්මත කෘෂිකාර්මික ක්‍රම යටතේ වගා කරන ලද භෝග වර්ග සියල්ලේ ම අස්‌වැන්න කාබනික වගා යටතේ වගා කරන භෝගවලට වඩා ඉහළ මට්‌ටමක පැවැති බව මෙහි දී අනාවරණය වූ කරුණකි. එසේ ම මෙය වැදගත් වන්නේ කාබනික හා සම්මත වගා ක්‍රමවල අස්‌වනු අතර ඇති ඵලදා පරතරය (yield gap), මින් ඉහත සිදු කරන ලද අධ්‍යයනවලින් දක්‌වා තිබූ ප්‍රමාණය වූ 20-25% අතර වූ ප්‍රමාණයකට වඩා අඩු වන නිසා ය. මෙය නව අධ්‍යයනයෙන් පෙන්වා දී ඇති ප්‍රමාණය හා සංසන්දනය කරන විට සුළු අඩු වීමක්‌ සේ පෙනුණ ද, ප්‍රමාණාත්මකව මෙය විශාල අගයකි.

අස්‌වැන්න ඉහළ නංවන කෘෂි පිළිවෙත්

එපමණක්‌ නො ව මේ අධ්‍යයනයේ දී හඳුනාගෙන ඇති ආකාරයට භෝග වර්ගය හා කළමනාකරණ ක්‍රමවේදය අනුව ද කාබනික භෝගවල අස්‌වැන්න තීරණය වේ. එවැනි වැදගත් සාධක දෙකක්‌ සේ හඳුනාගෙන ඇත්තේ බහු භෝග වගාව (multi-cropping) හා ශෂ්‍ය මාරුව (crop rotation) යන උපක්‍රම ය. මෙහි දී අනාවරණය වී ඇති පරිදි කාබනික බහුභෝග වගාව මගින් කාබනික හා සම්මත වගාවල ඵලදා පරතරය 9%ක්‌ පමණ දක්‌වා අඩු කරගත හැකි ය. මේ වගා ක්‍රම දෙකේ ම ඒක බෝග වගා සිදු කළ විට සාමාන්‍ය ඵලදා පරතරය 17%ක්‌ පමණ ඉහළ වූ අතර වගා ක්‍රම දෙක ම බහු භෝග වගා වූ විට මේ ඵලදා පරතරය 21%ක්‌ පමණ තරම් ඉහළ වී ඇත. මෙය මෙතෙක්‌ පර්යේෂණාත්මකව පෙන්වා දී ඇති දෙයකි.

එසේ ම කාබනික වගාබිම්වල වැඩි වාර ගණනක්‌ ශෂ්‍ය මාරුව සිදු කිරීමේ දී කාබනික හා සම්මත වගාවක්‌ අතර ඵලදා පරතරය 8%ක්‌ පමණ දක්‌වා අඩු වේ. ඒ කාබනික බිම්වල ශෂ්‍ය මාරු කිරීම් වැඩි වශයෙන් සිදු කරන විට ය. අනෙක්‌ අතට මේ වගා ක්‍රම දෙකේම ශෂ්‍ය මාරු කිරීම් කළ විට හා ශෂ්‍ය මාරුව නො කළ තත්ත්ව යටතේ දැකිය හැකි ඵලදා පරතරය පිළිවෙළන් 20%ක්‌ හා 16%ක්‌ පමණ කරම් ඉහළ වී ඇත. මෙයින් පෙනෙන්නේ බහුභෝග වගාව හා ශෂ්‍ය මාරුව මගින් කාබනික වගාවල අස්‌වනු ඉහළ නැංවිය හැකි බවයි. මෙය මෙතෙක්‌ පර්යේෂණාත්මකව පෙන්වා දී නො තිබුණු කරුණකි. බහු භෝග වගාව හා ශෂ්‍ය මාරුව යනු වගා බිම්වල භෝග විවිධාංගකරණය සඳහා යොදාගන්නා පිළිගත් ක්‍රමවේද දෙකකි. එසේ ම මෙහි දී පෙනෙන පරිදි භෝග විවිධාංගකරණය යනු කාබනික මෙන්ම සම්මත කෘෂිකර්මයේ ද අස්‌වැන්න ඉහළ නැංවීමට උපකාර වන්නක්‌ බව පැහැදිලි ය.

අනෙක්‌ අතට ඇතැම් අධ්‍යයනවලින් පෙන්වා දී ඇති ආකාරයට රනිල හා රනිල නො වන ශාකවල අස්‌වනු අතර හෝ බහුවාර්ෂික හා වාර්ෂික භෝගවල අස්‌වනු අතර මෙවැනි වෙනස්‌කමක්‌ මේ පර්යේෂණයෙ දී අනාවරණය වී නොමැත. එසේ ම වාරි ජලසම්පාදනය හා කාබනික ගොවිබිම් බවට පත් ව ගත වූ කාලය වැනි සාධක හා අස්‌වැන්න අතර සම්බන්ධතාවක්‌ ද හෙළි වී නොමැත. මේ වගා ක්‍රමවල අස්‌වනු වෙනස පිළිබඳව දියුණු රටවල් හා දියුණු වන රටවල් විසින් සිදු කරන ලද අධ්‍යයන අතර ද එවැනි වෙනස්‌කමක්‌ අදාළ පර්යේෂකයන්ට හමු වී නොමැති වීම තවත් වැදගත් කරුණකි.

මේ අධ්‍යයනයේ වැදගත්කම

ඉහත කී පර්යේෂණයෙන් පෙන්වා දී ඇති ආකාරයට කාබනික නිෂ්පාදනවලින් ඉහළ අස්‌වැන්නක්‌ ලබාගැනීම මඟින් මේ පිළිබඳ පර්යේෂණ තවදුරටත් පැවැත්වීම සඳහා හැකියාවක්‌ ලැබෙනු ඇත. එසේ ම මෙහි දී හඳුනාගෙන ඇති බහු භෝග වගාව හා ශෂ්‍ය මාරුව යන කෘෂි පිළිවෙත් දිගු කාලයක පටන් ඉහළ අස්‌වැන්නක්‌ ලබා ගැනීම සඳහා බොහෝ රටවල ගොවි ජනතාව භාවිත කරන පිළිවෙත් ය.

කාබනික භෝගවල අස්‌වැන්න ඉහළ නංවාගැනීමට පියවර ගැනීම ලෝකයේ අනාගතය උදෙසා ඉතා වැදගත් කරුණකි. දිනෙන් දින ඉහළ යන ලෝක ජනගහනය සඳහා අවශ්‍ය ආහාර සැපයුම ලබා දීම සඳහා වර්තමාන ආහාර නිෂ්පාදනය ඉහළ නැංවිය යුතු ව තිබේ. මෙය අභියෝගයක්‌ වන්නේ භූමිය හා ජලය වැනි සම්පත් සීමාසහිත වූ තත්ත්වයක්‌ තුළ ආහාර නිෂ්පාදනය ඉහළ නැංවීම සිදු කළ යුතු ව ඇති බැවිනි. කෘෂිකර්මය නිසා සිදු වන පාරිසරික හානිය අවම කරමින් ආහාර නිෂ්පාදනය කළ හැක්‌කේ කාබනික භෝග වගාව මගින් වුව ද, කාබනික භෝග වගාවේ දැකිය හැකි අඩු අස්‌වැන්න හේතුවෙන් ලෝකයට අවශ්‍ය ආහාර නිෂ්පාදනය සැපයිය හැකි ද යන්න ගැටලුවක්‌ ව තිබිණි. ඉහත දැක්‌වූ ආකාරයට කාබනික ගොවිතැනේ අස්‌වැන්න ඉහළ තත්ත්වයකට නැංවිය හැකි ක්‍රමවේද පවතී නම්, ඒ සඳහා වැඩි ගොවීන් පිරිසක්‌ යොමු වීමට ද මෙය හේතුවක්‌ වනු ඇත. එය වැදගත් වන්නේ ලෝක ජනතාව ගේ ආහාර සුරක්‌ෂිතතාව සපයා දීම පිණිස ය.

කාබනික ගොවිතැන සාමාන්‍යයෙන් සැලකෙන්නේ වාණිජමය වශයෙන් පාඩුදායක ලෙස ය. ඊට හේතු වී ඇත්තේ ද වැඩි ශ්‍රමයක්‌ වැය කිරීම අවශ්‍ය වීම හා අඩු අස්‌වැන්නක්‌ ලැබීමයි. මේ නිසා කාබනික නිෂ්පාදනවල මිල බොහෝ විට ඉහළ මට්‌ටමක පවත්නා ආකාරයක්‌ දැකගත හැකි විය. සාමාන්‍යයෙන් කාබනික භෝගවල මිල ගණන් සම්මත (රසායනික) කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදනවල මිල ගණන්වලට වඩා දෙගුණයක්‌ හෝ ඊට වැඩි ප්‍රමාණයකින් අධික වේ. මෙය කාබනික ආහාර පරිභෝජනයෙන් මිනිසුන් ඈත් කිරීම සඳහා හේතු වී ඇති බව අප මින් පෙර ද පෙන්වා දී ඇත්තෙමු. කාබනික භෝගවල අස්‌වැන්න ඉහළ නැංවීමෙන් ඒවායේ මිල අඩු කිරීම සඳහා යම් අවස්‌ථාවක්‌ අවස්‌ථාව පවතී.

http://www.vidusara.com/2015/01/14/feature1.html

නාගරික හරිත ප‍්‍රදේශවල මහඟු ප‍්‍රයෝජනය

ධනේෂ් විසුම්පෙරුම

Vidusara, 2014-01-22, p. 2-3

Not available online.

අහස උසට නැගුණු මහල් ගොඩනැගිලි හා ගහක් කොලක් දැකිය නොහැකි සේ හාත්පස පැතිරගිය නිවාස හා ගොඩනැගිලි, මහාමාර්ග හා කොන්ක‍්‍රීට් ඇතිරූ පදික වේදිකා යනු නාගරික පරිසරයක අප දකින මූලිකාංගය. මෙවැනි නාගරික පරිසරයක ඇති පහසුකම් හා අවස්ථා නිසා නාගරික පරිසරයට විසීමට බොහෝ දෙනා කැමැත්ත දක්වන බවක් පෙනේ. වර්තමාන මානව සමාජය නාගරික ශිෂ්ටාචාරයක් සේ හැඳින්විය හැකි අතර අප අද භාවිත කරන බොහෝ දේ නගරය හා සම්බන්ධිතය.

මෙසේ කොන්ක‍්‍රීට්වලින් වැසී ගිය නගරයක ඉඳහිට දැකිය හැකි ගහකොළින් යුත් හරිත වර්ණ ඉඩක් ඇති ප‍්‍රදේශයක් යනු බොහෝ දෙනාගේ ඇස නිතැතින්ම යොමුවන්නකි. උද්‍යාන, හරිතවත් භූ දර්ශන, රුක්ගොමුවලින් යුක්ත මාර්ග හා හරිතවත් ගෙවතු වැනි තැනක මද කාලයක් හෝ ගත කිරීමට කැමැත්තෙමු. විවේක දින හා හෝරාවල මෙවැනි ප‍්‍රදේශ නගර වැසියන්ගෙන් පිරී යන්නේ මේ නිසාය. නාගරික පරිසරයක වුවද මෙවැනි තත්ත්වයක් දැකිය හැක්කේ ස්වාභාවික පරිසරයට අප තුළ ඇති නිසජ කැමැත්ත නිසා විය හැකිය. මිනිසාට ස්වාභාවික පරිසරයෙන් වියුක්තව දිවි ගෙවීමට නොහැකි අතර ස්වාභාවික සෞන්දර්යයද ඔහුට අත්‍යවශ්‍ය වේ. අනෙක් අතට මෙවැනි හරිත ප‍්‍රදේශවලින් ලැබෙන වෙනත් ප‍්‍රයෝජන ඇත.

හරිතවත් භාවයේ ඇති මේ ප‍්‍රයෝජන අවබෝධකරගත් පසු නාගරික ප‍්‍රදේශවල හරිත ආවරණය ප‍්‍රවර්ධනය පිළිබඳව ලෝකයේ වැඩි අවධානයක් යොමු වී ඇත. මේ වන විට යම් පිළිගැනීමකට ලක්ව ඇති ‘තිරසර පුරවර’ පිළිබඳ සංකල්පයේදී නගරයක ඇති ශාක වැස්ම හා සෙසු හරිතවත් ප‍්‍රදේශ තිබීම වැදගත් හා අත්‍යවශ්‍ය අංගයක් වේ. (හරිත නගරයක් සඳහා අවශ්‍ය වන වෙනත් සාධකද ගණනාවක් ඇති බව මෙහිදී සඳහන් කළ යුතුය. එවැනි නගරයකදී බලශක්තිය, ප‍්‍රවාහනය, ගොඩනැගිලි, අපද්‍රව්‍ය කළමනාකරණය ආදි බොහෝ අංශ වඩා පරිසර හිතකාමී විය යුතු වේ.) අද වන විට ලෝකයේ රටවල් රැුසක හරිත පුරවර සංකල්පය අනුගමනය කිරීමට පෙළඹී ඇති අතර දියුණු රටවල් මෙහිදී ප‍්‍රමුඛස්ථානයක් ගනියි. 2005 වර්ෂයේදී ජගත් පරිසර දිනයේ තේමාව ලෙස යොදාගන්නා ලද්දේද ‘හරිත පුරවර’ (Green Cities) යන තේමාවයි.
කෙසේ වෙතත් නාගරික හරිත ප‍්‍රදේශ පිළිබඳව අපේ අවධානය යොමු විය යුතු තවත් කරුණක් - ඉතා වැදගත් කරුණක් - ඇති බව මෑතකදි සිදුකරන ලද අධ්‍යයනවලින් පෙනී ගොස් තිබේ. එනම් නාගරික පරිසරයක දැකිය හැකි හරිතවත් බිම් තීරුවලින් මිනිසුන්ගේ මානසික සෞඛ්‍යයට ඇතිකරන දිගුකාලීන යහපත් බලපෑම පිළිබඳවය.

හරිත ප‍්‍රදේශ මානසික සෞඛ්‍යයට යහපත්

හරිතවත් නාගරික ප‍්‍රදේශවල ජීවත් වන ජනතාව අතර මානසික අවපීඩනය (depression) හා කාංසාව (anxiety) වැනි මානසික ගැටලූ අඩු බව විද්‍යාත්මකව පෙන්වා දී ඇත. නිදසුනක් ලෙස ගතහොත්, පසුගිය වර්ෂයේ ඡුිහජයදකදටසජ්ක ීජසැබජැ සඟරාවේ පළ වූ අධ්‍යයනයක් දැක්විය හැකිය. ඊට පාදක කරගෙන ඇත්තේ 1991-2008 අතර කාලයට අදාළව නිවාස 5,500ක පමණ ප‍්‍රමාණයක ජීවත් වන පුද්ගලයින් දසදහසක් පමණ පිරිසක් ආශ‍්‍රිතව සිදුකර ඇති මේ සමීක්ෂණයකි. එ් සඳහා දත්ත ලබාගෙන ඇත්තේ එසෙක්ස් විශ්ව විද්‍යාලය විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබන බි‍්‍රතාන්‍ය ගෘහස්ථ මණ්ඩල සමීක්ෂණය හෙවත් සමාජය අවබෝධ කරගැනීමේ සමීක්ෂණය (British Household Panel Survey/ Understanding Society survey) ලෙස හඳුන්වන සමීක්ෂණයෙනි. ඉතා පුළුල් සිදුකරනු ලබන සමීක්ෂණයක් වන අතර ඊට මානසික සෞඛ්‍යය පිළිබඳව අදහසක් ලබාගත හැකි ප‍්‍රශ්නද ඇතුළත් වේ.

මෙහිදී පෙනීගොස් තිබුණේ වැඩි හරිතවත් ප‍්‍රදේශයක වාසය කරන ජනතාවගේ මානසික පීඩාව (mental distress) අඩු වන අතර ඔවුන්ගේ යහ පැවැත්ම ඉහළ වන බවද පෙනේ. තනි පුද්ගලයකු ලෙස මෙහි බලපෑම අඩු විය හැකි වුවද, සමාජයීය මට්ටමේදී එහි සමස්ත බලපෑම මගින් නාගරික ප‍්‍රදේශවල හරිතවත් බිම් පෙදෙස් ආරක්ෂා කිරීමේ වැදගත්කම පෙන්වා දෙන බව පර්යේෂකයන්ගේ මතය විය. (මූලාශ‍්‍රය: Psychological Science, DOI: 10.1177/0956797612464659)

කෙසේ වෙතත් මානසික සෞඛ්‍යයට ඇතිවන මේ යහපත් බලපෑම කෙතෙක් කාලයක් පවතිනු ඇතිද යන්න වැදගත් කරුණකි. මෑතදී ප‍්‍රකාශයට පත් වූ අධ්‍යයනයකදී අවධානයට යොමු වූයේ මේ පිළිබඳවය.

මානසික සෞඛ්‍යයට ඇතිවන බලපෑම කල්පවතී

Environmental Science and Technology සඟරාවේ පළවූ මේ අධ්‍යයනය සඳහාද මූලික වශයෙන් සම්බන්ධ වී ඇත්තේ ඉහත දැක්වූ අධ්‍යයනයට සම්බන්ධ වූ පිරිසමය. අදාළ පර්යේෂකයින් උපයෝගී කරගෙන ඇත්තේ ඉහත දැක්වූ බි‍්‍රතාන්‍ය ගෘහස්ථ මණ්ඩල සමීක්ෂණය හෙවත් සමාජය අවබෝධ කරගැනීමේ සමීක්ෂණයේ දත්තය. මෙහිදී ඔවුන් දහසකට අධික පිරිසක් පිළිබඳව වසර පහක් තිස්සේ අධ්‍යයනය කර ඇත. එ් දෙවන හා තුන්වන වර්ෂය අතර කාලයේදී වෙනත් ප‍්‍රදේශයකට පදිංචිය වෙනස් කළ පුද්ගලයින්ගේ මානසික සෞඛ්‍යය පිළිබඳවය.

වඩා හරිතවත් ප‍්‍රදේශයක් වෙත සංක‍්‍රමණය වූ පිරිස්වල මානසික සෞඛ්‍යය සංක‍්‍රමණයෙන් පසුව ගත වූ වර්ෂ තුනක් පමණ කාලයකට පසුව පවා යහපත් තත්ත්වයක පැවැතී ඇති බව මෙහිදී හෙළි වී තිබේ. අනෙක් අතට වැටුප් වැඩිවීම, උසස්වීම් වැනි මිනිසුන්ගේ මානසික සෞඛ්‍යයට බලපාන සාධකවලින් ඔවුන්ට යම් මානසික සහනයක් ලැබෙන්නේ මාස හයක් වැනි කෙටි කාලයක් පමණි. ඊට වඩා දිගු කාලීන බලපෑමක් හරිතවත් පරිසරයක වාසය කිරීමෙන් ඇති වන බව උක්ත අධ්‍යයනයේදී හෙළි වූ විශේෂ කරුණකි. මේ තත්ත්වය නිසා ජීවිතයට වැදගත් තීරණ ගැනීමේදී ඔවුන් වඩාත් සැලකිල්ලක් දක්වන බවක් පෙනේ.

කෙසේ වෙතත් තමන් වාසය කළ ප‍්‍රදේශයට වඩා අඩු හරිතවත් බවක් ඇති ප‍්‍රදේශවලට සංක‍්‍රමණය වූ පිරිස්වල මානසික සෞඛ්‍යයේ යම් පිරිහීමක් ඇති වන බවද මෙහිදී හෙළි වී ඇත. නමුත් පුදුමයකට මෙන් එය ඇතිවී තිබෙන්නේ ඔවුන් එසේ සංක‍්‍රමණය වීමට පෙර වසරේදීය. එසේම ඔවුන්ගේ මානසික තත්ත්වය, සංක‍්‍රමණය වීමෙන් පසුව ගත වූ කාලයේදී යථා තත්ත්වයට පත්ව තිෙබි. (මූලාශ‍්‍රය: Environmental Science and Technology, DOI: 10.1021/es403688w)

මේ පර්යේෂණ වාර්තාවට අනුව, ජනතාවගේ මානසික යහ පැවැත්ම සම්බන්ධව දිගු කාලීන වශයෙන් බලපාන ආකාරයේ සුභවාදී බලපෑමක් සිදුකරන්නට හරිත අවකාශයක් සහිත නාගරික ප‍්‍රදේශවල වාසය කිරීම හේතුවන බව පෙනේ. මේ අනුව උසස් තත්ත්වයේ නාගරික උද්‍යානවලට පිවිසීමට අවස්ථාව හිමිවීමම මිනිසුන්ගේ මහජන සෞඛ්‍යයට වැදගත් වේ. එහෙත් මෙවැනි ප‍්‍රදේශ සංවර්ධනය කිරීම සඳහා අවශ්‍ය ප‍්‍රතිපත්තිමය රාමුවක් සැකසීම වැදගත් බව සත්‍යයකි. අනෙක් අතට මේ සඳහා ප‍්‍රතිපාදන සැපයීම පිළිබඳවද ගැටලූ ඇති බවක් පෙනේ. නිදසුනක් ලෙස මේවායේ සෞඛ්‍යමය වශයෙන් යහපත් බලපෑමක් ඇති නිසා මීට සෞඛ්‍යය සඳහා වැය කළ යුතු ප‍්‍රතිපාදන යොමු කළ යුතු බවද පෙන්වාදී තිබේ.

අපේ රටේ නාගරික සංවර්ධනය

අපේ රටේද මේ වන විට නාගරික ප‍්‍රදේශ ආශ‍්‍රිතව හරිතවත් බිම් ප‍්‍රදේශ සංවර්ධනය කිරීමට කටයුතු කෙරෙමින් තිබේ. නිදසුනක් ලෙස ගතහොත්, කොළඹ, ශ‍්‍රී ජයවර්ධනපුර මෙන්ම තදාසන්න වෙනත් නාගරික ප‍්‍රදේශවලද මෙවැනි වැඩ පිළිවෙළක් පවතී. මේ යටතේ උද්‍යාන ප‍්‍රදේශ සංවර්ධනය හා වැනි බොහෝ කටයුතු සිදුකරන අතර සැලකිය යුතු ජනතා ආකර්ෂණයක්ද මේවාට ඇති බව දැකිය හැකිය. විශේෂයෙන් වර්තමානයේ මේ වන විට අපේ ජීවන රටාව තුළ වැඩි වශයෙන් ආතතිය සහිත ස්වභාවය අධික වන බැවින් නාගරික ජනතාව සඳහා මෙවැනි හරිතවත් ප‍්‍රදේශ සංවර්ධනය කිරීම ප‍්‍රයෝජනවත්ය. එය හුදෙක් විවේකය ගත කිරීමට හෝ ශාරීරික සෞඛ්‍ය්‍ය යහපත්ව පවත්වා ගැනීම සඳහා පමණක් නොව මානසික සෞඛ්‍යය සඳහාද ඵලදායී වන බව ඉහත දැක්වූ පර්යේෂණවල ප‍්‍රතිඵලවලින්ද පැහැදිලිය.

කෙසේ වෙතත්, එවැන්නක යහපත් ප‍්‍රතිඵල වැඩි ජනතාවකට ලබාදීමට නම්, නගරයක හැකි හැම ප‍්‍රදේශයක්ම හරිතවත් කළ යුතු බව පැහැදිලිය. එහිදී තැනින් තැන පිහිටුවන උද්‍යාන මෙන්ම හරිතවත් මාර්ග හා ගෙවතුවල ප‍්‍රවර්ධනය පවා වැදගත්ය. එවැන්නක් කෙටිකලකින් අත්පත් කරගත හැක්කක් නොවේ. අනෙක් අතට මේ ආකාරයෙක් හරිතවත් බව රැුකෙන ආකාරයේ නගර සංවර්ධනයක් අපේ රටේද ජාතික ප‍්‍රතිපත්තියක් ලෙස සංවර්ධනය කළ යුතුය. එසේම, නගරවල මේ වන විට පවත්නා හරිත වැස්ම සංවර්ධනයේදී රැුකගැනීම පිළිබඳවද අවධානය යොමු කිරීම යෝග්‍ය බවද පෙනේ.

Not available online